II SA/Sz 842/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tyt. pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...] r. wydając decyzję Nr [...] na podstawie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. Z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR / Dz. U. Nr 87, poz. 395 z póź. zm. /: 1. uchylił decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...] oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] r. Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego; 2. odmówił przyznania J. K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] r. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynęło pismo J. K., które zakwalifikowano jako wniosek o uchylenie decyzji administracyjnej w trybie art. 154 Kpa. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. P 24/02 / Dz. U. Nr 110, poz. 1060 z dnia 27 czerwca 2003 r./ stwierdził niezgodność art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, w oparciu o który wydano poprzednie decyzje, z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, dlatego też Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił ww. decyzje. J. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego w oparciu o art. 2 ust. 2 lit.a powyższej ustawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił mu przyznania uprawnień z tegoż tytułu, gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby strona przebywała na deportacji co najmniej 6 miesięcy. J. K. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podtrzymując swój wniosek o przyznanie mu ww. świadczenia pieniężnego, zawierający dokumenty na potwierdzenie okresów jego pracy w fabryce w [...] w [...] i wywózki do budowy [...] w okolice [...] tj. kopię [...], wydaną w dniu [...] r. w[...] / urząd pracy w [...] /, zeznania świadków [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przeprowadził postępowanie wyjaśniające, uzyskał pisma z Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Akt Nowych w [...] i Archiwum Państwowego w [...], dołączył dokumenty z akt administracyjnych E. G. i kopię deklaracji członkowskiej ZBoWiD z [...] r. J. K. Zgodnie ze zobowiązaniem nałożonym przez Kierownika Urzędu, J. K. przedłożył swoją ankietę z Biura Dowodów Osobistych z [...] z [...] r., pismo z fabryki [...] z [...], kierowanego do E. G., akt zgonu świadka J. N., [...] J. N., pismo prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] r. i zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...] r. wydając decyzję Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. Z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, art. 2 pkt 2 lit.a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust.1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR / Dz. U. Nr 87, poz. 395 z póź. zm. / utrzymał w mocy decyzję własną z [...] r. Nr [...] o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] r. Nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] r. Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz odmowy przyznania J. K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej wyżej ustawie. Z uzasadnienia decyzji wynika, że po przeprowadzeniu postępowania przez Kierownika Urzędu brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na wywiezienie J. K. w okresie [...] r. w okolice [...] / [...] /. Dowodem na powyższe nie mogą być zeznania świadka E. G., bowiem on sam w swoich aktach, ubiegając się o przyznanie uprawnienia przez Kierownika Urzędu do tegoż świadczenia, nie podawał tej okoliczności. Z [...] J. K. wynika, że został zatrudniony w [...] / miejscowość [...] / od dnia [...] r., brak jest w nim zapisów, świadczących o jego pobycie w okresie [...] r. i [...] r. w [...]. Zeznania E. G. w tej części nie stanowią według organu wiarygodnego dowodu, bowiem decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] świadkowi odmówiono przyznania ww. świadczenia pieniężnego uwagi na brak dokumentów potwierdzających deportację. Ponadto Kierownik Urzędu stwierdził, że w ankiecie z [...] r. o wydanie dowodu osobistego J. K. podał, że w czasie okupacji mieszkał w [...], zaś w deklaracji ZBoWiD z [...] r. wskazał, iż w okresie od [...] r. do [...] r. brał ochotniczo udział w oddziale transportowym zaopatrzenia frontu [...], a od[...] r. do [...] r. uczestniczył w budowie lotniska i umocnień wojennych. W związku z powyższym pobyt J. K. w [...] od [...] r. wzbudził wątpliwości organu. J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję, zarzucając jej nieobiektywną ocenę dowodów, brak staranności w zbieraniu materiału dowodowego przez organ oraz pozbawienie go możliwości wypowiedzenia się co do zebranych przez Kierownika Urzędu dokumentów, będących podstawą do wydania tejże decyzji. W skardze przedstawił wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy ankietą ZBoWiD a wnioskiem o przyznanie mu uprawnienia do ww. świadczenia pieniężnego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. , Nr 98, poz. 1071 z póź. zm./ w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 10 § 1 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z art. 77 § 1 Kpa wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie zostały przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszone powyższe przepisy, bowiem nie można uznać, że organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz umożliwił wypowiedzenie się stronie co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji. Prawidłowe ustalenie przez organ faktów łączy się nierozerwalnie z oceną dowodów. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] r. wynika, że organowi wskazano możliwość uzyskania informacji odnośnie pobytu J. K. na pracach przymusowych w [...] przez zwrócenie się do Archiwum Państwowego w [...],oraz[...]. Kierownik Urzędu skierował jedynie stosowne zapytanie do Archiwum Państwowego w [...], bez wyjaśnienia przyczyn nie zwrócenia się do pozostałych instytucji. Ponadto z akt sprawy nie wynika by organ poszukiwał dokumentów związanych z pobytem skarżącego w rejonie [...] w związku z jego pracą nad umocnieniami [...] w czasie wojny. Jeżeli pobyt skarżącego w [...] budził wątpliwości organu w świetle zgromadzonego materiału, winien on wezwać stronę do złożenia stosownych wyjaśnień, tym bardziej że część dokumentów zebrał sam organ, zaś J. K. nie miał możliwości wypowiedzenia się co do ich treści. Ponadto skoro istniała rozbieżność pomiędzy aktami administracyjnymi E., a zeznaniami jego złożonymi do sprawy J. K., Kierownik Urzędu mógł przesłuchać go w charakterze świadka w celu ich usunięcia. Zaznaczyć należy także, że śmierć świadka J. N. nie zwalnia organu z obowiązku oceny złożonych przez nią zeznań na okoliczność pobytu skarżącego w [...], od czego organ uchylił się w zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien prawidłowo ustalić stan faktyczny poprzez zebranie materiału dowodowego w postaci wyjaśnień skarżącego, zeznań wskazanego przez niego świadka i innych czynności, mogących ujawnić się w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, mających na celu wyjaśnienie sprawy, w tym ewentualnego koniecznego wystąpienia do odpowiednich instytucji o stwierdzenie pobytu skarżącego w [...] i okolicach [...] w czasie wojny oraz dokonać oceny tak zebranego materiału. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz.1270 z póź. zm. /, jak w sentencji.