III SA/Kr 762/04
WyrokWSA w Krakowie2006-08-08
Skład orzekający: Piotr Lechowski, Halina Jakubiec, Dorota Dąbek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu ewidencyjnym można dokonywać zmian w ewidencji gruntów, które wkraczają w sferę sporu o zasięg prawa własności, czy też takie zmiany są dopuszczalne jedynie w ramach aktualizacji danych odzwierciedlających aktualny stan prawny?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych w zakresie niezbędnym do rozpatrzenia wniosku o zmianę w ewidencji gruntów. Brak precyzyjnego ustalenia rozbieżności między częścią kartograficzną a danymi opisowymi operatu ewidencyjnego oraz ich źródła uniemożliwił ocenę, czy żądane zmiany mieszczą się w ramach postępowania ewidencyjnego jako aktualizacji, czy też wkraczają w sferę sporu o prawo własności, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania w tym trybie.Stan faktyczny
Skarżący J. Z. domagał się zmiany treści wykazu synchronizacyjnego dotyczącego działek ewidencyjnych B i C, kwestionując prawidłowość ich ujawnienia w ewidencji gruntów. Organy administracji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzekły o ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów podziału działki A na działki A1 i A2 oraz utworzeniu nowej jednostki rejestrowej dla działki A1, wpisując Parafię Rzymskokatolicką jako właściciela lub władającego. Skarżący wniósł skargę, zarzucając fałszowanie dokumentacji geodezyjnej i niezgodność z aktami notarialnymi dotyczącymi własności jego poprzedników prawnych. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną, ale z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski spr. Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] 2004 r. Nr : [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów l uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzająca ją decyzją organu pierwszej instancji, II orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane , III zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego w kwocie [...] ( [...] ) złotych.
Decyzją z dnia [...] 2004 r. Znak [...], po rozpatrzeniu odwołania J. Z. , Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] 2004 r. znak [...] orzekającą o ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb [...] gm. [...] w jednostce rejestrowej nr [...] właściciel - Parafia Rzymsko -Katolicka w [...] podziału działki nr A o pow. 0, 28 ha na działki nr A1 o pow. [...] ha i nr A2 o pow. [...] ha i utworzeniu nowej jednostki rejestrowej obejmującej działkę nr A1 ha o pow. [...] ha gdzie jako podmiot władający wpisano Parafię Rzymsko - Katolicką w [...]
W podstawie prawnej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] powołano przepisy art.138§1 pkt 1 kpa oraz art. 7 b ust,.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r- Prawo geodezyjnej kartograficzne ( tj. dz.U. z 2000 r. Nr 100 , poz. 1086 z późn.zm. ) oraz § 45 i 46 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 200 r. w sprawie ewidencji gruntów ( Dz.U. z 2001 r, Nr 38 , poz. 454 ).
Uzasadniając decyzję Wojewódzki Inspektor nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
J. Z. pismami z dnia [...] 2003 r. [...] 2003 i [...] 2003 r. złożonymi Staroście Powiatowemu w [...] domagał się zmiany treści wykazu synchronizacyjnego zmian wykonanego za Nr [...] dnia [...]1991 r. przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych dla działek ewidencyjnych Nr B o pow. [...] ha ,C o pow. [...] ha położonych w [...] .Uzasadniając żądanie podnosił , że aktem własności ziemi Nr [...] Naczelnika Gminy [...] stwierdzono nabycie przez M. Z. w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z mocy prawa nieruchomości stanowiącej działki B i C położone w [...]. Dla nieruchomości objętej aktem własności ziemi założono w 1991 r. księgę wieczystą Nr [...]w Sądzie Rejonowym w [...] .Zdaniem wnioskodawcy złożony w aktach księgi wieczystej powyższy wykaz synchronizacyjny został wadliwie wykonany i zabrakło na mim parcel objętych zbiorami dokumentów [...] i [...] i [...]
Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] 2003 r. odmówił wzruszenia treści wykazu synchronizacyjnego .Rozpatrując odwołanie J. Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] , decyzją z dnia [...] 2004 r. uchylił powyższą decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując , że nie dokonano porównania przebiegu działek ewidencyjnych Nr B i C wykazanych na mapie ewidencji gruntów , objętych a.w.z. z przebiegiem granic odpowiadających im na mapie katastralnej parcel gruntowych , przez to nie odniesiono się do zarzutu nieuwzględnienia w wykazie synchronizacyjnym parcel gruntowych ze zbiorów dokumentów.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...] Starosta Powiatu [...] orzekł o wprowadzeniu w ewidencji gruntów zmian polegających na :
1/ ujawnieniu w jednostce rejestrowej Nr [...] obręb [...] prowadzonej dla Parafii Rzymsko-Katolickiej w [...] jako właściciela , podziału działki ewid. A o pow. [...] zgodnie z mapą uzupełniającą przyjętą do zasobu za Nr [...] na działki ewid. A1 o pow. [...] i A2 o pow. [...] ha ,
2/ utworzeniu dla działki ewid. A1 o pow. [...] ha nowej jednostki rejestrowej obrębu [...] z wpisem Parafii Rzymskokatolickiej w [...] jako władającego.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Starosta wskazał , że w celu wyjaśnienia zarzutów dotyczących wykazu synchronizacyjnego z 1991 r. , zlecono uprawnionemu podmiotowi opracowanie dokumentacji geodezyjnej.
Przyjęte do państwowego - powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za Nr [...] opracowanie geodezyjne prostuje wykaz synchronizacyjny dla działki B złożony w aktach księgi wieczystej [...] , oraz daje podstawę do wprowadzenia w ewidencji gruntów zmian co do działki ewid. A. Ustalono jakie parcele gruntowe i z jakich Lwh odpowiadają działce ewidencyjnej C obj. [...]. W szczególności m.in. w skład działki B weszły p.gr. [...] obj. [...] p.gr. [...] obj. [...], oraz p.gr. B1 , B2 i B3 obj. [...] zag. brak Z D .
Ustalono dalej , że powstałe z podziału operatem [...] p.gr. B1 i B2 pochodzących z zaginionego [...] ks.gr.gm.kat. [...] działki B2 i B4 odpowiadają działce ewid. A1 o pow. [...] ha z tego operatu. Natomiast działka ewid. A2 o pow. [...], łącznie z działkami ewid. B1 i B2 odpowiadają parceli gruntowej L.kat. B objętej [...] ks.gr gm.kat. [...], w której jako właściciel ujawnione jest Probostwo w [...]
Starosta ustalił dalej , że w jednostce rejestrowej Nr [...] obr. [...] cała działka ewid. A o pow. [...] ha wpisana była jako własność Parafii Rzymskokatolickiej w [...] , na podstawie .protokołu ustalenia stanu władania stanowiącego część operatu Nr [...] , który w pozycji B wykazywał Probostwo Rzymsko Katolickie - Parafia [...] jako władającego tą działką. Wskazując na wynikające z Lwh [...] ks.gm.kat. [...], prawo własności Probostwa w [...] do odpowiednika działki L.kat. B , uznał Starosta , iż w odniesieniu do działki ewid. A1 w ewidencji gruntów Parafia Rzymskokatolicka w [...] może być ujawniona tylko jako władający , co uzasadniało utworzenie odrębnej jednostki rejestrowej dla tej działki.
W odwołaniu od tej decyzji J. Z. zarzucał ,, zarejestrowanie działki ewidencyjnej Nr A o pow. [...] ar lasu na właściela t.j. Parafię Rzymskokatolicką w [...]
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego , nie przytaczając zarzutów odwołania , w oparciu o przedstawiony materiał przyjął za własne ustalenia organu l instancji , oraz dokonał ustaleń dalszych. Stwierdzono , że zakwestionowany w księdze wieczystej [...] wykaz synchronizacyjny dla działki ,, A " został na zlecenie organu l instancji uzupełniony i poprawiony operatem pomiarowym z 2004 r.
Wskazano również , że dla doprowadzenia do zgodności stanu ewidencji gruntów ( na mapie ewid. w skali 1 : 2000 ) ze stanem prawnym wykazanym w katastrze ( skala 1 : 2880 ) , dokonano podziału kameralnego działki ewid. A w sposób uwidoczniony w operacie pomiarowym [...] na który powołuje się decyzja organu l instancji , a przyjętym do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji geodezyjnej i Kartograficznej w [...]
Podkreślono , że Probostwo w [...] wpisane jest jako właściciel parceli Kat.D gm.kat. [...] i tej parceli odpowiada tylko część działki A tj. nowopowstała działka ewid. A2 wraz z działką B2 i B3 . Wskazano , że Parafia Rzymskokatolicka nie ma tytułu własności co do działki A1 odpowiadającej " parcelom katastralnym [...] i [...]" z zaginionego [...] gm.kat. [...], co uzasadniało wykazanie jej w ewidencji tylko jako władającego , stosownie do protokołu stanu władania z 1977 r.
