III SA/Gd 492/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: NSA Marek Gorski NSA Anna Orłowska (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia 10 lipca 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 28 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 37 j ust. 1 i art. 2 ust.1 pkt 2 lit.c ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252) – po rozpatrzeniu odwołania W. J. od decyzji Starosty [...] z dnia 9 maja 2006 r. w sprawie: 1. uznania pobranego w okresie od 12 września 2001 r. do 31 lipca 2004 r. zasiłku dla bezrobotnych na łączną kwotę brutto 20 479,10 zł jako nienależne świadczenie, 2. orzeczenia obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 kwietnia 2003 r. do 31 lipca 2004 r. w kwocie brutto 9638,40 zł na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w S. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, 3. umorzenia postępowania w pozostałym zakresie, tj. obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres, za który uległo ono przedawnieniu - uchylił decyzję organu I instancji w części - punkcie 1, dotyczącym ustalenia nienależnie pobranego świadczenia, - orzekł o uznaniu pobranych w okresie od 12 września 2001 r. do 31 lipca 2004 r. zasiłków przedemerytalnych na łączną kwotę brutto 20 479,10 zł jako świadczenie nienależne, - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż W. J. nabył prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia 12 września 2001 r. W dniu 24 kwietnia 2006 r. Powiatowy Urząd Pracy w S. uzyskał informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż W. J. w okresie od 13 czerwca 2001 r. do 2 grudnia 2001 r. pobierał zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia. Strona nie ujawniła tej okoliczności podczas rejestracji w urzędzie pracy, albowiem na karcie rejestracyjnej bezrobotnego złożyła oświadczenie, iż nie pobiera zasiłku chorobowego. W. J. został pouczony o konieczności ujawnienia tego faktu, ponieważ podczas rejestracji otrzymał egzemplarz "informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", w której zawarto niezbędne warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej, mające również zastosowanie do osób uprawnionych do zasiłku przedemerytalnego. Zatem stronie były znane przesłanki utraty statusu osoby bezrobotnej, wśród których jest m.in. pobieranie zasiłku chorobowego. W ocenie organu, w sprawie zaistniała podstawa do zwrotu nienależnie pobranych zasiłków przedemerytalnych w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Do ich wypłaty doszło bowiem mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania w sytuacji gdy pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Obowiązek zwrotu dotyczy jedynie okresu od 1 kwietnia 2003 r. do 31 lipca 2004 r., ponieważ za ten okres świadczenie to nie przedawniło się, stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Uzasadniając uchylenie w części decyzji organu I instancji Wojewoda [...] wskazał, iż nienależnie pobrane świadczenie było zasiłkiem przedemerytalnym, a nie zasiłkiem dla bezrobotnych – jak mylnie podano w punkcie 1 decyzji Starosty [...]. W odwołaniu od decyzji wydanej w I instancji oraz skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik W. J. zarzucał organom orzekającym naruszenie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przez uznanie pobranego zasiłku przedemerytalnego za nienależne świadczenie i w konsekwencji orzeczenie obowiązku jego zwrotu. W jego ocenie, bezpodstawne jest twierdzenie organu, iż zasiłek przedemerytalny został wypłacony zgodnie z nieprawdziwym oświadczeniem złożonym przez W.J. podczas rejestracji w urzędzie pracy w dniu 13 czerwca 2001 r. Tego dnia skarżący zarejestrował się jako bezrobotny zgodnie ze stanem faktycznym, bowiem nie przebywał wówczas (godziny ranne) na zasiłku chorobowym. Po zarejestrowaniu i złożeniu oświadczenia, iż nie pobiera zasiłku chorobowego w drodze powrotnej z Urzędu Pracy w S. uległ wypadkowi. W związku z tym wypadkiem i uznaniu go przez ZUS następnie otrzymał zasiłek chorobowy od daty zaistnienia wypadku. Zatem w chwili składania oświadczenia skarżący złożył je zgodnie z prawdą, a zatem odpada ta podstawa faktyczna decyzji organów. Ponadto skarżący nigdy nie został pouczony o okolicznościach powodujących ustanie lub brak prawa do pobierania świadczenia – zasiłku dla bezrobotnych czy też zasiłku przedemerytalnego. Powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazał, iż konieczność pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia stanowi warunek konieczny uznania pobranego zasiłku za nienależne świadczenie. Ponieważ skarżący oświadczenie o niepobieraniu zasiłku chorobowego składał zgodnie z prawdą w dniu 13.06.2001 r., brak jest podstaw dowodowych do twierdzenia przeciwnego ze strony organu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązek zwrotu świadczenia powstaje na podstawie decyzji wydanej przez organ zatrudnienia, która stanowi samoistną podstawę powstania obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Powołany jako podstawa zaskarżonej decyzji przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) stanowi, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się m.in.: świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach (art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy); świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy). Pierwsza ze wskazanych sytuacji dotyczy zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń, jednakże tylko wtedy, gdy bezrobotny został pouczony o skutkach prawnych występowania tych okoliczności. Z drugą postacią nienależnie pobranego świadczenia związane są przypadki, w których świadczenie zostało wypłacone bezrobotnemu na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo też, bezrobotny w inny sposób świadomie wprowadził w błąd powiatowy urząd pracy. Podstawą wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia będzie w pierwszym przypadku złożenie oświadczenia nieodpowiadającego prawdzie, czyli obiektywnie niezgodnego ze stanem rzeczywistym, zaś w drugim przypadku jest to umyślność działania bezrobotnego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący od dnia 13 czerwca 2001 r. do 2 grudnia 2001 r. pobierał zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia. O okolicznościach tych skarżący nie poinformował Powiatowego Urzędu Pracy w S. W tej sytuacji organy orzekające w niniejszej sprawie trafnie przyjęły, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do zasiłku przedemerytalnego, ponieważ w myśl art. 37 j ust. 1 cyt. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2001 r. zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Skarżący nie mógł zaś być uznany za osobę bezrobotną, skoro w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, status ten posiada m.in. osoba, która nie nabyła prawa do zasiłku chorobowego. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd zauważa, że sprawa o zwrot nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego należy do kategorii spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w której zgodnie z treścią art. 1 k.p.a. zastosowanie mają przepisy tego kodeksu. Zatem przewidziane w art. 7, 8 i 9 k.p.a. obowiązki organu administracji informowania, wyjaśniania i czuwania w interesie strony, jak również skutki naruszenia tych obowiązków są związane bezpośrednio z toczącym się postępowaniem administracyjnym. Podkreślić jednak należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku przedemerytalnego nie jest tymi przepisami zwolniona od dołożenia należytych starań, by zapoznać się z przepisami regulującymi przesłanki nabycia takiego statusu oraz wynikające z niego uprawnienia i obowiązki. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że w dniu rejestracji skarżący otrzymał egzemplarz informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy, zawierającej w części II zatytułowanej "status bezrobotnego" zapis, iż status bezrobotnego ma osoba, która nie pobiera m.in. zasiłku chorobowego – po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, lub zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (pkt 8). Informacja zawierała również pouczenie o odpowiednim jej stosowaniu do osób uprawnionych do zasiłku przedemerytalnego. Fakt zapoznania się z tą informacją oraz zobowiązanie do jej przestrzegania skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu 13 czerwca 2001 r. Stąd też pobrane przez skarżącego zasiłki przedemerytalne za okres od 12 września 2001 r. do 31 lipca 2004 r. organy prawidłowo uznały za świadczenie nienależne w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a w konsekwencji zasiłki te podlegały zwrotowi w części, w jakiej nie uległy one przedawnieniu zgodnie z art. 28 ust. 3 cyt. ustawy, tj. za okres od 1 kwietnia 2003 r. do 31 lipca 2004 r. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 1998 r. sygn. akt II SA 1606/98, LEX nr 41902, iż konieczność pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia stanowi warunek sine qua non uznania pobranego zasiłku za nienależne świadczenie i w konsekwencji orzeczenia obowiązku jego zwrotu. Powołując powyższe orzeczenie w uzasadnieniu zarzutów skargi, pełnomocnik skarżącego nie dostrzegł jednak, że pouczenie takie miało miejsce podczas rejestracji w powiatowym urzędzie pracy w dniu 13 czerwca 2001 r. Biorąc zatem pod uwagę, iż w niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz oceniły materiał dowodowy w granicach określonych przepisem art. 80 k.p.a., uznać należy, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Z tych też względów skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.