II GZ 143/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Edward Kierejczyk po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2355/04 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 lipca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2355/04, odmówił przyznania W. K. prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, iż składając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał, że podejmował działania zmierzające do ustanowienia we własnym zakresie pełnomocnika i że działania te nie powiodły się z uwagi na niemożność spełnienia jego żądań finansowych. Będąca przedmiotem skargi decyzja wydana została w postępowaniu zainicjowanym przez skarżącego, z tego względu, decydując się na wszczęcie najpierw postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego, winien on odpowiednio wcześniej zgromadzić na ten cel odpowiednie środki finansowe. Sąd zauważył ponadto, że skarżący jest współwłaścicielem mieszkania oraz właścicielem lokalu użytkowego w Kwidzynie, przez co ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe i bytowe. W zażaleniu na powyższe postanowienie W. K. wniósł o jego uchylenie podnosząc, że nie był w stanie przygotować się na wydatki związane z prowadzonym postępowaniem, środki pochodzące z wynajmowania lokalu użytkowego pozwalają zaś jedynie na przeżycie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zważył, co następuje: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi przymusu adwokackiego. Skarżący ma ustawowo zapewnione prawo do informacji i pouczeń na etapie całego postępowania przed sądem. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a., sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności oraz o skutkach zaniedbań. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że sytuacja finansowa skarżącego jest bardzo trudna, niemniej na skarżącym nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych z uwagi na zwolnienie wynikające z przepisu art. 239 pkt 1 lit e p.p.s.a. Wymóg zgromadzenia środków pieniężnych odnosić się może jedynie do kosztów ustanowienia pełnomocnika. Ewentualne przyszłe potrzeby odnoszące się do jego ustanowienia nie zostały jednak przez skarżącego wykazane, ponieważ skarżący w żaden sposób nie wskazał, że podjął starania o ustanowienie pełnomocnika i okazały się one bezskuteczne przez to, że wymagane koszty związane z powołaniem pełnomocnika, przekraczały posiadane środki finansowe. Należy podkreślić, że istotną dla skarżącego zasadą, gwarantującą wszechstronną ocenę jego sprawy, jest treść przepisu art. 134 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice rozpoznania przez Sąd wyznaczone są przez granice sprawy administracyjnej. Tak więc, Sąd administracyjny może i powinien, zgodnie z postanowieniami art. 134 § 1 p.p.s.a., wyjść poza granice skargi wyznaczone przez zawarte w skardze podstawy zaskarżenia, czyli zarzuty skarżącego w stosunku do zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy również zauważyć, że skarga na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie oceniając jej charakteru ani zasadności, należy do spraw, w których ukształtowała się już linia orzecznicza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazująca na brak potrzeby ustanawiania pełnomocnika procesowego przez stronę skarżącą. Dokonywana w orzecznictwie sądów administracyjnych interpretacja przepisów prawa w sprawach, których problematyka jest zbliżona do sprawy, która będzie przedmiotem rozpoznania, będzie miała zatem, obok wskazanych gwarancji procesowych, również znaczenie na gruncie niniejszej sprawy. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika nie jest zasadny i dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. GA