I SA/Gl 1276/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Magdalena Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w C.(poprzednio "B" z o.o. w C.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwoty [...] ([...] ) zł., tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie zaliczenia nadpłaty "A" Spółka z o.o. w C., poprzednio "B" Spółka z o.o. na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za [...] 2001 r. W podstawie prawnej powołał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 76 § 1 , art. 76 a § 1, art. 77 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity : Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60). W uzasadnieniu postanowienia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz argumentację prawną. W ramach tych wyjaśnił, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], uchylił decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za [...] 1999 r. i umorzył postępowanie w tym zakresie, wobec tego na koncie Spółki powstała nadpłata w kwocie [...] zł. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C., postanowieniem z dnia [...] r. w oparciu o art. 76 § 1 i art. 76a Ordynacji podatkowej, kwotę tę wraz z należnym jej oprocentowaniem, zaliczył z urzędu na poczet zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 2001 r., przyjmując jako dzień powstania nadpłaty [...] 2002 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że jest to dzień wpłaty kwoty [...] zł na poczet dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za [...] 1999 r. ustalonego decyzją pierwszoinstancyjną z dnia [...] r. W zażaleniu, uzupełnionym pismem z [...] 2005 r. pełnomocnik Spółki, podniósł, że skarżąca nie dokonała żadnej wpłaty w dniu [...] 2002 r. Natomiast w dniu [...] 2000 r. wpłaciła do Urzędu Skarbowego kwotę [...] zł. Wskazał też na bezzasadność naliczania i potrącania odsetek za zwłokę od zaspakajanych z nadpłaty zaległości. Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją strony i utrzymał w mocy postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji, podzielając wskazaną tam argumentację. Dodatkowo podniósł, że wprawdzie wpłata podatnika na poczet dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za [...] 1999 r. nastąpiła [...] 2000 r., to na skutek uchylenia decyzji ustalającej została oprocentowana za okres od dnia wpłaty, tj. od [...] 2000 r. do dnia jej zaliczenia dokonanego [...] 2002 r. na ponownie wymierzone Spólce dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Pozostałą z tej różnicy oprocentowaną nadpłatę organ podatkowy zaliczył na poczet innych zaległości. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie art. 76a § 2 pkt 1 oraz art. 77 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że normy wynikające z tych przepisów nie mają zastosowania w niniejszej sprawie w stanie faktycznym ustalonym przez organ podatkowy, - naruszenie art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego we właściwym zakresie i przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych dokonanych przez organ pierwszej instancji, czego wynikiem jest oparcie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia na błędnie ustalonym stanie faktycznym. W odpowieedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wyjaśnił, że Spółka w dniu [...] 2000 r. wpłaciła na konto organu podatkowego kwotę [...] zł, którą zaksięgowano na poczet dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za [...] 1999 r., ustalonego pierwotnie decyzją wymiarową [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. w kwocie [...] zł, odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł oraz na rzecz kosztów upomnienia w kwocie [...] zł. Po uwzględnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA/Ka 2157/00 i uchyleniu tej decyzji w dniu [...] r., uiszczona przez Spółkę kwota stała się nadpłatą. Następnie decyzją z [...] r. zostało określone dodatkowe zobowiązanie w niższej wysokości [...] zł, zatem część nadpłaty wraz z oprocentowaniem naliczonym od dnia dokonania wpłaty, postanowieniem z dnia [...] r. zarachowano na rzecz dodatkowego zobowiązania i naliczonych od niego odsetek za zwłokę, pozostałą zaś kwotę zaksięgowano na poczet innych zaległości. Następnie organ odwoławczy uchylał kolejne decyzje wymiarowe, w których organ pierwszej instancji każdorazowo ustalał dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 1999 r. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że na poczet tego zobowiązania Spółka dokonała wpłaty [...] 2002 r. w kwocie [...] złotych, zatem kwota ta z dniem [...] 2002 r. stała się nadpłatą po ostatecznym uchyleniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania i umorzenia postępowania w tym zakresie. Dyrektor Izby Skarbowej przyznał, że pierwsza wpłata podatnika na poczet dodatkowego zobowiązania podatkowego miała miejsce [...] 2000 r., jednakże wobec uchylenia decyzji ustalającej została oprocentowana za okres od dnia wpłaty do dnia jej zaliczenia, na ponownie wymierzone Spółce dodatkowe zobowiązanie za [...] 1999 r. w niższej wysokości [...] zł. Z tych też względów, zdaniem organu odwoławczego ,wpłata nastąpiła [...] 2002 r., a nie [...] 2000 r. Na rozprawie w dniu 9 lutego 2006 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika organu do złożenia dowodu wpłaty kwoty [...] zł z dnia [...] 2002 r. W piśmie procesowym z [...] 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyjaśnił, że nie może przedstawić dowodu wpłaty, gdyż wpłata taka nie miała miejsca. Z kolei użyte w odpowiedzi na skargę sformułowanie, że podatnik w dniu [...] 2002 r. dokonał wpłaty podatku, oznaczało, że w tej dacie z łącznej kwoty nadpłaty [...] zł przekazano kwotę [...] zł z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za [...] 1999 r. Następnie po uchyleniu decyzji wymiarowej dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego kwota ta stała się nadpłatą, oprocentowaną za okres od [...] 2002 r. do [...] 2005 r., którą zaliczono na poczet zaległości podatkowych podatnika za [...] 2001 r. Do pisma procesowego zostało doręczone pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. wyjaśniające dokonane operacje. Na kolejnej rozprawie Prezes Zarządu skarżącej Spółki podtrzymał skargę i złożył pismo procesowe wraz z załącznikiem w postaci karty kontowej nr [...] prowadzonej przez [...] Urząd Skarbowy w C. dla ""B" Sp. z o.o." oraz zakwestionował sposób zaliczenia nadpłaty. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skargę należało uwzględnić. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 122 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.): "W toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu fatycznego oraz załatwienia sprawy". Z kolei zgodnie z art. 217 § 2 ustawy" "Postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne jeżeli służy na nie zażalenie do sądu administracyjnego oraz, gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie", zaś mocy art. 210 § 4: "Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa." Oznacza to, że organ podatkowy, dążąc do wyjaśnienia sprawy powinien prawidłowo przeprowadzić postępowanie dowodowe, a w ramach tych dokonać ustaleń faktycznych według własnego przekonania na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego (art. 191 ustawy). Następnie w uzasadnieniu postanowienia, które jest nieodłącznym elementem rozstrzygnięcia administracyjnego, wskazać wyczerpujące informacje o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy. Odnosząc te rozważania do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy nie ustaliły właściwie stanu faktycznego. Zarówno w postanowieniu pierwszoinstancyjnym, jak i w rozstrzygnięciu odwoławczym, a także w odpowiedzi na skargę powołują się na dokonanie przez podatnika w dniu [...] 2002 r. wpłaty kwoty [...] zł. Następnie w piśmie procesowym do Sądu wyjaśniają, że przez określenie wpłata rozumieją dzień powstania nadpłaty. Brak ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie spowodował, że uzasadnienia postanowień obu instancji są niejasne i niezrozumiałe oraz w sposób wiarygodny i przekonywujący nie wyjaśniają, na skutek jakiego zdarzenia powstała nadpłata. Dopiero pełne wyjaśnienie operacji finansowych przedstawione zostało w załączniku do pisma procesowego sporządzonego przez Urząd Skarbowy. Pismo procesowe skierowane do Sądu nie może zastąpić prawidłowo sporządzonego uzasadnienia rozstrzygnięcia dokonanego przez organy podatkowe. Uzasadnienie postanowienia organu pierwszoinstancyjnego powinno zawierać pracyzyjne określenia zdarzenia powodującego powstanie nadpłaty , wyliczenie odsetek z podaniem okresów, za które są liczone i inne informacje niezbędne dla strony, aby mogła ustosunkować się do dokonanej nadpłaty, a także umożliwiać skontrolowanie rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Takich elementów uzasadnienie pierwszoinstancyjne nie zawierało. Błąd ten nie został również naprawiony przez organ drugoinstancyjny, którego uzasadnienie faktyczne jest niezrozumiałe i nie zawiera elementów, pozwalających Sądowi orzekającemu na dokonanie kontroli prawidłowości postępowania organów podatkowych. Z uwagi na to, że wskazane uchybienia przepisom postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy i stanowią samodzielną przesłankę uchylenia zaskarżonego postanowienia, dlatego Sąd uznał, iż rozpoznawanie pozostałych zarzutów skargi na tym etapie postępowania jest przedwczesne. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.