III SA/Lu 108/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 90 ust. 1, art. 91 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.) i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz.1235), po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] odmawiającej przyznania pomocy mieszkaniowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej stwierdził, że w dniu [...] 2005 r. J. B. złożył wniosek do Dyrektora Aresztu Śledczego o przyznanie pomocy mieszkaniowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że J. B. jest współwłaścicielem w ½ części nieruchomości w miejscowości Ł., gmina L., nabytej w ramach darowizny od rodziców i zabudowanej piętrowym domem, przy czym na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] 2005 r. dokupił on pozostały udział w tej nieruchomości. Decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] nr [...], na podstawie art. art. 90 ust. 1, art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, skarżącemu odmówiono przyznania pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania od tej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z § 2 cytowanego rozporządzenia, pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Przepis art. 91 ust. 1 pkt. 2 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi, który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Z uwagi na fakt, że J. B. był współwłaścicielem domu w miejscowości pełnienia służby, to w ocenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej stanowi to negatywną przesłankę do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie złożył J. B., wnosząc o uchylenie obu decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarga zarzuca: – naruszenie prawa materialnego, tj. art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez jego błędną interpretację, która skutkowała wydaniem decyzji odmawiającej przyznania pomocy mieszkaniowej, mimo spełnienia warunków przyznania takiej pomocy; – naruszenie przepisów postępowania, co mogło wpłynąć na wynika sprawy, poprzez: a) naruszenie przepisów art. 6,7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez nie podjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; b) naruszenie przepisu art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; c) naruszenie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało naruszeniem zasad ogólnych postępowania wyrażonych w przepisach: art. 8, 9 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł między innymi, że organy obu instancji dokonały wadliwej, niezgodnej z celem ustawy interpretacji przepisu art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, czym dopuściły się oczywistego naruszenia prawa materialnego. Ta niewłaściwa interpretacja spowodowała wydaniem decyzji, mimo spełnienia przez skarżącego warunków przyznania pomocy. Zdaniem skarżącego organy wydające decyzje naruszyły przepis art. 7 k.p.a. w ten sposób, że nie podjęły kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym skarżącego i jego rodziny. W opinii skarżącego organ administracji naruszył również przepis art. 77 k.p.a., gdyż w niewłaściwy sposób rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Ponadto zdaniem skarżącego doszło również do naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało naruszeniem zasad ogólnych postępowania wyrażonych w przepisach art. 8, 9 i 11 kpa Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zdaniem skarżącego, z całą pewnością nie odpowiada wymogom stawianym przez przepisy postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. l § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeśli przepisy ustawy szczególnej nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja ta właściwie nie zawiera żadnego merytorycznego uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy, a organ administracji ograniczył się w istocie do podania materialnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji. Zauważyć trzeba, że zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.) funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Prawidłowa wykładnia tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że prawo do pomocy finansowej ma charakter prawa podmiotowego i odmowa realizacji tego prawa musi być uzasadniona stosowną normą ustawową. Jakkolwiek organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na taką normę – art. 91 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o Służbie Więziennej, to w żadnym zakresie nie wywiązał się z obowiązku podania uzasadnienia prawnego decyzji, do czego zobowiązuje przepis art. 107 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja powinna – między innymi – zawierać nie tylko powołanie podstawy prawnej ale i uzasadnienie faktyczne oraz prawne rozstrzygnięcia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy ograniczył się tylko do stwierdzenia, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się – a tym samym pomocy finansowej nie udziela się – funkcjonariuszowi, który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej (art. 91 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o Służbie Więziennej). To stwierdzenie uzupełnione zostało wyrażoną w decyzji oceną, że z uwagi na fakt, iż skarżący był współwłaścicielem domu w miejscowości pełnienia służby, to zachodzi negatywna przesłanka do przyznania pomocy mieszkaniowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Równie lakoniczne jest uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, gdzie ów organ ograniczył się tylko do przytoczenia przepisów cyt. ustawy o Służbie Więziennej oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz.1235). W tym stanie rzeczy wady zaskarżonej decyzji uniemożliwiają dokonanie jej kontroli przez sąd administracyjny. Nie można bowiem stwierdzić, czy pogląd organów obu instancji, jakoby w przypadku skarżącego zachodziła negatywna przesłanka do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, jest prawidłowy. Wyrażenie takiej oceny musi być poprzedzone ustaleniem rzeczywistego stanu faktycznego, a w szczególności tego, czy skarżący jest właścicielem lub współwłaścicielem domu (właściwie nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym) położonego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej; jaki jest jego udział we współwłasności tej nieruchomości i czy ów udział nie przekracza – stosując odpowiednio przepisy prawa rzeczowego – przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Ponadto uzasadnienie prawne decyzji winno także zawierać ustosunkowanie się do zarzutów i wniosków skarżącego odnoszących się do decyzji organu pierwszej instancji, co zostało pominięte przez organ odwoławczy, który nawet zaniechał złożenia tego odwołania w aktach postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy usunie braki w zakresie akt postępowania, w razie konieczności przeprowadzi stosowne postępowanie dowodowe, a następnie wyda decyzję odpowiadającą wymogom przepisów art. 7, 77 i 107 k.p.a. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.