VI SA/Wa 2359/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie : WSA Zbigniew Rudnicki WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant: Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi K. na postanowienie Urzędu Patentowego z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu koszów postępowania (w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy) 1. uchyla zaskarżone postanowienia zawarte w decyzjach Urzędu Patentowego z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] dotyczące wzajemnego zniesienia kosztów postępowania poniesionych przez strony 2. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz K. kwotę 1610 zł;-(jeden tysiąc sześćset dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzjami z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku K. z L. przeciwko W. z W. o unieważnienie w części prawa ochronne na znak towarowy słowny [...] oraz znak towarowy słowno-graficzny [...] Jako postawę prawną organ wskazał przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 z póź. zm.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003r., Nr 119, poz, 1117 z póź. zm.). Organ unieważnił prawo ochronne na znak towarowy słowny [...] w części dotyczącej lodów, lodów w proszku w klasie [...] oraz na znak towarowy słowno-graficzny [...] w części dotyczącej lodów w klasie [...] Na podstawie art. 100 kpc w związku z art. 256 ust. 2 pwp. wzajemnie zniósł koszty postępowania poniesione przez strony w niniejszej sprawie. Zaskarżone decyzje zawierały pouczenie o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący wystąpił o uzupełnienie decyzji o pouczenie w zakresie zaskarżenia samych kosztów postępowania wskazując, iż rozstrzygnięcie co do kosztów jest postanowieniem i z tego powodu powinien przysługiwać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy a nie skarga do Sądu. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005r. Urząd Patentowy oddalił wniosek o wskazanie środków i trybu zaskarżenia w/w decyzji jeżeli skarga dotyczy jedynie samych kosztów postępowania. W uzasadnieniu Urząd Patentowy stwierdził, że Kolegium Orzekające rozstrzygając kwestię kosztów postępowania opiera się na przepisach stosowanych w postępowaniu cywilnym. Zdaniem organu przewidziane przez ustawodawcę w art. 256 ust. 2 p.w.p. odesłanie do przepisów k.p.c. w zakresie kosztów jest uzasadnione podobnym do procesu cywilnego charakterem postępowania spornego, w którym strony wiodąc spór ponoszą koszty. Zdaniem organu przepisy k.p.c. w zakresie kosztów znajdują zastosowanie przede wszystkim, co do zasad dotyczących podziału kosztów postępowania jak i innych kwestii w zakresie kosztów. Wskazano, że wydana przez Kolegium Orzekające decyzja w przedmiotowej sprawie jest zgodna z obowiązującymi przepisami Prawa własności przemysłowej. Zdaniem organu od decyzji podejmowanych przez Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego ustawodawca wskazał w przepisie art. 256 ust 3 p.w.p. określone środki zaskarżenia – skargę do Sądu. Zachowując termin do wniesienia skargi na postanowienie co do kosztów skarżąca zarzuca organowi naruszenie art. 98 § 1 i art. 100 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 Prawa własności przemysłowej, poprzez zastosowanie błędnej wykładni przepisów, polegającej na wzajemnym "zniesieniu kosztów" oraz naruszenie art. 8 k.p.a. w związku z art.242 Prawa własności przemysłowej i § 23 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 8 lipca 2002r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń znaków towarowych (Dz. U. Nr 15, poz. 998) poprzez obarczenie odpowiedzialnością za niedopełnienie przez Urząd Patentowy obowiązku sprecyzowania zakresu kolizji rozpatrywanego zgłoszenia znaku towarowego [...] ze znakiem [...] Powołując się na powyższe skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego postanowienia z [...] kwietnia 2005 i przyznanie jej od uprawnionego kwoty 1980 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania spornego toczonego przed Urzędem Patentowym w w/w sprawach o częściowe unieważnienie prawa ochronnego na znaki towarowe [...]; albo - w razie nie uwzględnienia wniosku o uchylenie w całości zaskarżonych postanowień z [...] kwietnia 2005r. bądź odrzucenie skargi jeśli konieczny byłby w Urzędzie Patentowym tryb