III SA/Kr 1/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 3 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 3 listopada 2006 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2006 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania K. S. pomocy materialnej w postaci stypendium szkolnego . W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego wskazano przepisy art.8 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej ( Dz.U. 04/64/593 ze zm. ) art. 90 b , art. 90 d ust.6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 04/256/2572 ze zm. ) § 84 uchwały nr XLIX/265/05 Rady Gminy Zabierzów z dnia 29 kwietna 2005 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Zabierzów (Dz.Woj. Mał nr 30 póz. 2047 ) oraz art.138§ 1 pkt 1 kpa . Uzasadniając decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia . K. S. wystąpił dnia [...] 2005 r. do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium szkolnego. Rozpatrując sprawę po raz trzeci Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] 2006 r. orzekł o odmowie przyznania wnioskodawcy pomocy materialnej w postaci stypendium szkolnego. Za podstawę swej decyzji przyjął ustalenie , że wymagany wniosek został przez stronę złożony po upływie przepisanego prawem terminu. Wyjaśnił , że wniosek należało złożyć do dnia [...] września , a wnioskodawca uczynił to dopiero [...] października. Wskazując na § 4 ust.4 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym , Wójt uznał , że nie zachodzi uzasadniony przypadek do przyjęcia wniosku złożonego po upływie terminu. Powołał się na wystawione [...] .2006 r. zaświadczenie Centrum Edukacji Kadr Unijnych Studium [...] w [...] , z którego wynikało , że wnioskodawca był słuchaczem - uczniem Szkoły [...] od dnia 1.09. 2005 r. , a tylko zajęcia rozpoczął w szkole [...].09.2005 r. .Zdaniem Wójta wniosek o przyznanie stypendium mógł być złożony zatem z zachowaniem terminu. Odwołanie od tej decyzji złożył wnioskodawca podnosząc, że uchwała Rady Gminy [...] wymaga aby wniosek o przyznanie stypendium zawierał zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły. Skoro zaś zajęcia w tej szkole rozpoczęły się w dniu [...] września 2005 r. , to dopiero od tej daty spełniał warunki umożliwiające skuteczne ubieganie się o to stypendium Podniósł również , że organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem obowiązującej procedury po upływie kilku miesięcy od złożenia przezeń wniosku. Uzupełniając odwołanie wskazał , że dopiero zaskarżona decyzja została skierowana do niego , wcześniej bowiem adresatem rozstrzygnięć organu był jego ojciec. Odwołujący stwierdził nadto , że organ pierwszej instancji zmienił stanowisko w kwestii momentu , od którego można poczytywać go za ucznia , nie poinformował rzetelnie o zasadach i warunkach przyznawania stypendium oraz przeszedł do porządku na wyjaśnienie przesłanki,, uczęszczania do szkoły ". Ubocznie odwołujący nadmienił, że jego rodzina znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej co było wiadome organowi l instancji. Podejmując decyzję utrzymująca w mocy zaskarżona decyzję z dnia 3 listopada 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów odwołania. Organ przypominał zasady i warunki udzielania pomocy materialnej uczniom zawarte w ustawie z dnia 7 września 1991 r o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 04/256/2572 ze zm. ) oraz w wydanej na jej podstawie uchwale nr XLIX/265/05 Rady Gminy Zabierzów z dnia 29 w kwietnia 2005 r w sprawie regulaminu udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Zabierzów ( Dz.Urz.Woj.Mał nr 30 póz. 2407 ) stwierdzając , że przez ,, uzasadniony przypadek " stwarzający możliwość późniejszego złożenia wniosku należy rozumieć tylko sytuacje i stany nadzwyczajne. Odnosząc się do wymogu przedstawienia przez wnioskodawcę poświadczenia o uczęszczaniu do szkoły Kolegium Odwoławcze zajęło stanowisko , że należy przez to rozumieć faktyczne podjęcie nauki w konkretnej placówce. Zdaniem Kolegium Odwoławczego jest to bowiem czynność o charakterze ciągłym co oznacza , ze stypendium nie mogłaby otrzymać osoba , która tylko formalnie jest uczniem danej szkoły , jednakże nie podjęła w niej nauki. Z tego Kolegium wywiodło , ze odwołujący potrzebne zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły mógł otrzymać najwcześniej w dniu [...] września 2005 r. a więc wówczas gdy zajęcia na wybranym przez niego kierunku już się rozpoczęły. Z tym dniem ustała tez przyczyna uchybienia przepisanemu terminowi i dowołujący powinien był wówczas podjąć niezwłoczne działania w celu złożenia wniosku o stypendium wraz z wymaganymi załącznikami. Tymczasem potrzebne zaświadczenie uzyskał dopiero w dniu [...] października 2000 r. . W ocenie Kolegium o ile więc złożenie wniosku bezpośrednio po tej dacie uzasadniałoby wyjątkowe uwzględnienie jego wniosku o tyle złożenie go dopiero [...] października 2005 r. nie upoważnia do wyprowadzenia konkluzji, że opisany stan faktyczny mieści się kategorii uzasadnionego przypadku o