I SA/Lu 105/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz (spr.),, NSA Anna Kwiatek, Protokolant asyst. Anna Strzelec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A SA w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją, sprostowaną postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 z poźn. zm.) - po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w sprawie kosztów egzekucyjnych w kwocie 6.162,82 zł - utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego otrzymał do egzekucyjnej realizacji tytuł wykonawczy nr [...] (zmieniony na [...]) wystawiony na A S.A. Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami przez Wójta Gminy. Tytułem tym objęto zaległy podatek od nieruchomości za okres XII 2003 r. w kwocie 86.985 zł oraz odsetki za zwłokę. W celu realizacji tego tytułu wykonawczego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego dokonał zawiadomieniem z dnia 27 kwietnia 2004r., nr [...] zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność Spółki [...] Spółka z o.o. w D. oraz zawiadomieniem z dnia 19 maja 2005 r. nr [...] zajęcia wierzytelności pieniężnej w A S.A. w W. W okresie od 22 listopada 2004 r. do 22 lipca 2005 r. należności objęte wymienionym tytułem wykonawczym zostały w całości wyegzekwowane. W dniu 8 sierpnia 2005 r. Spółka wystąpiła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, co zostało dokonane przez ten organ postanowieniem z dnia [...] października 2005r., nr [...], w którym określono wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w kwocie 6.162,82 zł. Od tego postanowienia strona wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej poprzez bezpodstawne naliczenie i pobranie kosztów postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Zdaniem Spółki, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego był niewłaściwym organem egzekucyjnym do prowadzenia egzekucji wobec A S.A. Spółka A spełniała bowiem kryteria uznania ją za duży podmiot (art. 5 ust. 9 b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych), w związku z czym urzędem właściwym miejscowo do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych od 1 stycznia 2004r. był urząd utworzony dla obsługi tzw. "dużych podatników". Dodatkowo wskazała, że tytuł wykonawczy zawiera wady formalne, skutkujące naruszeniem art. 27 § 1 pkt 7 , a w konsekwencji art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jej zdaniem w poz. 45 tytułu wykonawczego nie umieszczono pieczęci urzędowej wierzyciela. Z tych względów Spółka zażądała uznania, iż pobrane od A S.A. koszty egzekucyjne powinny zostać zwrócone wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi. Abstrahując od tego, że koszty egzekucyjne są nienależne, zarzuciła, iż podana w postanowieniu kwota 689,05 zł opłaty za zajęcie wierzytelności została naliczona bezpodstawnie. Zdaniem A opłata za zajęcie wierzytelności wynosi jedynie 4.564,81 zł. Spółka wskazała, że opłaty za zajęcie pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane. Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Przed wszczęciem egzekucji, stosownie do art. 29 § 1 , organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, co oznacza, że sprawdza także czy tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 27 tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego prawidłowo ustalił, że w rozpatrywanej sprawie tytuł wykonawczy zawiera odcisk pieczęci urzędowej wskazanej w art.11 dekretu z 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych (Dz. U. Nr 47, poz. 314 z późn. zm.). Wskazał też, że celem nakazu oznaczania tytułu wykonawczego pieczęcią urzędową jest uwiarygodnienie, że tytuł wykonawczy pochodzi od wierzyciela, czemu służy także ograniczony dostęp do korzystania pieczęci urzędowej oraz sposób jej przechowywania. Stwierdzając, że wszczęcie egzekucji w sprawie niniejszej było dopuszczalne i niepodzielajac zarzutu wadliwości tytułu egzekucyjnego, organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1/ doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2/ doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnych zostały doręczone [...] Spółka z o.o. w D. w dniu [...] maja 2004r., natomiast odbiór odpisu tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciach wierzytelności w [...] Zakład Gospodarowania Nieruchomościami potwierdził w dniu 6 maja 2004 r., zaś odbiór odpisy zawiadomienia o zajęciu wierzytelności w A S.A. w W. - w dniu 6 czerwca 2005 r. Doręczony odpis tytułu wykonawczego w części G. zawierał pouczenie o przysługującym zobowiązanemu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, stosownie do art. 33 pkt 9 i 10 ww. ustawy, może być prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Termin do wniesienia zarzutów upłynął z dniem 13 maja 2004 r. Organ odwoławczy wskazał, iż zarzuty zgłoszone w zażaleniu na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych nie wywołują zamierzonego skutku w postaci ich rozpoznania. Wskazano dalej, iż w celu wyegzekwowania wymagalnych należności z tytułu podatku od nieruchomości Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego zastosował środki egzekucyjne przewidziane w art. 1 a pkt.12 ww. ustawy, tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego, zdaniem organu II instancji prawidłowo wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że na koszty egzekucyjne w niniejszej sprawie składa się opłata manipulacyjna w kwocie 912,96 zł oraz opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych 5.249,86 zł. Wysokość opłat za dokonane czynności egzekucyjne naliczona została zgodnie z art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawarte w zażaleniu żądanie zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi zostało ocenione przez organ odwoławczy jako bezpodstawne. Wskazano, iż wbrew twierdzeniu Spółki nie można bowiem uznać, aby wszczęcie i prowadzenie egzekucji w niniejszej sprawie było niezgodne z prawem, a tylko w takim przypadku koszty egzekucyjne zwraca się zobowiązanemu. Od tego postanowienia A. S.A. w W. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania strona skarżąca zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego przez błędna interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zaszło naruszenie art. 27 § 1 pkt 7 ustawy, - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej poprzez przyjęcie, iż naruszenie art. art. 19, 22 § 2 i 3, 27 §1 i 29 §2 ustawy egzekucyjnej nie świadczy o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu egzekucji, czyli nie stanowi przesłanki, o której mowa wart. 64c § 3 tej ustawy; - naruszenie art. 124§2 kpa w zw. z art. 107§1 i 3 kpa poprzez nie ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów art. art. 19 i 22 ustawy egzekucyjnej; - naruszenie art. 64 § 5 ustawy egzekucyjnej , przez przyjęcie, że dokonanie kilku, tego samego rodzaju czynności egzekucyjnych, spełnia wymienioną w tym przepisie przesłankę; - naruszenie art. 7 kpa poprzez nie wyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego w sprawie, a przede wszystkim nie ustosunkowanie się do okoliczności wszczęcia egzekucji z naruszeniem prawa, która to okoliczność stanowi bezwzględną przesłankę zwrotu zobowiązanemu pobranych w toku postępowania kosztów egzekucyjnych; - naruszenie art. 6, 7 i 8 poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego i nieustosunkowanie się do okoliczności wszczęcia egzekucji z naruszeniem prawa oraz poprzez uznanie, iż dopuszczalne jest czerpanie przez organ egzekucyjny - kosztem majątku zobowiązanego - zysków z postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi, strona na poparcie swoich zarzutów wskazała, że istniały błędy tytułu wykonawczego, bowiem jako pieczęć urzędowa wierzyciela figuruje odcisk pieczęci Urzędu Gminy zamiast napisu "Wójt Gminy/" względnie " Gmina". Ponadto egzekucja była wszczęta i prowadzona przez niewłaściwy organ egzekucyjny, którym według skarżącej powinien być od 1 stycznia 2004 r. urząd utworzony dla obsługi tzw. dużych podatników, a to w związku ze zmiana wprowadzona do art. 5 (ust. 9b) ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach skarbowych. Zdaniem strony ar. 64 § 5 ustawy egzekucyjnej odnosi się do sytuacji, w której w sprawie wyegzekwowania tej samej należności dokonuje się różnych czynności egzekucyjnych wymienionych w art. 64 § 1 pkt 2-6 ustawy, tj. takich czynności za które przysługuje różna stawka opłaty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Strona skarżąca, w piśmie z dnia 13 kwietnia 2006 r. nie zgodziła się z argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę, podtrzymując jej zarzuty. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) - wskazać w pierwszej kolejności należy, iż w myśl przepisu art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą egzekucyjną - opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego. Zasada, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków (por. Komentarz do Postępowania egzekucyjnego w administracji pod red. R.Hausera i innych, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004r, str.180-184, por. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2004r., III SA 2028/03, LEX, nr 164523). Przedstawiona regulacja ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy dotyczących kosztów egzekucyjnych. Z art. 64c § 3 tej ustawy wynika, że zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, przy czym stwierdzić trzeba, iż przesłanki te muszą być wykazane w sposób jednoznaczny i przekonujący. Wykładnia tego przepisu jest uzależniona od należytego rozumienia pojęcia "niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego". Przyjmuje się w orzecznictwie, iż przy jego wykładni należy odwołać się do zasad Kodeksu postępowania administracyjnego, który ma odpowiednie zastosowanie w sprawach nie uregulowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 18 tej ustawy). W Kodeksie postępowania administracyjnego jest zaś zasadą, że stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (art. 262 § 1 pkt 1). Innymi słowy mówiąc, w postępowaniu egzekucyjnym przy odpowiednim zastosowaniu zasady z art. 262 § 1 kpa, nie można obciążać strony kosztami postępowania, jeżeli nie wynikły one z jej winy (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 1999r., I SA/Gd 1599/97, LEX nr 40370, z dnia 7 stycznia 1999r.,SA/Sz 1758/98, LEX nr 36135 oraz z dnia 9 grudnia 1998r., I SA/Gd 1893/97, LEX nr 36119, a także wyrok SN z dnia 8 maja 1998r., III RN 27/98, M. Podat. 1999/3/3). Nie ma racji strona skarżąca wywodząc, iż egzekucja została wszczęta niezgodnie z prawem i była prowadzona w ten sam sposób. Trafnie bowiem podkreśla Dyrektor Izby Skarbowej, iż jej wszczęcie zostało dokonane z poszanowaniem zasad, o których mowa w art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej. Strona nie kwestionuje, iż zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnych zostały doręczone [...] Sp. z o.o. w dniu 4 maja 2004 r., a odbiór odpisu tytułu wykonawczego wraz z odpisem ww. zawiadomienia Zakład Gospodarowania Nieruchomościami potwierdził w dniu [...] maja 2004 r., ani też, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnych zostało doręczone A [...] S.A. oraz stronie w dniu [...] czerwca 2005 roku. Zgodzić się również należy z poglądem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż zarzuty zgłoszone w zażaleniu na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, a także powtórzone w uzasadnieniu skargi odnośnie błędów formalnych tytułu wykonawczego, zawierającego – zdaniem strony skarżącej nieprawidłowy napis na pieczęci urzędowej oraz co do niewłaściwości organu egzekucyjnego, którym według skarżącej powinien być od 1 stycznia 2004r. urząd utworzony dla obsługi tzw. "dużych podatników", a to w związku ze zmianą wprowadzoną do art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, nie mogły wywołać zamierzonego skutku w postaci ich rozpoznania w granicach niniejszej sprawy. Strona mogła je bowiem podnieść w formie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt.9 i 10 ustawy egzekucyjnej w terminie wskazanym w art. 29 pkt 9 ustawy. Wbrew twierdzeniom strony nie ma też podstaw ma podstaw do weryfikacji stanowiska organów obu instancji co do wysokości kosztów egzekucyjnych i podstawy prawnej ich wyliczenia znajdującej oparcie w przepisach art. 64 ustawy egzekucyjnej. W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając w niniejszej sprawie zarzucanych naruszeń tak w sferze prawa materialnego jak i przepisów postępowania, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.