wg art. 244 ust.3 Prawa własności przemysłowej oraz przekazanie spraw [...] i [...] Urzędowi Patentowemu RP do ponownego rozpatrzenia sprawy w zakresie kosztów postępowania. Skarżąca wskazała, że żądała zwrotu kosztów postępowania spornego wg spisu kosztów na łączną kwotę 1815 zł składającą się z: opłaty od wniosku (200 zł) wynagrodzenie pełnomocnika (1600 zł) i opłaty skarbowej (15 zł) od pełnomocnictwa. Wskazała, że w związku z przedstawionymi wyżej rozstrzygnięciami merytorycznymi, Urząd Patentowy RP wydał postanowienie o kosztach postępowania spornego (zawarte w decyzjach, ale jest to zdaniem skarżącej postanowienie - art. 264 k.p.a.), w którym orzekł o wzajemnym zniesieniu kosztów poniesionych przez strony. Wskazała, że w uzasadnieniu tego postanowienia przywołano art. 100 kpc w związku z art. 256 ust.2 Prawa własności przemysłowej. Zdaniem skarżącej Urząd Patentowy rozstrzygając o kosztach postępowania w sprawie [...] i [...] naruszył art.98 §1 kpc, ponieważ znosząc koszty między stronami, zwolnił tym samym uprawnionego do znaku [...] z obowiązku zwrotu kosztów wnioskodawcy, mimo iż uprawniony nie żądał takiego zwolnienia. W myśl art. 98 § 1 kpc (stosowanego w postępowaniu spornym na podstawie odesłania z art. 256 ust.2 pwp) Urząd Patentowy zasądza zwrot kosztów stronie sporu na jej żądanie. W tracie całego postępowania [...] W. nie tylko nie zgłosiło żądania zwrotu kosztów, ale nie przejawiało praktycznie żadnej aktywności w zakresie obrony swego znaku towarowego. Jedyną ich czynnością procesową było pismo z 12 marca 2004 zawierające prośbę o przedłużenie terminu odpowiedzi na wniosek o unieważnienie. Urząd Patentowy uwzględnił ową prośbę przedłużając termin do 25 maja 2004 (pismo UP z 25 marca 2004), a mimo to W. nie zajęło żadnego stanowiska w spornej sprawie ani na piśmie, ani poprzez udział w rozprawie wyznaczonej na [...] kwietnia 2004 r., na którą nikt ze strony uprawnionego nie przybył. Należało zatem przyjąć, że uprawniony poprzez swoją bezczynność godzi się na unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy w zakresie żądanym przez wnioskodawcę, a także godzi się z koniecznością zwrotu na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego w opisanej sytuacji procesowej nie było podstaw do zastosowania art.100 kpc czyli zniesienia kosztów między stronami, skoro jedna ze nich –W. ., nie żądała zwrotu kosztów. Zdaniem skarżącego powołującego się na orzecznictwo Sądu Najwyższego wobec braku wniosku o zasądzenie kosztów złożonego przez przeciwnika, jak i wniosku o ograniczenie zakresu unieważnienia (byłby on warunkiem skuteczności żądań co do kosztów) Urząd Patentowy nie miał podstaw do zniesienia kosztów między stronami, nawet w sytuacji częściowego tylko uwzględnienia żądań wniosku. Skarżąca podniosła, że w zaistniałym stanie faktycznym dotrzymała terminu do złożenia skargi, bowiem decyzje Urzędu Patentowego i wraz z nią postanowienia o kosztach, ogłoszone zostały ustnie na rozprawie, i doręczone w formie pisemnej pełnomocnikowi skarżącego 28 czerwca 2005r. Dnia 4 lipca 2005 skarżąca wystąpił do Urzędu Patentowego z wnioskiem o uzupełnienie zawartego w decyzji pouczenia poprzez wskazanie środków i trybu zaskarżenia, jeśli dotyczyłoby ono samych kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej (wyrażonym we wniosku z 4 lipca) właściwym w tym zakresie środkiem zaskarżenia byłby "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy", o którym mówi art. 244 ust.3 Prawa własności przemysłowej, kierowany do Urzędu Patentowego. Przemawia za tym ogólna zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, od której odstępstwo z art.256 ust.3 powołanej ustawy dotyczy tylko rozstrzygnięć merytorycznych, a nie kwestii wpadkowych jakimi są koszty postępowania. