IV SA/Wr 50/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: Magdalena Domańska - Byskosz po rozpoznaniu w 13 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję D. Kuratora Oświaty z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zwraca skarżącemu K. S. uiszczony wpis od skargi 200 (słownie: dwieście) złotych. W dniu [...]r. Pan K. S. otrzymał od dyrektor [...] Liceum Ogólnokształcącego we W. nr [...]- akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26.01.1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56 poz. 357 ze zm.). Prezydent W. decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 9b ust. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26.01.1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118 poz. 1112 ze zm.) stwierdził nieważność powyższej decyzji dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego we W. W uzasadnieniu podał, że Pan K. S. z dniem [...]r. został zatrudniony w [...] Liceum Ogólnokształcącym we W. na stanowisku nauczyciela informatyki i z tym dniem otrzymał akt nadania awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. W chwili zatrudnienia Pan K. S. legitymował się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na Wydziale Podstawowych Problemów Techniki w zakresie biotechnologii Politechniki W., dyplomem doktora nauk biologicznych Uniwersytetu W., świadectwem ukończenia studiów podyplomowych w zakresie "Podyplomowe Studium Systemów Informacyjnych" na Wydziale Informatyki i Zarządzania Politechniki W. W trakcie trwania zatrudnienia uzyskał świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego w zakresie kursu pedagogicznego dla czynnych zawodowo nauczycieli z dnia [...]r. oraz świadectwo ukończenia studiów podyplomowych w zakresie "Informatyki" Uniwersytetu W. z dnia [...]r. Prezydent W. przyjął, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Kwalifikacje wymagane dla nauczycieli w dniu [...]r. określało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10.10.1991 r. określające szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli oraz określające szkoły i wypadki, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli /Dz. U. z 1991 r. Nr 98 poz. 433 ze zm./. W § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia przyjęto, że kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole średniej ogólnokształcącej posiada osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym (lub zbliżonym) z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i przegotowaniem pedagogicznym (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) lub osoba legitymująca się dyplomem studiów magisterskich na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym, która ponadto ukończyła studia doktoranckie, podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkołę wyższą - z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Pan K. S. w dniu [...]r. nie posiadał wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela informatyki, ponieważ przygotowanie pedagogiczne uzyskał w dniu [...]r., a świadectwo studiów podyplomowych w zakresie informatyki dające kwalifikacje merytoryczne do nauczania informatyki uzyskał w dniu [...]r. Zgodnie z art. 10 ust. 8 Karty Nauczyciela (w brzmieniu obowiązującym na dzień 10.09.2001 r.) nie można było nawiązać stosunku pracy z nauczycielem, który nie posiadał kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska. Wobec powyższego Pan K. S. nie mógł otrzymać stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 9a ust. 3 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) Ponieważ decyzja nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego wydana została niezgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia, a tym samym niezgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 9a ust. 3 i art. 10 ust. 8 ustawy. Od powyższej decyzji Pan K. S. odwołał się wnosząc o jej uchylenie i utrzymanie w mocy decyzji dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego o nadanie stopnia nauczyciela kontraktowego. W uzasadnieniu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela przez przyjęcie, że nauczycielowi akademickiemu z 12 – to letnim stażem pracy w szkole wyższej z dniem nawiązania stosunku pracy nie można nadać stopnia nauczyciela kontraktowego. D. Kurator Oświaty utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta W., podzielając ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji, podając, że odwołanie nie jest zasadne bowiem Pan K. S. nie spełnił w dniu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego wymogów określonych w art. 9 ust. 1 pkt 1 z Karty Nauczyciela, z którego wynika, że na stanowisku nauczyciela może być zatrudniona osoba, która posiada wykształcenie wyższe z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Dyrektor szkoły zatrudniając nauczyciela ma obowiązek sprawdzić posiadane przez niego kwalifikacje, ponieważ zgodnie z art. 10 ust. 8 ustawy nie można nawiązać stosunku pracy z nauczycielem, który nie spełnia warunku m. in. posiadania odpowiednich kwalifikacji. Nie można przyjąć, że jeśli osoba zatrudniona w szkole jest nauczycielem akademickim to nie stosuje się do niej przepisów o kwalifikacjach i zatrudnieniu nauczycieli. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji D. Kuratora Oświaty i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. i utrzymanie w mocy decyzji dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego o nadanie stopnia nauczyciela kontraktowego. W uzasadnieniu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela przez przyjęcie, że nauczycielowi akademickiemu z [...] – to letnim stażem pracy w szkole wyższej z dniem nawiązania stosunku pracy nie można nadać stopnia nauczyciela kontraktowego. Skarżący zarzucił organowi I jak i II instancji powołanie § 2 ust. 1 i pkt. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia, ponieważ w dniu zawarcia umowy o pracę tj. [...]r. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. nie obowiązywało. Ustawodawca w art. 9 ust. 2 ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. nr 56 poz. 357) zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, a w stosunku do nauczycieli szkół artystycznych dla ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, którzy w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami, winni w drodze rozporządzenia określić szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli oraz szkoły i wypadki, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia Art. 9 ust. 2 w brzmieniu zacytowanym wyżej obowiązuje od dnia 6 kwietnia 2000 r. w związku ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. (Dz. U. nr 19 póz. 239) o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Ta sama ustawa w art. 16 reguluje, że "do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, o której mowa w art. 1 (czyli o Karcie Nauczyciela) zachowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z ustawą nie dłużej jednak niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy." W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Skargę należy uznać za zasadną. W niniejszej sprawie organ administracyjny stwierdzając nieważność decyzji dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego we W. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego powołał jako podstawę art. 156 § 1 pkt 2 kpa wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie rażącego naruszenia prawa należy łączyć z rozstrzygnięciem sprawy ewidentnie sprzecznym z wyraźnym niebudzącym wątpliwości przepisem, co wobec jego brzmienia jest łatwo widoczne. Decydującym dla oceny czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stan prawny obowiązujący na dzień wydania przedmiotowej decyzji. Akt nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego dokonuje się w drodze decyzji administracyjnej, co reguluje art. 9 b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela ( Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm. ). Niebudzi wątpliwości w sprawie fakt, że decyzja w sprawie nadania skarżącemu stopnia nauczyciela kontraktowego stała się ostateczna. Art. 16 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego ustanawia zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, ma to podstawowe znaczenie dla stabilizacji wydanych decyzji. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Zasada trwałości decyzji ostatecznych doznaje wyjątków, dających możliwość wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć. Przepisy postępowania administracyjnego dopuszczają odstępstwa od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i jako rozwiązania stanowiące wyjątek od zasady, podlegają wykładni ścisłej. Podważenie trwałości decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w określonym trybie, przy zastosowaniu którego organ obowiązany jest do przestrzegania zasad ogólnych postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26.10.1992 r. sygn. akt III SA 907/92 przyjął, że "wzruszenie ostatecznej decyzji będącej wyjątkiem od określonej w art. 16 kpa zasady trwałości decyzji, powinno być poprzedzone przeprowadzeniem szczególnie wnikliwego postępowania, uwzględniającego w pełni art. 7, 8 i 77 kpa, a także wypełniającego zawarte w art. 1 Konstytucji wskazania o stosowaniu w praktyce zasad demokratycznego państwa prawnego". Przepisy postępowania administracyjnego dopuszczają wzruszenie ostatecznych decyzji administracyjnych przez stwierdzenie ich nieważności na podstawie jednej z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa, które nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane ściśle. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. A ocenę czy w danej sprawie będziemy mieli do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, pozostawiono uznaniu organu administracji właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji. "Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa" ( wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1988 r. sygn. akt II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96 ). Rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. "Wstępnym warunkiem uznania, iż wystąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny" ( wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, z. 2, poz. 91 ). Od rażącego naruszenia prawa należy odróżnić błędną wykładnię przepisów lub nieodpowiednie ich stosowanie W ocenie Sądu decyzje organu I jak i II instancji zostały wydane z naruszeniem art. 156 § l pkt 2 kpa, ponieważ organy administracji nie wykazały, że nadanie skarżącemu stopnia nauczyciela kontraktowego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, którego treść nie budziła żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Należy wskazać, że przepisy ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 19 poz. 239 ze zm.), wprowadzające m. in. stopnie awansu zawodowego nauczycieli, weszły w życie w dniu 6 kwietnia 2000 r. i z pewnością ich treść, mogła budzić wątpliwości interpretacyjne organów nadających stopnie awansu. W szczególności wątpliwości mogła budzić kwestia nadawania odpowiedniego stopnia awansu zawodowego czynnym zawodowo nauczycielom akademickim nie posiadającym przygotowania pedagogicznego, skoro ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 65, póz. 385 z późn. zm. ) nie wymaga posiadania takich kwalifikacji, natomiast Karta Nauczyciela nie stanowi wprost o kwalifikacjach wymaganych od nauczycieli akademickich, a przyznaje im szczególne w stosunku do innych nauczycieli uprawnienia przy nadawaniu stopni awansu zawodowego. Należy również zauważyć, że organ pierwszej instancji jak i II instancji nie rozważył sytuacji skarżącego, będącego równocześnie nauczycielem akademickim, w świetle art. 9 a ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela, zgodnie z którym nauczyciele akademiccy legitymujący się co najmniej trzyletnim okresem pracy w szkole wyższej (...) uzyskują z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole stopień nauczyciela kontraktowego, a skarżący Pan K. S. posiada [...] letni okres pracy w szkole wyższej od [...]r. do [...]r. W tej sytuacji zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 239 pkt l lit. d) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.