II FZ 367/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Jacek Brolik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia [A] Sp. z o.o. w U. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 662/03 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi [A] Sp. z o.o. w U. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku /Ośrodek Zamiejscowy/ w Słupsku z dnia [...] maja 2003 nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty skarbowej pobranej za grudzień 1997r. postanawia: uchylić w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 662/03 i przekazać sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania Postanowieniem z dnia 13 lutego 2006 r., o sygn. akt I SA/Gd 662/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił [A] Sp. z o.o. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu tego postanowienia w pierwszej kolejności przybliżono przebieg postępowania sądowego. W tych ramach wskazano, że w sprawie ze skargi [A] Sp. z o.o. Sąd na posiedzeniu w dniu 4 stycznia 2006 r. odroczył ogłoszenie wyroku do dnia 17 stycznia 2006 r. Na tym posiedzeniu nikt się w imieniu spółki nie stawił (stwierdzono prawidłowe zawiadomienie o terminie posiedzenia). Następnie w dniu 11 stycznia wpłynął wniosek skarżącej o sporządzenie i doręczenie zapadłego wyroku wraz z uzasadnieniem. Wniosek ten postanowieniem z dnia 16 stycznia 2006 r. został oddalony. Zapadłe postanowienie do strony skarżącej wysłano w dniu 20 stycznia, a zostało ono odebrane w dniu 25 stycznia 2006 r. Tego samego dnia skarżąca spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wydając zaskarżone postanowienie, Sąd wskazał, iż w postępowaniu sądowo-administracyjnym strona o wydanych postanowieniach dowiaduje się przez ich ogłoszenie albo doręczenie. Ogłasza się postanowienia wydane na rozprawie, doręcza się zaś postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym lub te wydane na rozprawie, o ile podlegają zaskarżeniu. Postanowienie w przedmiocie odroczenia ogłoszenia orzeczenia nie podlega zaskarżeniu, zatem Sąd nie miał obowiązku jego doręczenia. Powyższa okoliczność w powiązaniu z nieusprawiedliwioną nieobecnością strony na rozprawie przesądzała o tym, że brak jej wiedzy co do odroczenia terminu ogłoszenia wyroku, a w konsekwencji jego wniesienie po ustawowym terminie, nie wynikał z zaniedbania Sądu. Powyższego stanu nie zmieniały również podnoszone przez stronę skarżącą argumenty (włamanie do biura), gdyż przy ich pomocy nie uprawdopodobniła, iż nie podnosi winy w uchybieniu terminu. W zażaleniu na opisane postanowienie wniesiono o jego uchylenie w całości oraz o przywrócenie stronie skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zarzucając naruszenie art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej "u.p.p.s.a.") w związku z art. 91 § 3 i art. 139 § 1 u.p.p.s.a. W uzasadnieniu do tak sformułowanych zarzutów wyjaśniono, że strona działając w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, informację o nieobowiązkowym stawiennictwie na rozprawie w dniu 4 stycznia 2006 r. zrozumiała w ten sposób, że sprawa nie wymagała dalszych wyjaśnień poza tymi złożonymi w skardze. Tymczasem, w ocenie skarżącej, działanie Sądu było niekonsekwentne, gdyż skoro odroczono ogłoszenie wyroku, to oznaczało, iż potraktowano zawisłą sprawę jak zawiłą. Niekonsekwencja więc polegała na tym, że z jednej strony nie informuje się strony, że sprawa wymaga dalszych wyjaśnień, a z drugiej natomiast klasyfikuję się taką sprawę jak zawiłą. W związku z tym żaląca stwierdziła, że Sąd powinien ją pouczyć (czego nie zrobiono), iż sprawa jest zawiła i wymaga dalszych wyjaśnień, a tym samym jej obecność na rozprawie jest konieczna. Ponadto skarżąca spółka podkreślił, że działanie Sądu traktuje jako poważne zaniedbanie, gdyż doprowadziło ono do niezawinionego przez nią uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jej zdaniem zaniedbanie miało polegać na tym, że postanowienie Sądu z dnia 16 stycznia 2006 r. zostało wysłane dopiero 20 stycznia, a strona otrzymała je fizycznie dopiero w dniu 25 stycznia 2006 r., a zatem po 10 dniach od jego wydania. Podniesiono przy tym, że Sąd działał ze świadomością, iż strona nie wie o rozpoczęciu biegu 7-dniowego terminu do złożenia stosownego wniosku, zatem powinien dołożyć wszelkich starań, aby jej taką możliwość stworzyć. W końcowej części uzasadnienia dla podniesionych zarzutów skarżąca wskazała, iż przesyłki z Gdańska do U. docierają najwyżej po dwóch dniach od ich wysłania. Podczas gdy w niniejszej sprawie minęło 5 dni. Okoliczność ta – w ocenie skarżącej – prowadzi do wniosku, że postanowienie z dnia 16 stycznia 2006 r. zostało wysłane dopiero w dniach 23 lub 24 stycznia, a więc 8 lub 9 dni od jego wydania. W świetle powyższego wyrażono pogląd, że zaniedbania Sądu uniemożliwiły stronie skarżącej złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a tym samym pozbawiły ją możliwości odwołania się do drugiej instancji w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył i orzekł, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Wobec takiej jego oceny w punkcie wyjścia rozważań stwierdzić trzeba, iż ażeby w przedmiotowej sprawie było możliwe ustalenie, kto ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, koniecznym jest dokładne wyjaśnienie wszystkich elementów stanu faktycznego. W tym zakresie należy przyznać rację stronie, która, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skutecznie wskazuje na (ogólnie rzecz ujmując) nie do końca satysfakcjonujące działanie Sądu I instancji. Nie wiadomo bowiem, dlaczego w przedmiotowej sprawie postanowienie z dnia 16 stycznia w przedmiocie oddalenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zostało wysłane dopiero w dniu 20 stycznia 2006 r., a doszło do strony pięć dni później. Okoliczność ta, dla wyniku sprawy, ma o tyle istotne znaczenie, że gdyby postanowienie to zostało wysłane 18 lub nawet 19 stycznia (i nawet przy założeniu, że przesyłka również dotarłaby do adresata po 5 dniach), strona skarżąca miałaby możliwość złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie. Nie bez znaczenia dla takiego wywodu pozostaje także fakt, iż żaląca spółka działa w postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika, w związku z czym Sąd w swych działaniach w stosunku do niej obowiązany jest uwzględnić treść art. 6 u.p.p.s.a. Zatem wysyłanie sądowej korespondencji po 5 dniach od zapadnięcia postanowienia i mając świadomość, iż od 4 dni (ogłoszenie wyroku nastąpiło 17 stycznia) biegnie termin do złożenia prawidłowo wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, może budzić zastrzeżenia. Chociaż Naczelny Sąd Administracyjny daleki jest od podzielenia przypuszczeń strony skarżącej dotyczących faktycznego momentu wysłania postanowienia z dnia 16 stycznia dopiero w dniu 23 lub 24 stycznia, to niemniej jednak jej wątpliwości co do samej zasady podziela. W związku z tym przy ponownym rozstrzyganiu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien odnieść się i wyjaśnić przyczyny opóźnienia wysyłki postanowienia z dnia 16 stycznia 2006 r. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.