III SAB/Po 5/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Protokolant: ref. staż. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2006 r. sprawy ze skargi K.K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej przyjęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego Zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozstrzygnięcia wniosku K. K. spadkobierczyni I. R. zarejestrowanego pod nr [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1969 roku nr [...] i utrzymanej nią w mocy Decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...] czerwca 1968 roku nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o obszarze 9,6408 ha położonego w P. przy ulicy [...] dla którego Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] w terminie jednego miesiąca /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...] z dnia [...] .07.1969r. utrzymano w mocy decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...] 06.1968r., na mocy której przejęto na własność Państwa nieruchomość rolną położoną w P. , przy ul. [...] ( Księga wieczysta nr [...] , działka nr [...] ), stanowiącą własność I.R.. Pismem z dnia [...] 06.2001r. wniosła ona do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji organu II instancji. Pismem z dnia [...] .03.2005r. K. K. ( córka I. R.) poinformowała organ administracji o śmierci wnioskodawczyni, nabyciu spadku po niej oraz podtrzymaniu żądania zawartego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Dołączyła również odpis postanowienia sądowego o nabyciu spadku. K. K. rozszerzyła następnie przedmiotowy wniosek, żądając stwierdzenia nieważności decyzji zarówno II jak i I instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa ( pismo z dnia [...] 07.2005r. ). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem nr [...] z [...] 07.2005r. przekazał niniejszą sprawę według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu . Akta sprawy przekazano wraz z pismem przewodnim z [...] .10.2005r. Pismem z dnia [...] 01.2006r. pełnomocnik K. K. wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przekroczeniu terminów załatwienia sprawy, poprzez niezwłoczne stwierdzenie nieważności przedmiotowych orzeczeń. K. K. złożyła – w piśmie z dnia [...] 03.2006r. - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność SKO, wnosząc o zobowiązanie tego organu do rozstrzygnięcia w drodze decyzji wniosku o stwierdzenie nieważności. Jej zdaniem przekroczył on ustawowe terminy do załatwienia sprawy administracyjnej, nie wskazując żadnego terminu jej ewentualnego zakończenia. Pismem z tej samej daty Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało skarżącą, iż przyczyną niezałatwienia jej sprawy były braki w aktach przekazanych z W. – nie zawierały one bowiem odpisów przedmiotowych orzeczeń II i I instancji oraz postanowienia o nabyciu spadku po I. R. poświadczonego za zgodność z oryginałem. Podniesiono ponadto, iż powodem zwłoki jest wpływ dużej ilości wniosków tego typu i skomplikowany charakter tego rodzaju spraw. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty o brakujących dokumentach, które zostały uzupełnione przez stronę w odpowiedzi na powyższe pismo z [...]03.2006r. Zdaniem organu załatwienie niniejszej sprawy wymaga podjęcia "dalszych czynności zmierzających do wszechstronnego zebrania materiału dowodowego stanowiącego podstawę do podjęcia decyzji w sprawie nieważności decyzji administracyjnej". Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje: Skarga K. K. okazała się uzasadniona. Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje generalnie organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dokonało po otrzymaniu akt administracyjnych od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ( w dniu [...] .10.2005r.) żadnych czynności w niniejszej sprawie, nawet po wezwaniu go do usunięcia naruszenia prawa w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia [...] 01.2006r. Dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność Kolegium wyjaśniło stronie przyczyny pozostawania w zwłoce, dotyczące braków stosownych dokumentów w aktach sprawy. Pomimo uzupełnienia tych braków organ w odpowiedzi na skargę przyznał, że danej sprawy nie załatwił, ze względu na konieczność dokonania innych czynności dowodowych ( nie wskazał jednak jakich ). Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie bezczynność organu administracji publicznej zachodzi w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji czy innego aktu. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność organu została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu ( zob. m. in. red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86; wyrok NSA z 05.11.1987r., SAB 23/87, ONSA 1988/1/13; wyrok NSA z 22.12.1998r., III SAB 77/98, LEX nr 36590; wyrok WSA w Warszawie z 08.06.2004r., III SAB/Wa 8/04, LEX nr 160109 ) W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uznania, iż skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego była uzasadniona. Przy badaniu skargi na bezczynność organów administracji publicznej kontrola sądu administracyjnego winna skupić się na sprawdzeniu, czy skarga jest dopuszczalna i czy istotnie zostały naruszone przepisy o terminach załatwienia spraw ( zob. wyrok NSA z 13.02.1998r., I SAB 125/97, LEX nr 44544 ). Nie ulega wątpliwości, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie załatwiło sprawy w ustawowych terminach określonych w przepisie art. 35 § 3 kpa. Skarżąca była jednocześnie uprawniona do wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność bezpośrednio do tutejszego Sądu - bez konieczności uprzedniego wyczerpania obligatoryjnego trybu złożenia zażalenia do organu wyższego stopnia na zasadzie art. 37 § 1 kpa. W przypadku bezczynności samorządowego kolegium odwoławczego tryb ten nie znajduje zastosowania, nie ma bowiem w postępowaniu administracyjnym organu wyższego stopnia na kolegium, który mógłby być adresatem zażalenia tego typu. Strona nie musiała również przed wniesieniem skargi na bezczynność wzywać organu do usunięcia naruszenia prawa, gdyż tryb ten ma zastosowanie wyłącznie w przypadku skargi na akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) lub bezczynność organu w tych sprawach. Nie dotyczy to zatem skarg na decyzje administracyjne ( w tym również w przedmiocie stwierdzenia ich nieważności ) oraz bezczynność organu w wydaniu takiej decyzji. Nie ulega wobec tego wątpliwości, iż skargi na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego w zakresie wydania decyzji administracyjnych mogą być wnoszone bezpośrednio do wojewódzkich sądów administracyjnych – po upływie terminów ustawowych do załatwienia sprawy ( zob. postanowienie NSA z 06.07.2006r., I OSK 480/06, LEX nr 188512 ). Z tego względu Sąd, podzielając zarzut skarżącej, iż przy załatwianiu sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostaje w bezczynności, orzekł - na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jak w sentencji. /-/ K. Wolna - Kubicka /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska D.W.d