Wskazując na przepis art. 63 ust.2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ( Dz.U. NR 107 poz. 464 ) organ odwoławczy , podkreślił niedopuszczalność zmian w postępowaniu administracyjnym stanu prawnego wynikającego z aktów własności ziemi. Wskazano także organ i tryb postępowania właściwy do rozgraniczenia nieruchomości w wypadku sporu co do przebiegu granic.
Adresowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję , zatytułowaną jako "wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego do organu administracyjnego zwanego Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] w związku z tworzeniem dokumentacji geodezyjne - kartograficznej świadczącej nieprawdę od 1968 - 2004 w sprawie ewidencji gruntów i budynków dla gminy [...] .. " wniósł J. Z.
Uzasadniając skargę J. Z. podniósł , że jako współspadkobierca spadku po matce M. Z. , co wynika z postanowienia Sadu Rejonowego w [...] z dnia [...]1998 r. sygn.. [...], od 1998 r. ,,synchronizuje " skład masy spadkowej na podstawie aktów notarialnych sporządzonych na rzecz rodziców M. i S. Z. Z tych względów przywiązuje wagę do powołanych w tych aktach map podziału z [...]1929 r. oraz do wykonywanych wiatach 1931-1939 przez geodetę W. T. kopii map katastralnych i map podziału , które jego zdaniem obrazują nabytą przez rodziców własność.
Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja odwołująca się do dokumentacji "kameralnego " podziału geodezyjnego fałszuje prawdę obiektywną . Według skarżącego na gruncie stanowiącym jego własność ustanowiono " wieczyste użytkowanie " dla J. S. a działka A , dotycząca parceli oznaczonych na kopiach map katastralnych i map podziału z [...]. 1929 jako B1 i B2 została Przydzielona Parafii Rzymskokatolickiej w [...]
Skarżący podniósł, iż decyzja pomija art.92 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. Nr 15 , poz. 741 ) , przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tj. z 1999 r. Nr 15 , poz. 139 ), przepisy rozdziału 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne , oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 24.03. 1998 r. w sprawie wykonywania przepisów dotyczących scalenia i podziału nieruchomości ( Dz.U. Nr 44 , poz. 262), oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące rozgraniczenia nieruchomości.
Ze skargi wynika twierdzenie , że od sporządzenia w dniu [...]1936 r. aktu notarialnego Nr [...] stan ewidencji gruntów wnioskodawcy ( poprzednika prawnego ) winien obejmować parcele B1 i B2 graniczące z parcela C
Zdaniem skargi ,, zarejestrowanie " parceli A na rzecz Parafii Rzymsko-Katolickiej pomija treść aktu notarialnego.
W uzupełniającym skargę piśmie z [...]2006 r. skarżący zarzucił , że operat pomiarowy został w całości sfałszowany na podstawie sfałszowanych dokumentów urzędowych.
Na rozprawie dnia [...] 2006 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym , skarżący sprecyzował , iż wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzja organu l instancji. Wyjaśnił też , że w jego przekonaniu obszar całej działki ewid. A winien wchodzić w działkę ewid. B , a pierwsza z nich winna "zniknąć "z ewidencji gruntów.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia i stanowisko prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Sądy administracyjne w myśl przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 ,poz. 1270 z późn.zm. ) - dalej ustawa p.p.s.a. - sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ) stanowi , że powyższa kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sprawując kontrolę pod względem zgodności z prawem , Sąd stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. - rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonana według powyższych zasad kontrola zgodności , z prawem zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, iż skarga jest uzasadniona aczkolwiek ze względów innych niż zarzuty przytoczone na jej poparcie.
Zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu przed organami administracji geodezyjnej i kartograficznej w tzw. postępowaniu ewidencyjnym Treść wielowątkowych pism składanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego stanowiła niewątpliwie utrudnienie dla organów w ustaleniu rzeczywistego przedmiotu postępowania w zakresie żądanych zmian w ewidencji gruntów i budynków. Nie mniej wyartykułowane na rozprawie przed sądem administracyjnym , żądanie objęcia działką ewid. B stanowiącą jego współwłasność z dalszymi współspadkobiercami po M. Z. , obszaru działki ewidencyjnej A , której istnienie w ewidencji zdaniem skarżącego nie ma podstaw , pozwala na zrozumienie sposobu argumentacji przyjętego za podstawę zgłaszanych w postępowaniu ewidencyjnym żądań.