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy stwierdził, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wskazał, że skarżący błędnie zarzuca naruszenie przepisu art. 98 § 1 k.p.c., bowiem nie był on podstawą prawną wydania skarżonej decyzji, i z tego powodu organ nie mógł odnieść się do tego zarzutu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 100 k.p.c. poprzez dokonanie błędnej wykładni w/w przepisu w szczególności w zakresie dotyczącym "wzajemnego zniesienia kosztów" postępowania organ wskazał, że zastosował przepisy art. 100 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej, i stwierdził, że wzajemne zniesienie kosztów uzasadnione jest uwzględnieniem jedynie części żądania wnioskodawcy - skarżącego. Odnosząc się do zarzutu o nie dopełnieniu obowiązku wskazania przez Urząd Patentowy konkretnych towarów stanowiących o podobieństwie pomiędzy przeciwstawionymi znakami zgłoszonym przez skarżącą, a zarejestrowanymi na rzecz uprawnionego Urząd Patentowy stwierdził, że w postępowaniu zgłoszeniowym poinformowanie zgłaszającego o podobieństwie ma charakter wstępny a zgłaszający może w swoim stanowisku odnieść się do tego zarzutu poprzez np. rezygnację z kolizyjnych towarów lub usług. Natomiast w postępowaniu spornym wnioskodawca - skarżący, podniósł zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985r., o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5 poz. 17 z póź. zm.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003r., Nr 119, poz. 1117 z póź. zm.) to jest nie prowadzenia działalności gospodarczej przez uprawnionego w zakresie jakim obejmowało to prawo wyłączne na sporny znak. I w takim właśnie zakresie przedmiotowy wniosek został rozpatrzony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2006r. Sąd działając na podstawie art.111 ustawy o p.p.s.a zarządził połączenie sprawy VI SA/Wa 2363/05 i sprawy VI SA/Wa 2359/05 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego ich prowadzenia pod sygnaturą akt VI SA/Wa 2359/05. Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania są skargi na postanowienia dotyczące wzajemnego zniesienia kosztów postępowania poniesionych przez strony w sprawach objętych decyzjami z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...]. Sąd nie rozważał zasadności rozstrzygnięcia organu unieważniającego na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 z póź. zm.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003r., Nr 119, poz, 1117 z póź. zm.) prawo ochronne na znak towarowy słowny oraz słowno-graficzny [...]. Postępowanie o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego toczy się w trybie postępowania spornego (art. 255 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.). Postępowanie to może być wszczęte tylko na wniosek i cechuje się kontradyktoryjnością stron. Urząd Patentowy orzekając w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego związany jest granicami wniosku i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę (art. 255 ust. 4 powyższej ustawy). Na wnioskodawcy, który żąda unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego ciąży ciężar dowodu z którego wywodzi skutki prawne. Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego na podstawie art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W myśl tego przepisu, do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W zakresie kosztów postępowania przepis art. 256 ust. 2 p.w.p. odsyła do przepisów k.p.c., które należy zastosować odpowiednio. Na mocy powołanych przepisów, na Urzędzie Patentowym spoczywają obowiązki w zakresie m.in. dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 255 ust. 4 ustawy – Prawo własności przemysłowej (art. 77 § 1 k.p.a.), a także należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Z obowiązków tych Urząd Patentowy nie wywiązał się w sposób dostateczny. Należy stwierdzić, iż organ prawidłowo pouczył, iż na podstawie art.257 ustawy – Prawo własności przemysłowej stronom przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powołany przepis ustawy zawiera odesłanie do przepisu art.255 ustawy – Prawo własności przemysłowej, który wskazuje jakie sprawy rozstrzygane są przez Urząd Patentowy w postępowaniu spornym. Przepis ten nie wskazuje wprost na rozstrzygnięcia dotyczące kosztów postępowania jednak z uwagi na treść art.255 (8) ustawy, który wskazuje co powinna zawierać decyzja, należy uznać, że rozstrzygnięcie co do kosztów – postanowienie – może być zaskarżone w sposób odrębny do decyzji zawierającej rozstrzygnięcie merytoryczne. Należy zauważyć, że w przepisie art.256 ust.3 (1) ustawy zawarto możliwość wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy ale tylko w odniesieniu do rozstrzygnięć ściśle w nim opisanych. Przepis ten pozwala na zaskarżanie czynności dokonywanych przez organ w toku postępowania. Rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania zawarte w decyzji lub postanowieniu będącym uzupełnieniem decyzji jest rozstrzygnięciem kończącym postępowanie przed urzędem. Kompetencje przewidziane dla kolegium orzekającego w art.255 ust.2 przewidują możliwość prowadzenia postępowań w sprawach opisanych w art.255 ust.1 ustawy a jak już wspomniano wyżej nie obejmują postanowień dotyczących kosztów. Z tych powodów rozstrzygnięcie organu zawarte w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2005r. oddalające wniosek o wskazanie środków i trybu zaskarżenia decyzji jeżeli skarga dotyczy jedynie samych kosztów postępowania pomimo błędnego uzasadnienia jest prawidłowe. Zgodnie z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej w kwestii kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym. Przepis ten wskazuje, że należy zastosować odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym. Strony wiodąc spór ponoszą koszty postępowania i z tego względu odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.c. ma na celu przede wszystkim ustalenie zasad dotyczących podziału kosztów postępowania jak i innych kwestii w zakresie tych kosztów. Skarżący żądał zwrotu kosztów postępowania spornego wg spisu kosztów na łączną kwotę 1815 zł składającą się z: opłaty od wniosku (200 zł) wynagrodzenie pełnomocnika (1600 zł) i opłaty skarbowej (15 zł) od pełnomocnictwa. Urząd Patentowy RP wydał postanowienia o kosztach postępowania spornego (zawarte w decyzjach), w których orzekł o wzajemnym zniesieniu kosztów poniesionych przez strony. Jako podstawę prawną postanowienia przywołał art. 100 kpc w związku z art. 256 ust.2 Prawa własności przemysłowej. W trakcie postępowania przed Urzędem Patentowym o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego uprawniona występowała z propozycją do ugodowego załatwienia sporu i odkupienia znaku przez skarżącego. Uprawniona miał możliwość uniknięcia kosztów postępowania, tymczasem brakiem reakcji naraził się na postępowanie przed Urzędem Patentowym. Uprawniona w zasadzie nie brała czynnego udziału w postępowaniu, bowiem poza pisemnym wnioskiem o przedłużenie terminu do przedstawienia swojej argumentacji nie podjęła żadnych innych działań. Treść wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego była znana uprawnionej, która do wniosku o zasądzenie kosztów nie ustosunkowała się. W tracie postępowań W. – uprawniona, nie zgłosiła żądania zwrotu kosztów ale także nie przejawiła praktycznie żadnej aktywności w zakresie obrony swego znaku towarowego. Przepis art. 98 § 1 k.p.c. określa "koszty procesu" jako "koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony". Rozstrzygając o kosztach postępowania w sprawach [...] i [...] organ na podstawie art.100 kpc zniósł koszty między stronami i zwolnił uprawnionego do znaków z obowiązku zwrotu kosztów wnioskodawcy, mimo iż uprawniony nie żądał takiego zwolnienia. W ocenie Sądu dla zastosowania art. 100 k.p.c. konieczne jest istnienie wniosków obu stron lub możliwości orzeczenia o nich z urzędu na mocy art. 109 zd. 2 k.p.c. W przeciwnym razie zwrot kosztów procesu przysługuje na postawie art. 98 § 1 KPC tylko tej stronie, która zgłosiła takie żądanie lub co do której orzeka się o tych kosztach z urzędu. Zgodnie z postanowieniem SN z dnia 14 grudnia 1972r. sygn. akt I PZ 65/72 (LEX nr 7198) częściowe zniesienie kosztów procesu może nastąpić wówczas, gdy obie strony procesu zgłosiły wniosek o zasądzenie kosztów albo w wysokości taryfowej lub według spisu. Wprawdzie z mocy art. 109 zd. 2 k.p.c. o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata orzeka się z urzędu to jednak w tym wypadku zniesienie to nie może nastąpić bowiem uprawniony reprezentowany był przez rzecznika patentowego. Urząd Patentowy RP wydając powyższe postanowienia błędnie zinterpretował powołane wyżej przepisy kodeksu postępowania cywilnego a miało to wpływ na wynik sprawy i z tego powodu postanowienia podlegają uchyleniu. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powołane wyżej argumenty i orzeknie zgodnie z zawartymi przez Sąd wskazówkami. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit.a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 o ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi