I SA/Wa 2/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania wywłaszczeniowego oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1975 r., nr [...] orzekającą o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w W. Z ustaleń organów orzekających w niniejszej sprawie wynika następujący stan sprawy: Nieruchomość uregulowana w księdze wieczystej [...] o pow. [...] m2, oznaczona jako dz. ew. [...], stanowiąca współwłasność R. K. co do [...] części, H. P. co do [...] części, R. i M. małżeństwa K. oraz H. i Z. małżeństwa P. - w częściach równych niepodzielnie co do [...] części, została wywłaszczona na rzecz Państwa na podstawie prawomocnej decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1975 r., z przeznaczeniem pod budowę [...] Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej. Postanowieniem Sądu Rejonowego W. Wydział I Cywilny z dnia [...] marca 2002 r., sygn. akt [...] spadek po Z. P. nabyła w całości córka Z. C. z domu P., z tym że małżonkowi spadkodawczyni H. P. przysługiwało prawo dożywotniego użytkowania na części spadku, które to prawo wygasło z datą śmierci H. P. tj. z dniem 1 września 1957 r. Postanowieniem Sądu Rejonowego W. Wydział VI Cywilny z dnia [...] czerwca 2003 r., sygn. akt [...] spadek po H. P. nabyły: córka Z. C. w ¾ części spadku oraz żona M. P. w ¼ części spadku, z wyłączeniem części majątku podlegającego podziałowi na wypadek ustania małżeństwa. W dniu 18 czerwca 2003 r. Z. C. udzieliła pisemnego pełnomocnictwa radcy prawnemu J. K. do reprezentowania jej we wszelkich postępowaniach, dotyczących nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w A. w rejonie ulicy [...] i [...], poprzednio oznaczonej jako [...] Nr [...], [...], [...]" dz. [...]. Pismem z dnia 5 października 2004 r., skierowanym do Wojewody [...], pełnomocnik Z. C. wystąpił z odwołaniem od decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] grudnia 1975 r. podnosząc, iż odwołująca się była stroną postępowania wywłaszczeniowego lecz bez własnej winy nie miała możliwości wzięcia w nim udziału. Pismem z dnia 21 stycznia 2005 r. radca prawny J. K. zwrócił się z prośbą o potraktowanie wystąpienia z 5 października 2004 r. jako wniosku o wznowienie postępowania w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] przekazał Prezydentowi W. do rozpatrzenia, zgodnie z właściwością, wniosek Z. C. o wznowienie postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości o pow. [...] m położonej w W. uregulowanej w księdze wieczystej [...] dz. [...]. Prezydent W. decyzja z dnia [...] maja 2005 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 1975 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że w piśmie z dnia 15 lipca 2004 r. J. K. oświadczył, iż akta administracyjne sprawy wraz z decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] grudnia 1975 r. zostały mu okazane w marcu 2004 r. w pokoju przyjęć interesantów, znajdującym się na parterze budynku, przy ul. [...] w W. Na podstawie art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin od złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z akt sprawy wynikało, iż strona o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedziała się w marcu 2004 r., natomiast wniosek złożyła w dniu 5 października 2004 r. Tak więc termin określony w art. 148 k.p.a. nie został zachowany. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik Z. C. zarzucając, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o nieprawidłową wykładnię art. 148 § 1 k.p.a. Zdaniem strony, "okoliczność stanowiąca podstawę do wznowienia postępowania" oznacza możliwość zapoznania się z zaskarżoną decyzją oraz jej uzasadnieniem, w tym celu, aby wniosek złożony w następstwie zapoznania się z decyzją był logiczny i na temat, a nade wszystko aby treść wniosku korespondowała z treścią zaskarżonej decyzji. Decyzję wywłaszczeniową doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 22 września 2004 roku, a wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 5 października 2004 roku, zatem z zachowaniem jednomiesięcznego terminu, wynikającego z treści art. 148 § 1 k.p.a. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania i zapoznaniu się z aktami administracyjnymi sprawy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2005 r. organ odwoławczy wskazał, iż rozstrzygającym dla ustalenia biegu terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. stały się wyjaśnienia pełnomocnika strony wnioskującej o wznowienie postępowania w sprawie wywłaszczenia ww. nieruchomości, zawarte w piśmie z dnia 15 lipca 2004 r. Bowiem z pisma tego wynikało, iż akta sprawy wraz z przedmiotową decyzją wywłaszczeniową zostały okazane pełnomocnikowi w siedzibie Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. przy ul. [...] w W. w marcu 2004 r. Zatem zachowując ustawowy 1 miesięczny termin wniosek o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego należało złożyć w kwietniu 2004 r. Strona nie zachowała obowiązującego terminu na wniesienie podania w przedmiotowej sprawie, co stanowiło podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika Z. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W obszernym uzasadnieniu skargi radca prawny J. K. wskazał na okoliczności związane z wniesieniem do Urzędu W. Biura Gospodarki Nieruchomościami Geodezji i Katastru Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa pisma z dnia 15 lipca 2004 r., stanowiącego podstawę do odmowy wznowienia postępowania wywłaszczeniowego. Podniósł, że wobec piętrzenia przez wymieniony Wydział Urzędu W. trudności w uzyskaniu decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1975 r., argumentacja Wojewody [...] zawarta w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest nadużyciem. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, sama wiedza o istnieniu decyzji nie może stanowić przyczyny złożenia wnioski o wznowienie postępowania, gdyż strona może taką decyzję uznać za korzystną i ją zaakceptować, co jednak wymaga zapoznania się z rozstrzygnięciem, co do istoty sprawy oraz jego uzasadnieniem. Zatem ocena skutków prawnych wywołanych dla strony przedmiotową decyzją mogła być dokonana tylko po zapoznaniu się z jej treścią i uzasadnieniem rozstrzygnięcia. Ponadto w skardze zostało podniesione, iż kierując się zasadą wynikającą z art. 7 k.p.a. i uwzględniając słuszny interes skarżącej, organy powinny rozważyć możliwość uznania wniosku z dnia 5 kwietnia 2004 r. o doręczenie decyzji, za tożsamy z wnioskiem o wznowienie postępowania. Argument wskazany przez Prezydenta W., a podzielony przez Wojewodę [...], o upływie siedmiu miesięcy od dnia okazania decyzji wywłaszczeniowej do dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jest dla strony niezrozumiały. Bowiem w tym czasie Urząd W. stał na stanowisku, iż nie posiada ani akt, ani też decyzji objętej wnioskiem dnia 5 kwietnia 2004 r. Z tych względów, a także z uwagi na oczywiste naruszenie i zastosowaną rozszerzającą, nieadekwatną do istniejących w sprawie okoliczności, wykładnię przepisów art. 148 k.p.a., a także rażące naruszenie art. 7 i 12 k.p.a., wniesienie skargi stało się zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy wskazać, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową polegająca na stworzeniu możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy już zakończonej wydaną decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 145a k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. W oparciu o przepis art. 148 § 1 i 2 k.p.a. wniosek o wznowienie postępowania składa się do organu, który wydał decyzję w I instancji, w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Jeżeli strona żąda wznowienia z tej przyczyny, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Nie ma przy tym znaczenia, w jaki sposób dowiedziała się ona o tej decyzji. W świetle powyższych uregulowań właściwy organ administracji, do którego wpłynął wniosek o wznowienie postępowania, jest zobligowany w pierwszej kolejności zbadać, czy pochodzi on od podmiotu legitymowanego do jego złożenia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do wyjaśnienia dwóch zasadniczych kwestii. W pierwszej kolejności należy ustalić na jakiej przesłance wznowieniowej został oparty wniosek skarżącej Z. C. Jak wynika z akt administracyjnych, w piśmie strony z dnia 5 października 2004 r. (nazwanym odwołaniem) został sformułowany zarzut pozbawienia skarżącej możliwości uczestniczenia w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1975 r. orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w W. Pełnomocnik strony we wskazanym odwołaniu podniósł, że w chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej współwłaściciele działki objętej wywłaszczeniem – małżonkowie P., już nie żyli, natomiast skarżąca Z. C., zamieszkiwała na stałe w K. i nie wiedziała o wszczęciu postępowania, a następnie wywłaszczeniu nieruchomości. Zatem nie może budzić wątpliwości fakt, iż podstawą wznowienia postępowania w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W pozostałym zakresie przedmiotowe pismo formułowano zarzuty dotyczące prawidłowości samej decyzji (o charakterze odwołania w postępowaniu zwykłym), które ewentualnie można rozpatrywać w kategoriach przesłanek określonych w art. 156 k.p.a. Drugim istotnym elementem dla wydania prawidłowego orzeczenia jest ustalenie w jakiej dacie strona (działający w jej imieniu pełnomocnik) dowiedziała się o decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1975 r. Materiał dokumentacyjny w sprawie pozwala z całą pewnością przyjąć, że pełnomocnik skarżącej o przedmiotowej decyzji dowiedział się najpóźniej w marcu 2004 r. Okoliczność ta została potwierdzona przez radcę prawnego J. K. w piśmie skierowanym do Urzędu W. z dnia 15 lipca 2004 r., jak i w kolejnych jego pismach w sprawie. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie jest potrzebna szczegółowa analiza decyzji i jej uzasadnienia. Wystarczy bowiem, że strona wniesie podanie w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji, i w podaniu wskaże, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Należy podnieść, co zostało przez organ odwoławczy dostrzeżone w powołanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że istotne jest aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Natomiast nie ma istotnego znaczenia dla ustalenia daty dowiedzenia się przez stronę o decyzji uzasadniającej żądanie wznowienia postępowania ocena prawidłowości lub wiarygodności decyzji, o której strona została poinformowana. Wartym powołania jest wyrok z dnia 6 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA 855/99 (LEX nr 54136), w którym NSA wyraził pogląd, że informacja o wydanej decyzji nie musi pochodzić wprost od organu wydającego decyzję, lecz także z innych źródeł, byleby wskazywała na treść rozstrzygnięcia w danej sprawie. Skoro materiał dowodowy w sprawie wskazywał jednoznacznie, że strona dowiedziała się o przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej w marcu 2004 r. (najpóźniej w dniu 31 marca 2004 r.), to organy orzekające w sprawie miały prawo przyjąć, iż miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upływał z końcem miesiąca kwietnia 2004 r. Zatem złożenie wniosku wznowieniowego w dniu 5 października 2004 r., nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co skutkować musiało wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Nie jest ponadto zasadny zarzut skargi dotyczący, rozważenia możliwości uznania pisma pełnomocnika strony z dnia 5 kwietnia 2004 r. jako tożsamego z wnioskiem o wznowienie postępowania. Z jego treści bowiem jednoznacznie wynika, że Z. C. nie została doręczona ww. decyzja z dnia [...] grudnia 1975 r. i dopiero po zapoznaniu się z jej treścią podejmie ona decyzję "co do dalszego postępowania, w związku z dokonanym, w roku 1975 wywłaszczeniem". Poza wskazanym precyzyjnym wnioskiem o doręczenie decyzji, innych żądań w piśmie strona nie przedstawiła. W świetle powyższych ustaleń zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. nie naruszają prawa. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu do złożenia wniosku, godzi w zasadę trwałości decyzji ostatecznych i stanowi rażące naruszenie prawa. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.