Podniesione w skardze i wyartykułowane na rozprawie zarzuty , wymagają przybliżenia przepisów regulujących istotę tzw. postępowania w zakresie ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z przepisem art.2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2000 r Nr 100 , poz. 1086 ) - dalej ustawa - istotę ewidencji gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju , systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach , budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władającymi tymi gruntami, budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest Starosta ( art. 22 ust.1 ).
Przepis art.20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach ( ust.1 pkt 1 ) oraz ich właścicielach ( ust.2 ) , które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy - w odniesieniu do gruntów - dotyczące ich położenia , granic , powierzchni , rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych , oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów , jeżeli zostały założone dla nieruchomości , w skład której wchodzą grunty ( art.20 ust.1 pkt 1 ) .Informacje podmiotowe ( art.20 ust.2 pkt 1 ) dotyczą wykazania właściciela , a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych w których władaniu znajdują się grunty .budynki lub ich części.
Powyższe informacje o gruntach , budynkach i lokalach ( zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe ) zawiera tzw. operat ewidencyjny , który składa się z map ,. Rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów ( art. 24 § 1 ustawy).
Określając przedmiot ewidencji oraz sposób jej gromadzenia w postaci operatu ewidencyjnego ustawa w zasadzie nie reguluje zasad prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian. W dacie wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji, czyniły to przepisy obowiązującego od 3 czerwca 2001 r. Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. Nr 38 , poz. 434 ) - dalej Rozporządzenie.
Z przepisów Rozdziału 3 Rozporządzenia ( § 44 in. ) regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych wynika , że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności , tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi ( § 44 pkt 2 ). Aktualizacja zaś operatu ewidencyjnego zgodnie z § 45 ust.1 następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji, a nie jej prostowania. Usuwanie zatem błędów lub omyłek ewidencji w ramach jej " aktualizacji " nie jest wyłączone jednakże pod warunkiem , że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. Nie jest więc " aktualizowaniem " ewidencji wprowadzanie zmian na podstawie dokumentów stwierdzających stan wcześniejszy, niż wynikający z aktualnie obowiązującego stanu prawnego.
Ujawnienie w ewidencji gruntów M. Z. - matki skarżącego - jako właścicielki działek ewidencyjnych B i C położonych w [...] , nastąpiło na podstawie aktu własności ziemi Nr [...] wydanego przez Naczelnika Gminy [...] w dniu [...].1978r. Podstawę wydawania tych aktów stanowiła ustawa z dnia 26 października 1971 o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. Nr 27 , poz. 250 z późn.zm. ). Stosownie do przepisu art.12 i 15 tej ustawy , akt własności ziemi ma charakter decyzji , a decyzja ostateczna ( tzw. taka , od której nie wniesiono odwołania lub wydana przez organ odwoławczy ), stanowi podstawę do ujawnienia zmian podmiotowych i przedmiotowych w ewidencji gruntów .
Istota uwłaszczenia w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. .polegała na stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości z mocy prawa , według stanu władania gruntami na dzień 4 listopada 1971 r.
Wspomniana wyżej zasada aktualizacji ewidencji sprzeciwia się wprowadzeniu do ewidencji danych nieaktualnych , tzw. nie odzwierciedlających aktualnego stanu prawnego .Aktualny zaś stan prawny co do prawa własności nieruchomości M. Z. odzwierciedlają wpisy do ksiąg wieczystych , w tym wpis prawa własności co do działek B i C objętych KW [...]. Istniejący w księdze wieczystej [...] wpis stwarza obowiązujące sądy i organy administracji publicznej , domniemanie prawdziwości wpisanego prawa , zgodnie z art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece Takie samo domniemanie dotyczy wpisów w księgach wieczystych innych uczestników postępowania i obowiązuje do czasu jego obalenia w stosownym postępowaniu przed sądem powszechnym.
Organy pierwszej i drugiej instancji przyjęły ustalenie , że prawo własności parceli Nr C - las przysługuje Probostwu w Ciężkowicach . Ustalenie to oparto na odpisie z wykazu hipotecznego L. [...], wydanym przez Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] dnia [...] 2004 r. Z treści wypisu nie wynika, by ten wykaz hipoteczny, jako ,, księga dawna " utracił moc prawną w trybie
przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg ( Dz.U. Nr 28 , poz. 141 ) . Ujawnienie zatem w ewidencji gruntów Parafii Rzymsko - Katolickiej w [...] jako właściciela parceli katastralnej C odpowiadało prawu .
Z powyższych względów odwoływanie się przez skarżącego do aktów notarialnych sprzed [...]1971 r., czy umów nie mających formy aktu notarialnego jako do czynności prawnych mających obrazować zasięg prawa własności jego poprzedników prawnych , bez wykazania się stosownym wpisem w księdze wieczystej po tej dacie , nie ma doniosłości prawnej w postępowaniu ewidencyjnym. Również bezpodstawne jako wykraczające w sferę własności - w postępowaniu ewidencyjnym - jest żądanie likwidacji działki ewid. A , w takim zakresie w jakim stanowi ona odpowiednik działki katastralnej C, lub części tej działki.
Stosownie do przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. Nr 11 , poz. 81 ) , ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych została uchylona , z tym , że pozostała w mocy nabyta na jej podstawie własność ( art.4 ).Od tego czasu stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez samoistnego posiadacza następuje przed sądem powszechnym , a wyłączona jest droga postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Nadto , w świetle art.63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tj. Dz.U. z 2001 r Nr 57 poz. 603 z późn.zm. ) , od dnia 1 stycznia 1992 r wyłączone jest stosowanie przepisów k.p.a dotyczących wznowienia postępowania , stwierdzenia nieważności lub uchylenia decyzji , do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 października 1971 .r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych Nie jest zatem dopuszczalne wzruszanie w tzw. trybie nadzywczajnym w postępowaniu administracyjnym aktów własności ziemi. Formułowanie przeto względem Starosty , takich żądań jak " wzruszenia treści zawartej w akcie własności ziemi " nie ma żadnych podstaw w przepisach ustawy. Trzeba też podkreślić , że w świetle przepisów §§ 28 ust.3 pkt 2 § 34 ust.3 , oraz § 48 ust.2 pkt 8 załącznika do obowiązującego do dnia 15 stycznia 1997 r. Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Mon. Polski Nr 11 , poz. 98 z późn.zm.) , wykaz zmian gruntowych czyli tzw. wykaz synchronizacyjny miał charakter dokumentu pomocniczego , wchodzącego w skład części opisowej operatu ewidencyjnego. Służył on do stworzenia podstawowego dokumentu części opisowej operatu w postaci rejestru gruntów jako spisu wszystkich działek ( ewidencyjnych ) zebranych według ich przynależności do poszczególnych jednostek rejestrowych położonych w granicach danego obrębu i założonych w kolejności numerów tych jednostek ( § 28 ust.3 pkt 1 lit a i § 41 ust.2).
W uzasadnieniu wyroku z dnia 8 czerwca 2004 r. ( sygn. II S.A./Kr 2299/00 ) , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał , iż wykaz zmian gruntowych ( wykaz zmian parcel ) nie stanowi jako dokument pomocniczy o charakterze pomiarowym , materii mogącej być przedmiotem decyzji administracyjnej organu prowadzącego ewidencję , a wprowadzenie zmian w takim dokumencie ma charakter techniczny. Jeżeli wprowadzona w wykazie zmian gruntowych zmiana stanowiła by podstawę decyzji zmieniającej operat ewidencji w jego części kartograficznej czy opisowej, to wówczas przedmiotem skargi mogła być decyzja .
Przepisy obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji powołanego już Rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków posługują się pojęciem wykazu zmian danych ewidencyjnych ( § 46 ust.2 , ust.3 ) jako elemencie opracowań geodezyjne - kartograficznych , określającym m.in. dane ewidencyjne , które uległy zmianie z wyszczególnieniem danych dotychczasowych oraz danych aktualnych ( § 46 ust.3 pkt 6 ). Wykaz zmian danych ewidencyjnych odpowiada wykazowi zmian gruntowych według poprzednich przepisów ( zwanemu także wykazem synchronizacyjnym ).Na gruncie przepisów powołanego Rozporządzenia aktualne jest nadal stanowisko , iż wykaz zmian danych ewidencyjnych jest tylko elementem dokumentacji geodezyjnej wchodzącej w skład operatu ewidencji i wprowadzanie w nim zmian nie stanowi samoistnej materii decyzyjnej , a następuje w drodze czynności technicznych .