którym mowa w art. 90 ust.7 ustawy o systemie oświaty i § 4 ust. 5 regulaminu. Nie istniała bowiem żadna obiektywna przyczyna dla której odwołujący zwlekał z tym przeszło trzy tygodnie. Te okoliczności zdaniem Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] przemawiały za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji , gdyż wnioskodawca nie wskazywał okoliczności losowych ( np. choroby ) , które usprawiedliwiły , by złożenie wniosku dopiero [...].10.2005 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzje złożył K. S. W ocenie skarżącego z przepisów uchwalonego regulaminu wcale nie wynika aby w uzasadnionych przypadkach wniosek miał być składany niezwłocznie. Nadto wyjaśnia , że na złożenie przezeń wniosku [...] października 2005 r. miało też wpływ to , że przedłożone zaświadczenia o dochodach z pracy jego matki i GOPS za miesiąc wrzesień mógł uzyskać dopiero po zakończeniu miesiąca. Podniósł , że zaświadczenia te chciał przedłożyć wraz z wnioskiem zachowując w pamięci brak rzetelnej informacji co do zasad przyznawania stypendium , z którą wcześniej spotkał się w urzędzie gminy ,tym bardziej , że uchwalony regulamin nie określa z jakiego miesiąca winny być przedstawione dochody rodziny. Po raz kolejny skarżący podniósł, że organ pierwszej instancji wydał decyzję po kilku miesiącach od złożenia przezeń wniosku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji organ jeszcze raz podniósł, że przez uczęszczanie do szkoły należy przez rozumieć faktyczne podjęcie nauki w konkretnej placówce , bo jest to czynność o charakterze ciągłym .Odwołujący potrzebne zaświadczenie mógł więc otrzymać najwcześniej w dniu [...] września 2005 r. , wówczas gdy zajęcia na wybranym przez niego kierunku już się rozpoczęły .Z tym dniem ustala tez przyczyna uchybienia przepisanemu terminowi i odwołujący powinien był wówczas podjąć niezwłoczne działania w celu złożenia wniosku o stypendium wraz z wymaganymi załącznikami. Nic nie tłumaczy opieszałości skarżącego w podjęciu stosownych działań oraz tego , że potrzebne zaświadczenie uzyskał dopiero w dniu [...] października 2005 r. Odnosząc się do pozostałej argumentacji skarżącego organ stwierdził , że skoro skarżący sam przyznaje iż w posiadaniu organu pierwszej instancji znajdowały się stosowne zaświadczenia o dochodach jego rodziny z miesiąca sierpnia 2005 r. w związku z wnioskami o stypendium dotyczące rodzeństwa , to nic nie stało na przeszkodzie aby złożył wniosek. Odpowiednie starania o zaświadczenie o dochodach za wrzesień mógłby bowiem podjąć po wezwaniu go o to przez organ pierwszej instancji. W kwestii sygnalizowanej przez skarżącego przewlekłości postępowania organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że powodowane ono było między innymi dwukrotnym uchyleniem decyzji wójta z tej przyczyny , że kierowane były one do osoby nie będącej stroną w sprawie i dlatego należało je wyeliminować z obrotu prawnego. Z tych względów zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył : Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , póz. 1270 z późn.zm. ) Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie Przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , póz. 1269) stanowi , że kontrolę tę Sądy sprawują pod względem zgodności z prawem .W myśl zaś przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznając skargę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy , nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, iż skarga jest uzasadniona. Przypomnieć należy , że w świetle przepisów art. 90 c ust.1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 90 b ust.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 Nr 256 , póz. 2572 z późn.zm.) , stypendium szkolne jest świadczeniem pomocy materialnej o charakterze socjalnym, ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa , budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego oraz , ze środków Funduszu im. Komisji Edukacji Narodowej. Przepis art.90 n powołanej ustawy , wyrażając w ust. 6 zasadę , iż wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego , a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - do dnia 15 października danego roku szkolnego, zarazem w ust..7 przewiduje , że w uzasadnionych przypadkach , wniosek o przyznanie stypendium szkolnego może być złożony po upływie terminu , o którym mowa w ust.6 Taka regulacja wskazuje , iż organ umocowany do wydania decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia pomocy materialnej , obowiązany jest przyjąć złożony po terminie , o którym mowa w ust.6 wniosek , w każdym uzasadnionym przypadku . Ustawa nie określa przesłanek uznania przyczyn złożenia wniosku po terminie za uzasadnione. W szczególności nie zawęża pojęcia uzasadnionego przypadku opóźnienia do ,, sytuacji i stanów nadzwyczajnych " Przepis art.90f ustawy stanowi , że Rada Gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów w którym określa w szczególności : 1/ sposób ustalenia wysokości stypendium szkolnego 2/ formy w jakich udziela stypendium szkolnego , oraz 3/ tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego. Takie uregulowanie dotyczące ,, ustalania i udzielania '" wskazuje z kolei , iż Rada Gminy nie jest umocowana , do określenia w regulaminie przypadków , które mogą uzasadniać złożenie wniosku o przyznanie stypendium szkolnego po terminie . Ustalony zresztą uchwałą Rady Gminy w Zabierzowie z dnia 29.04. 2005 r. Nr XLIX/265/05 regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Zabierzów i stanowiący załącznik tej uchwały , ogranicza się w § 4 ust. 4 i 5 do powtórzenia treści przepisu art. 90 n ust. 6 i 7 .Oznacza to , iż każdy przypadek złożenia wniosku o przyznanie stypendium szkolnego , po terminie określonym art.90 n ust.6 ustawy o systemie oświaty , wymaga dokładnego ustalenia przyczyn opóźnienia , gdyż tylko wyczerpujące ustalenia tych przyczyn , daje organowi podstawę w świetle art. 80 kpa , do oceny czy spóźnienie w złożeniu wniosku jest uzasadnione w konkretnym przypadku czy też nie. Postanowienia § 4 ust.2 pkt 5 Regulaminu , przewidują , że warunkiem ubiegania się o stypendium szkolne jest m.in. poświadczenie o uczęszczaniu do szkoły. W świetle niespornych ustaleń , że skarżący rozpoczynał zajęcia szkolne w Szkole [...] od dnia [...].09. 2005 r. , trafne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego , iż potrzebne zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły , mógł skarżący uzyskać najwcześniej od tego dnia , gdyż od tego dnia ustała przyczyna uchybienia terminowi . Zarazem jednak dopiero od tego dnia powstała możliwość uzyskania takiego zaświadczenia. Utrzymując w mocy decyzję organu l instancji uznało Kolegium Odwoławcze, że złożenie wniosku dopiero [...] października nie upoważnia do wyprowadzenia konkluzji , że opóźnienie mieści się w kategorii uzasadnionego przypadku , gdyż jak stwierdzono stosowne zaświadczenie uzyskano do wniosku w dniu [...] października 2005 r. Tymczasem z dokumentów stanowiących załączniki do wniosku (oznaczonych jako k. [...]-[...] akt) wynika, iż zaświadczenia wydawano na przestrzeni od [...].09. do [...].10 2005 r. , co wskazuje na to, iż nie wszystkie czynności w celu ich uzyskania skarżący podjął dopiero dnia [...] października 2005 r. Jak wynika ,z protokołu posiedzenia Komisji Stypendialnej z [...].05.2006 (k. [...] ) ustalenia tej Komisji nie były oparte na wyjaśnieniach samego skarżącego , który wówczas mimo pełnoletniości nie brał udziału w sprawie. W istocie zatem organy nie uzyskały wyjaśnienia od samego skarżącego, co do okoliczności w jakich występował o uzyskanie poszczególnych zaświadczeń. Akta sprawy nie pokazują czy był skutecznie wezwany na dzień [...]08.2006 r. do złożenia wyjaśnień . W myśl przepisu art. 8 ust.3 in.pricip. ustawy z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64 , póz. 593 z późn.zm.) generalnie za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku . Zawarte w części Regulaminu regulującej tryb i zasady rozpatrywania wniosków o stypendium i zasiłek szkolny, postanowienia nie powtarzają tego ustawowego uregulowania. Regulamin w tej materii ogranicza się do stwierdzenia ( § 4 ust.3 ) , że do wniosku o przyznanie stypendium szkolnego należy załączyć dokumenty umożliwiające określenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie , zgodnie z ustawą o której mowa w § 2 ust.4 pkt 1 t.j. właśnie w ustawie o pomocy społecznej. W przypadku ustalenia , że usprawiedliwione było niezłożenie wniosku do końca września 2005 r. , przy wniosku składanym już w październiku winny być złożone dokumenty obrazujące dochody we wrześniu. Z tych względów bez poczynienia uprzednich wyjaśnień przedwczesne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego , że skarżący ,, mógł złożyć wniosek po dniu [...] września 2005 r. jednakże niezwłocznie po dniu [...] września 2005 r. ". Zgodnie z art. 90 n ust.4 pkt 3 wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym zawiera w szczególności .dane uzasadniające przyznanie świadczenia pomocy materialnej, w tym zaświadczenia o wysokości dochodów , z zastrzeżeniem ust.5 .Zaświadczenie stanowi zatem integralną część wniosku. Nie jest przeto uprawnione stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę , że skarżący niezwłocznie po dniu [...] września 2005 r. winien złożyć wniosek ( w istocie niekompletny ), a starania o zaświadczenia, podjąć po wezwaniu go przez organ l instancji. Powyższe uchybienia wymogom art. 7 i 77 kpa co do obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału , jako warunkujące (art.80 kpa ) ocenę , czy opóźnienie w złożeniu podania było usprawiedliwione , mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarżący winien mieć możliwość wyjaśnienia organom , wszystkich okoliczności w jakich przystąpił do uzyskiwania zaświadczeń do podania , w tym na czym jego zdaniem polegały nieprawidłowe informacje mające wpływ na opóźnienie w złożeniu podania. Z tych przyczyn na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153 , póz. 1270 z późn.zm.) orzeczono jak w sentencji.