I SA/Lu 634/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi G.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz G.S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia G.S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił w dniu [...] grudnia 2003r. tytuł wykonawczy Nr [...] (doręczony 21 stycznia 2004r) na zaległość z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc październik 2003r w kwocie pierwotnej 12.948,90zł., oraz w dniu [...] sierpnia 2004r. tytuł wykonawczy Nr [...] (doręczony 14 września 2004r.) na należność z tytułu odsetek od nieuregulowanej w części wynoszącej 5.107,70 zł zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc październik 2003r. Na podstawie w/w tytułów wykonawczych Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu dostawy pieczywa w firmie [...] S.A. zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2005r. Nr [...] Zaś należności objętej tytułem wykonawczym Nr [...], organ egzekucyjny dokonał również zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] Bank [...] zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] Podatnik w dniu 18 kwietnia 2005r. wniósł skargę do Dyrektora Izby Skarbowej z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym podnosząc, iż zaległości podatkowe objęte w/w tytułami wykonawczymi zostały zapłacone. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie aktów wykonawczych Nr [...] i [...] zostało - zgodnie z właściwością - przekazane do rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005r., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych tytułów. Na powyższe podatnik złożył zażalenie, zarzucając zasadność oraz sposób zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowych objętych tytułami wykonawczymi [...] i [...] jednocześnie wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zwrot nadpłaty Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2005r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z udziałem wierzyciela co do obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Naczelnik Urzędu Skarbowego po ponownym rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tymi tytułami. Podatnik ponownie złożył zażalenie zarzucając naruszenie przez organ egzekucyjny art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej poprzez dokonywanie czynności egzekucyjnych objętych tytułami wykonawczymi [...]. i Nr [...], w sytuacji gdy obowiązek objęty tytułami wykonawczymi nie jest wymagalny. Dowodzą tego wyliczenia i argumenty przedstawione w skardze z dnia 18 kwietnia 2005 r., jak też w zażaleniu z dnia 20 czerwca 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej po rozparzeniu zarzutów zażalenia nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, iż w 2003 r. suma deklarowanych przez podatnika i pobranych przez płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych wyniosła 50.838,40 zł. W rocznym zeznaniu o wysokości dochodu za rok 2003 podatnik wykazał podatek należny w kwocie 45.730,70 zł oraz kwotę podatku przypadającego do zapłaty w wysokości 7.592,50 zł. Organ odwoławczy stwierdził także , iż mimo ustawowego obowiązku podatnik nie wpłacił wykazywanych w 2003 r. w deklaracjach PIT 5 zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w łącznej kwocie 12.700,20 zł , w tym: za miesiąc wrzesień 2003 r. w części wynoszącej 5.735,10 zł oraz za miesiąc październik 2003 r. w części wynoszącej 6.965,10 zł. Na wykazaną w złożonym zeznaniu podatkowym za rok 2003 kwotę do zapłaty 7.592,50 zł faktycznie składały się: podatek w wysokości 5.735,10 zł wynikający z nieuregulowanej części zaliczki za miesiąc wrzesień 2003 r. oraz podatek w wysokości 1.857,40 zł stanowiący nieuregulowaną część zaliczki za miesiąc październik 2003 r. Zaległości te podlegały wpłacie wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia następnego po upływie terminu płatności. Nieuregulowana zaliczka za miesiąc październik 2003r. w pozostałej części, w której nie stała się częścią podatku należnego za rok 2003 w kwocie 5.107,70 zł stanowiła podstawę naliczenia podlegających zapłacie odsetek za zwłokę za okres od dnia następnego po upływie terminu płatności nieuregulowanej zaliczki za październik 2003 r. do dnia zapłaty tych odsetek, stosownie do przepisu § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.12.2002r. w/s naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. z 2002r. Nr 240, poz. 2063). W związku z nie uregulowaniem powyższych należności organ podatkowy wystawił tytuły egzekucyjne: Nr z dnia [...].11.2003r na zaległą należność z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za wrzesień 2003 r. w kwocie pierwotnej 12.650,30 zł, Nr [...] z dnia [...].12.2003r.na zaległą należność z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za październik 2003 r. w kwocie pierwotnej 12.948,90 zł - zmniejszoną w następstwie złożenia przez podatnika zeznania rocznego PIT 36 o kwotę 5.107,70zł stanowiącą część tej należności nie będącą po złożeniu zeznania rocznego zaległym podatkiem i Nr [...] z dnia [...].08.2004r na niezapłaconą należność z tytułu odsetek od nieuregulowanej w części zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc październik 2003r. W trakcie trwania postępowania egzekucyjnego podatnik dokonywał wpłat w związku z którymi należności za miesiąc wrzesień 2003r. wraz z przypadającymi od niej odsetkami za zwłokę wygasły przez zapłatę w drodze egzekucji w dniu 24.03.2005r . Należność za miesiąc październik 2003r. wraz z przypadającymi od niej odsetkami za zwłokę wygasła przez zapłatę w drodze egzekucji administracyjnej w dniu 1.04.2005r. Jednakże w odniesieniu do tytułów wykonawczych, na podstawie których dochodzono powyższe kwoty pozostały do uregulowania należne koszty egzekucyjne. Natomiast w zakresie należności z tytułu odsetek za zwłokę należnych od nieuregulowanej części zaliczki za miesiąc październik 2003r. w wysokości 5.107,70zł (tytuł wykonawczy Nr SM [...]) na dzień 6.10.2005r., nieuregulowana i w wymagalna jest kwota 545,80 zł. Mając na uwadze powyższe , Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych wyżej tytułów egzekucyjnych. Wskazał także, iż wierzyciel w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005r. Nr [...] potwierdził wymagalność dochodzonych należności jak też ich wysokość. Odnosząc się zaś do wyliczeń przedstawionych przez podatnika dotyczących zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowych, na które wierzyciel wydawał postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż podatnik zasadność i sposób zaliczania oraz prawidłowość naliczenia odsetek mógł kwestionować postępowaniu zażaleniowym, jednakże z uprawnień tych nie skorzystał. W postępowaniu egzekucyjnym - jako postępowaniu wykonawczym do postępowania wymiarowego - kwestionowanie sposobu zarachowania wpłat czy też sposobu naliczania wysokości odsetek od należności podatkowych jest niedopuszczalne, gdyż organ egzekucyjny nie ma uprawnień do kontroli merytorycznych rozstrzygnięć postępowania podatkowego. Na powyższe postanowienie G.