Z tych względów uzasadnione było odczytanie , przez organy ewidencyjne składanych do Starosty Powiatowego w [...] jako organu prowadzącego ewidencję , gruntów , pism skarżącego jako wniosku o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów w odniesieniu do działki B obj. [...]. Wszelkie bowiem zarzuty w odniesieniu do działki ewid. A , zmierzają do zmiany granic ewidencyjnych działki ewid.B , tak by obejmowała całe działki katastralne [...] i [...].
W tym zakresie jednak sprawa w postępowaniu ewidencyjnym nie została z uchybieniem przepisom art.7 i 77 kpa rozpatrzona przez dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do jej załatwienia , przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego , przy zachowaniu zasad oceny dowodów określonych przepisami art. 80 i 81 kpa.
Rozpoznając wniosek skarżącego winny mieć organy na uwadze , że oznaczenie nieruchomości , w tym jej obszar i granice oznaczone na mapie i opisie nieruchomości , są elementem oznaczenia nieruchomości zawartym w dziale l - 0 księgi wieczystej , stosownie do przepisu art.25 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Zarówno w piśmiennictwie jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego ( por.np. Stanisław Rudnicki , Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece , Wyd.lll 2000 str.36 wraz z powołanym orzecznictwem ) przyjęte jest , że elementy oznaczenia nieruchomości nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa ( art.3 ) , ani nie chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych ( art.5 ) statuowanymi tą ustawą. To właśnie dane z ewidencji gruntów i budynków , zgodnie z art. 26 ust.1 ustawy stanowią podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej.
Przepis art.27 tej ustawy reguluje tryb postępowania w przedmiocie oznaczenia nieruchomości przed sądem prowadzącym dla niej księgą wieczystą w razie niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej .Organowi prowadzącemu ewidencję służy tylko kompetencja do zawiadomienia Sądu o istnieniu tej niezgodności. Dokonane zatem w postępowaniu ewidencyjnym zmiany mogą służyć jedynie ustaleniu - w drodze ostatecznej decyzji - danych ewidencyjnych opisujących nieruchomość , a konkretnie daną działkę ewidencyjną wchodzącą w skład nieruchomości lub stanowiącą nieruchomość. Niedopuszczalne jest natomiast w postępowaniu ewidencyjnym samodzielne ustalanie takich danych , które wkraczały by w sferę zasięgu prawa własności.
W tym drugim przedmiocie zgodnie z ukształtowanym już orzecznictwem Sądów Administracyjnych , ( Por.np.wyrok NSA z 6.11. 2001 r II S.A. 2099 - Lex 82005 , czy z 7.07. 1999 r II S.A. 119/99 - Lex 46215 ) , nie jest dopuszczalne w postępowaniu ewidencyjnym ustalanie przez organy samodzielnie praw własności do gruntów, czy. rozstrzyganie w sprawach sporów o zasięgu prawa własności. Te ostatnie spory są przedmiotem postępowań o rozgraniczenie lub innych spraw przed sądami powszechnymi, w których przedmiotem rozstrzygnięcia jest zasięg prawa własności. W prawidłowo prowadzonej ewidencji gruntów powinna występować zgodność pomiędzy dokumentami uzasadniającymi wpisy do danych ewidencyjnych zawartymi w części operatu obecnie zwanej geodezyjno-prawną, a danymi zawartymi w części opisowo -kartograficznej operatu, a w szczególności z odpowiednim fragmentem mapy ewidencyjnej.
W świetle powyższych uwag nie jest wyłączona aktualizacja operatu ewidencji przez doprowadzenie do zgodności pomiędzy danymi w częściach składowych operatu , jeżeli niezgodność taka wystąpiła , i jeżeli usuniecie znajduje oparcie w dokumentach obrazujących aktualny stan prawny. Aktem własności ziemi z [...].1978 r. stwierdzono nabycie przez M. Z. działek ewidencyjnych B i C. Takie oznaczenie tych działek oraz działki A występuje w powołanym przez organy jako podstawa ustaleń operacie pomiarowym z ustaleniami stanu władania z lat 1975 - 1976, przyjętym do składnicy geodezyjnej [...].1977 r. za nr [...].Nie zostało jednak ustalone kiedy oznaczenia katastralne po raz pierwszy zastąpiono ewidencją gruntów. Nie zostało też wyjaśnione czy i kiedy przed 1978 r. powstała mapa ewidencyjna , na której po raz pierwszy odzwierciedlono granice ewidencyjne działek B , C i A, oraz czy według tego dokumentu przyjęto oznaczenia granic działek ewidencyjnych B, C w akcie własności ziemi i dla działki A
Jak wynika z poprzedzającego założenie księgi wieczystej postanowienia PBN w [...] z dnia [...]1991 r ( k. [...] akt) na wniosek M. Z. złożono do zbioru dokumentów nim wymienionych ,, wypis wykazu synchronizacyjnego z dnia [...]1991 r. [...]
Wykaz ten (k. [...] ) wymienia katastralne oznaczenia działek ( objętych Lwh i zbiorami dokumentów ) , z których powstały działki ewidencyjne B i C .W odniesieniu do tej ostatniej m.in. wymienia ten dokument działki kat. C1 i C2 .W dokumencie tym napisano , iż ,, wykaz synchronizacyjny sporządzono na podstawie synchronizacji mapy katastralnej uzgodnionej ze stanem hipotecznym i nową mapą ewidencji ".Nie zostało w sprawie wyjaśnione i ustalone czy opracowany w 1991 r. wykaz synchronizacyjny jest pierwszym wykazem zmian gruntowych , dotyczącym działek B a zwłaszcza C , oraz kiedy poraź pierwszy opracowano taki wykaz w odniesieniu do działki katastralnej D
W szczególności winny organy ustalić , czy w dacie wydania aktu własności ziemi, operującego oznaczeniami ewidencyjnymi działek B i C istniały już sporządzone wykazy zmian gruntowych dla tych działek z oznaczeń katastralnych, czy też były sporządzone dopiero później i kiedy.
W aktach sprawy znajduje się kserokopia wyrysu z mapy ewidencyjnej
(k. [...]) odwołującego się do ks. [...] z [...].1991 r., a więc prawdopodobnie służącego jako mapa do oznaczenia działki C w zakładanej księdze wieczystej.
Nie zostało ustalone , kiedy założona została mapa ewidencyjna , z której dokonano wyrysu i czy granice ewidencyjne działki B i sąsiadującej z nią działki ewid. A , odpowiadają granicom na mapie ewidencyjnej obowiązującej w czasie wydania aktu własności ziemi z [...]1978 r.
Dopiero poczynienie tych ustaleń winno poprzedzać wnioski co do tego czy istnieją rozbieżności pomiędzy częścią kartograficzną - mapy ewidencyjnej a danymi opisowymi rejestru, na czym one polegają i jakie jest źródło tych rozbieżności.
Okoliczność , że pracowanie geodezyjne i kartograficzne , przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego , zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych może ( § 46 ust.2 pkt 2 Rozp. ) stanowić podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji , nie zwalnia organów w toku postępowania ewidencyjnego ( § 47 ust.3 ) od oceny prawidłowości tego dokumentu na tle całokształtu materiału zebranego w sprawie.
Złożony w toku sprawy operat pomiarowy nr ewid. [...] potwierdza , że część parcel B1 B2 objęta została działką ewid. A , w zakresie odpowiadającym działce A1 .Zdaniem skarżącego działką ewid. A objęto całe parcele katastralne C1 i C2 . Poczynione przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalenia winny być uwzględnione w nowym opracowaniu geodezyjnym.
W zależności od poczynionych ustaleń zajmą organy stanowisko , czy żądane zmiany mieszczą się w ramach postępowania ewidencyjnego jako aktualizującego opis nieruchomości , czy też w istocie przedmiot żądanych zmian wkracza w sferę sporu o zasięg prawa własności , co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o tym w postępowaniu ewidencyjnym .
Stosownie do przepisu art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) . Sąd uchyla decyzję w całości lub w części , jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania (inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania) , jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Taka sytuacja zachodzi w sprawie , gdyż brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności , nie pozwalał na ustalenie czy zachodzą przesłanki do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów , w której jego części i w odniesieniu do jakich działek .Z tych przyczyn orzeczono jak w punkcie l -szym sentencji.
W oparciu o przepis art. 152 orzeczono, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu na rzecz skarżącego kosztów poniesionych w postępowaniu sądowym oparto na przepisie art. 200 i 210 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło