III SA/Po 250/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz Geremek . WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant : ref. staż. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" Spółki z o.o. w P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2005 [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej spółki kwotę 340,- (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Ławniczak /-/ B Koś /-/ T. Geremek WSA/wyr.1 – sentencja wyroku W dniu [...] września 2005 roku Zastępca Dyrektora Przedsiębiorstwa "A" Spółka z o.o. z siedzibą w P. zwrócił się do Urzędu Miasta Wydział Urbanistyki i Architektury o wydanie w trybie art. 2 ust.3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku "o własności lokali" (Dz.U. Nr 85, poz. 388) zaświadczenia o odrębnej własności lokali. We wniosku wskazano, iż lokale położone w P. przy ul. [...] o nr 1,2,3,4,5,6,7 są samodzielnymi lokalami mieszkalnymi, a lokale o nr 8 i 9, położone także pod wskazanym adresem są samodzielnymi lokalami użytkowymi w rozumieniu przepisów cytowanej ustawy. Postanowieniem z dnia [...] września 2005 roku Prezydent Miasta odmówił wydania zaświadczenia, argumentując odmowę koniecznością uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W uzasadnieniu organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 lipca 2001 roku (ONSA102/3/2003), w którym to orzeczeniu zawarto tezę, że wydanie zaświadczenia o spełnieniu wymagań samodzielności lokalu może nastąpić dopiero po dopuszczeniu do użytkowania budynku, w którym lokal jest usytuowany. Zażaleniem z dnia [...] września 2005 roku inwestor Przedsiębiorstwo "A" Spółka z o.o zaskarżyło decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu środka zaskarżenia podniesiono, iż uzyskanie pozwolenie na użytkowanie nie jest warunkiem koniecznym do uzyskania zaświadczenia o odrębnej własności lokalu. Nadto odwołujący się podkreślił , iż załączone do wniosku dokumenty jednoznacznie przesądzają , iż lokale mieszkalne nadają się na stały pobyt ludzi. Po rozpoznaniu zażalenia organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta. Organ odwoławczy uznał, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest słuszne, albowiem istota treści przepisu art. 2 ust 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2000 "o własności lokali" sprowadza się głównie do wykazania przez ubiegającego się o zaświadczenie spełnienia kryterium "zaspokajania potrzeb mieszkaniowych". Zdaniem organu zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych może być spełnione dopiero w odniesieniu do lokalu mieszkalnego wówczas , gdy udzielone zostanie pozwolenie na użytkowanie. Także w orzeczeniu Wojewody przywołano tezę zawartą w cytowanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Postanowienie Wojewody w dniu [...] listopada 2005 roku Dyrektor Naczelny Przedsiębiorstwa "A" Spółka z o.o zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniesiono argumenty tożsame z argumentami zażalenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji. Dodatkowo podkreślono, iż z przepisu art. 2 ust 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku "o własności lokali" wynika, że samodzielność lokali można stwierdzić w budynku istniejącym, a za obiekt legalnie istniejący uważa się obiekt, którego zakończenie zgłoszone zostało do organu nadzoru budowlanego, bądź gdy inwestor uzyskał ostateczną decyzje o pozwoleniu na użytkowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje Skarga jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności wydanych decyzji z prawem. Kontrola legalności decyzji dotyczy zgodności z prawem zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art.2 ust 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku "o własności lokali". Ustawa określa pojęcie lokalu "samodzielnego", czyli wydzieloną trwałymi ścianami w obrębie budynku izbę lub zespół izb przeznaczonych na pobyt stały ludzi , które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do samodzielnych lokali wykorzystywanych z przeznaczeniem na inne cele niż mieszkalne. Analiza treści cytowanego przepisu wskazuje jednoznacznie, iż kryterium decydującym o odrębnej własności lokalu jest kryterium samodzielności, a nie kryterium zaspokajania potrzeb mieszkaniowych ludzi. Gdyby ustawodawca zamierzał z kryterium wskazanego przez organ uczynić przesłankę niezbędną dla wydania zaświadczenia, musiałby wskazać dodatkowe kryterium dla lokalu przeznaczonego na inne cele niż mieszkalne, a nie nakazywać ich odpowiednie stosowanie. Za przyjęciem tezy, iż to samodzielność lokalu jest czynnikiem decydującym o uznaniu jego odrębnej własności przemawia także analiza treści ust. 5 cytowanego przepisu. Otóż do oznaczania lokalu i pomieszczeń do niego przynależnych znajdujących się w budynku mieszkalnym mają służyć rzuty odpowiednich kondygnacji budynku, a w razie położenia pomieszczeń przynależnych poza budynkiem mieszkalnym –także wyrysy z operatu ewidencyjnego. Dokumenty te stanowią tylko jeden ze składników dokumentacji technicznej, wymaganej przez przepisy prawa budowlanego dla zakończenia budowy obiektu budowlanego. Bowiem treść art. 57 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku "Prawo budowlane" ( Dz. U 06. Nr 156 Poz 1118 ) nakazuje do wniosku o pozwolenie na użytkowanie dołączyć enumeratywnie wyszczególnione w § 1 dokumenty, w tym oryginał dziennika budowy, protokoły sprawdzeń i badań oraz inwentaryzację geodezyjną powykonawczą. Tym samym nie sposób uznać za zasadne twierdzenia organu o wymagalności postanowienia o użytkowaniu lokalu, skoro już z zakresu niezbędnej dokumentacji wynika, że nie jest ona adekwatna do tej, wymaganej przy wniosku o pozwolenie na użytkowanie, a art. 2 pkt 5 ustawy " o własności lokali " do tegoż artykułu prawa budowlanego nie odsyła. Jak wyżej wskazano samodzielność jest jedyną przesłanką, jaką musi spełniać lokal, aby mógł stać się nieruchomością. Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 "o własności lokali" nie przewiduje innych wymagań, nie różnicując w tej mierze lokali mieszkalnych i lokali o innym przeznaczeniu. Oznacza to ,że z punktu widzenia przesłanek dopuszczalności wyodrębnienia lokali podział na lokale mieszkalne i lokale o innym przeznaczeniu nie ma normatywnego znaczenia. Reasumując lokal samodzielny to lokal spełniający odpowiednie wymagania budowlano –techniczne i z którego można korzystać bez konieczności korzystania z innego samodzielnego lokalu. O spełnieniu wymagań budowlano – technicznych świadczy dołączona do wniosku dokumentacja. Skoro organ nie zakwestionował dołączonej do wniosku z dnia [...] września 2005 roku dokumentacji technicznej, to zgodnie z dyspozycją cytowanego artykułu winien wydać stosowne zaświadczenie. Także analiza innych przepisów szczególnych dowodzi, iż brak jest umocowania do żądania od inwestora decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. O ile bowiem w przypadku lokali, o których mowa w art. 2 ustawy "o własności lokali" dokumentem stwierdzającym samodzielność jest zaświadczenie starosty , o tyle w przypadku lokali położonych w obrębie nieruchomości spółdzielni mieszkaniowej jest to uchwała zarządu spółdzielni podjęta w trybie przepisu art. 42 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Także przepisy prawa spółdzielczego nie nakładają żadnych dodatkowych kryteriów dla podjęcia uchwały w omawianym zakresie. Ustanowienie i egzekwowanie przez organ dodatkowego kryterium dla stwierdzenia odrębnej własności lokalu jakim jest "zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych" stanowi naruszenie art. 2 ustawy "o własności lokali", bowiem nie znalazło oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Sąd uznał , iż istnieje związek przyczynowy miedzy naruszeniem tego przepisu a treścią rozstrzygnięcia. Gdyby bowiem organ nie dokonał jego błędnej wykładni to treść rozstrzygnięcia byłaby inna. W rozstrzyganiu sprawy organ winien przede wszystkim uwzględnić co prawodawca w tekście prawnym powiedział, a nie co zamierzał powiedzieć lub co powiedziałby, gdyby znał okoliczności konkretnej, indywidualnej sprawy. Organ rozstrzygający taką sprawę nie może interpretować przepisów według własnego uznania. W ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględniać przede wszystkim materię ustawową regulującą zagadnienia będące przedmiotem niniejszego postępowania i na jej podstawie wydać stosowne orzeczenie. Wskazania co do ponownego rozpoznania sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań. Nie sposób zgodzić się także ze stanowiskiem organu, iż za legalnie istniejący obiekt budowlany uważa się obiekt odnośnie którego wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Bowiem spełnienie przez inwestora warunków przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego świadczy jedynie o zakończeniu budowy i spełnianiu parametrów techniczno-budowlanych, a nie legalności obiektu budowlanego. Dopuszczenie obiektu dom użytkowania następuje, gdy obiekt jest wzniesiony i do rozstrzygnięcia pozostaje jedynie kwestia możliwości jego użytkowania. Podzielić należy argument skarżącego, że pozwolenie na użytkowanie budynku jest warunkiem wystarczającym, ale nie koniecznym dla uzyskania zaświadczenia o samodzielności lokalu. Nie można więc przyznać racji organowi, że dla stwierdzenia samodzielności lokalu służyć będzie właśnie decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Decyzja ta bowiem przesądzi tylko o tym, że obiekt jest w takim stanie, by mógł zostać przeprowadzony jego odbiór i by można było przekazać go do normalnej eksploatacji i użytkowania. W tym miejscu wypada wskazać stanowisko orzecznictwa sądowego, iż przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego nie ma znaczenia dla stosunków własnościowych. Przesądza tylko o tym, że z technicznego punktu widzenia przeprowadzone roboty budowlane można zaakceptować. Udzielenie zezwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego nie przesądza więc o własności lokali i nie ma wpływu na ustalenie takiego prawa. Wątpliwości sądu budzi także powołanie się przez organy obu instancji na treść orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 lipca 2001 roku (ONSA102/3/2003) jako kształtującego proces wykładni w tej konkretnej sprawie. Nie sposób bowiem przyporządkować w całości stanów faktycznych obu spraw. W cytowanym orzeczeniu powołano się na dokonane czynności dowodowe w sprawie, a mianowicie oględziny inwestycji, wynik których był sprzeczny z załączoną dokumentacją. W niniejszym postępowaniu w żaden sposób nie zweryfikowano dołączonej dokumentacji, a jedynie założono a priori , iż obiekt nie spełniał warunków do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, co jednoznacznie zdaniem organu przesadziło o odmowie wydania zaświadczenia. Na marginesie dodać należy, iż jest zjawiskiem normalnym, że oprócz zarysowujących się linii orzeczniczych pojawiają się również w orzecznictwie pojedyncze poglądy prawne dotyczące określonych kwestii, które nie mogą kształtować procesów wykładni. Zaakcentować jednak trzeba, iż dla pożądanej niezmienności rozstrzygnięć zapadających przed sądami administracyjnymi wymagana jest tożsamość stanu faktycznego. Mając na względzie powyższe uwagi oraz treść art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) Sąd orzekł o uchyleniu postanowień organu I i II instancji. O kosztach postanowiono w myśl art. 200, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia w myśl art. 152 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ M. Ławniczak /-/ B Koś /-/ T. Geremek D.W.