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżący zarzuca skarżonemu postanowieniu naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa oraz art. 59 § 1, art. 67 §2, art. 67 §2 pkt 5) i art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podnosi w skardze, że z zeznania rocznego PIT 36 za rok 2003 wynika kwota do zapłaty 7.592.50 zł, zaś w okresie od 28.05.2004r do 31.03.2005 r. dopłacił kwotę 9.411,40 zł. Wystąpiła zatem nadpłata należności głównej wysokości 1.818.90 zł, przy czym wysokość odsetek i kosztów upomnień wynosiła 1.715.24 zł. Zatem kwota do zwrotu na rzecz skarżącego stanowi 103,26 zł. W ocenie skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego wnosi bezzasadne roszczenia do opłat manipulacyjnych do wskazanych wyżej tytułów wykonawczych, ponieważ skarżący wpłacił zaliczki bezpośrednio na rachunek wierzyciela z pominięciem organu egzekucyjnego. a w związku z tym organ egzekucyjny nie wyegzekwował żadnej należności, w tym również z [...] Banku [...] a w związku z powyższym nie powstały koszty egzekucyjne z tego tytułu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielając zarzutów tam przedstawionych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pismem procesowym z dnia 10 kwietnia 2006 r. skarżący ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko prezentowane w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem - na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dni 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie z przyczyn, które przedstawiono w jej treści. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sformułowanie zawarte w tym przepisie nie oznacza tylko zezwolenia i uprawnienia sądu do wykroczenia poza granice zaskarżenia, lecz również jego obowiązek w tym zakresie ( por. T.Woś, H. Knysiak-Molarczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 434). Nie będąc więc związanym granicami skargi Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania a także przepisów prawa materialnego. Zaskarżone postanowienie dotyczy odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi o numerach: [...] oraz [...]. Tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. obejmował zaległości w zaliczce na podatek dochodowy za miesiąc październik 2003 r. Kontynuowanie postępowania egzekucyjnego w celu dochodzenia należności z tytułu tej zaliczki po upływie roku 2003 nie znajduje podstawy prawnej, ponieważ po zakończeniu roku podatkowego kwestia zaliczek na podatek dochodowy upada. Zobowiązania z tytułu zaliczek na podatek i zobowiązania z tytułu podatków stanowią dwie odrębne instytucje prawa podatkowego, które w czasie wzajemnie się wykluczają. Za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek - jednak tylko do dnia przekształcenia zaliczek na podatek w zobowiązanie podatkowe. Z dniem powstania zobowiązania podatkowego można stwierdzać istnienie zaległości podatkowej tylko z tytułu tego podatku. W sprawie rozpatrywanej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych utraciły swój byt prawny z dniem 31 grudnia 2003 r. i postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na podstawie deklaracji na zaliczki za miesiące tego roku nie może być po tej dacie prowadzone. Zaliczki na podatek przekształcają się w zobowiązanie podatkowe za rok podatkowy a zaległość z tego tytułu może być egzekwowana w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie złożonego przez podatnika rocznego zeznania podatkowego. Postępowanie egzekucyjne prowadzone w celu dochodzenia zaległości w zaliczce na podatek dochodowy za miesiąc październik 2003 r. powinno więc zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity z 2002 r. Dz. U. Nr 110, poz 968 ze zmianami) z uwagi na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA/Bd 565/05) . Zajęcie rachunku bankowego w [...] Banku [...] dokonane w celu egzekwowania należności określonych w tym tytule nastąpiło zawiadomieniem z dnia 9 stycznia 2004 r. w dniu jego doręczenia Bankowi - zgodnie z art. 80 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 151 ze zmianami) , to jest w dniu 14 stycznia 2004 r. ( k. 7 akt egzekucyjnych). W tej dacie zaległość w zaliczce na podatek dochodowy za październik 2003 r. nie mogła już być egzekwowana, brak więc podstaw do obciążania skarżącego kosztami związanymi z tym zajęciem. Tytuł wykonawczy Nr [...] został wystawiony na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] określającej wysokość odsetek za zwłokę od niezapłaconej w terminie zaliczki za miesiąc październik 2003 r. Bezsporne jest, że skarżący w 2004 r. dokonał wpłat na poczet zaliczki na podatek dochodowy za październik 2003 r. i na należne odsetki za zwłokę od nie wpłaconej w terminie zaliczki. Z uwagi na brak podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie zaliczki za miesiąc październik 2003 r. , dokonane przez podatnika wpłaty z tego tytułu należy ponownie rozliczyć i ustalić, czy zobowiązanie z tytułu odsetek od zaliczki za październik 2003 r. zostało już przez podatnika wykonane czy też nie. Dokonanie tych ustaleń pozwoli na rozstrzygnięcie, czy zobowiązanie z tego tytułu wygasło na skutek zapłaty czy też istnieją jeszcze niezapłacone odsetki podlegające egzekucji. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 135 , poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.