III SA/Wa 86/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2007 r. sprawy ze skargi "H." S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W., jako organ egzekucyjny, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2005 r. Nr [...], wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych, dalej jako Prezes Zarządu PFRON - wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do spółki H. SA z siedzibą w W. Zawiadomieniem z [...] października 2005 r. Nr [...] został zajęty rachunek spółki w Banku [...] w K., a w dniu 24 października 2005 r. doręczono spółce odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu. Pismem z 25 października 2005 r. spółka, na podstawie art. 33 pkt. 1, 2, 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954) – dalej jako upe – wniosła do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zarzuty w sprawie tegoż postępowania egzekucyjnego. Prezes Zarządu PFRON, postanowieniem z [...] marca 2006 r. Nr [...], na podstawie art. 34 § 1 a w zw. z art. 18 upe, art. 124 i art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm) – dalej jako kpa, art. 49 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm) stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu ponieważ jest on przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Postanowieniem z [...] lipca 2006 r. Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego W., na podstawie art. 123 § 1 kpa w zw. z art. 18 oraz art. 34 § 4 upe, odmówił uznania zgłoszonych zarzutów za zasadne. Zdaniem organu egzekucyjnego w zakresie braku wymagalności zobowiązania oraz przedawnienia roszczeń stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Wierzyciel w wydanym postanowieniu stwierdził niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów powołując art. 34 § 1 a, gdyż zarzuty te są przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Stwierdził też, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w sytuacji, kiedy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W analizowanej sprawie podstawą prawną egzekwowanej należności jest decyzja Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2002 r. Nr [...], zatem zarzut braku doręczenia upomnienia jest bezzasadny. W zażaleniu na to postanowienie, z [...] lipca 2006 r., spółka wniosła o jego uchylenie, wyjaśniając, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON, będąca podstawą wydania tytułu wykonawczego, została uchylona w całości decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] stycznia 2006 r. Nr [...], zatem tytuł wykonawczy jest wystawiony bezzasadnie. Spółka zwróciła też uwagę organu egzekucyjnego, że wierzyciel, w tej samej sprawie, dotyczącej tych samych zobowiązań, w krótkich odstępach czasu raz ustala ich wymagalność, a innym razem – zawiesza postępowanie. Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2006 r. Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w W., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, art. 18, art. 33, art. 34 upe, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] lipca 2006 r. Organ odwoławczy również podkreślił, iż w zakresie zarzutów z art. 33 pkt 1-5 upe, wypowiedź wierzyciela, dokonana postanowieniem z [...]marca 2006r., jest dla organu wiążąca. Aczkolwiek, jak wynika z informacji dłużnika, Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] stycznia 2006 r. uchylił decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2002 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia to jednocześnie Prezes Zarządu PFRON, pismem z 23 marca 2006 r. podtrzymał wolę prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił on, że obowiązek wpłat na fundusz wynika wprost z ustawy o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 76 ze zm). I z tego względu uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do I instancji nie zwalnia podmiotu z obowiązku względem PFRON. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podkreślił, że organ egzekucyjny nie może podważać wypowiedzi wierzyciela, ani oceniać prawidłowości jego postanowienia. Dyrektor poinformował o tym, że zobowiązany nie skorzystał z prawa zaskarżenia postanowienia wierzyciela, które stało się prawomocne. Stwierdził też, że ze względu na obecne zawieszenie postępowania egzekucyjnego, nie są podejmowane żadne czynności egzekucyjne względem zobowiązanego. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w W. z 29 listopada 2006 r. H. SA zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 1 i 2 upe i wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] października 2006 r. Zdaniem skarżącej tytuł wykonawczy został wystawiony bezzasadnie, ponieważ decyzja Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2002 r. została uchylona. Zdaniem skarżącej twierdzenia Prezesa PFRON o wymagalności należności objętych tytułem wykonawczym są bezzasadne, ponieważ obowiązek wynikał z uchylonej obecnie decyzji Prezesa Zarządu PFRON. Wierzyciel jest niekonsekwentny gdyż raz ustala, że zobowiązania podatkowe są wymagalne, a następnie wnosi o zawieszenie postępowania. Skarżąca spółka wyjaśniła też, że nie rozumie poglądu organu egzekucyjnego, że zarzut dłużnika dotyczący braku wymagalności zobowiązania jest niedopuszczalny tylko dlatego, że jest przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. W odpowiedz na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów, w tym wypadku decyzji administracyjnej, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i prawa procesowego. W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, a prowadzone postępowanie i wydane postanowienia, organów obu instancji, odpowiadają prawu. Zgodnie z dokonanymi przez organ egzekucyjny ustaleniami, zobowiązana spółka, będąc na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego, dłużnikiem Prezesa Zarządu PFRON, zgłosiła w trybie art.33 upe zarzuty co do prowadzenia przedmiotowej egzekucji. Pierwszy z zarzutów wykazywał, że tytuł wykonawczy pozbawiony został podstaw prawnych bowiem decyzja na podstawie której został wystawiony, została uchylona, a przyczyną jej uchylenia miał być zarzut przedawnienia wierzytelności. Drugi z zarzutów wskazywał, że spółka przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie otrzymała upomnienia, czego wymaga przepis art.15 § 1 upe. W ocenie Sądu, rozpoznającego tę sprawę, organy egzekucyjne obu instancji zasadnie zakwalifikowały opisane zarzuty jako wypełniające dyspozycję art.33 pkt. 1, nieistnienie obowiązku, co do zarzutu pierwszego oraz art.33 pkt 7, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, co do zarzutu drugiego. Zgodnie bowiem z art. 33 upe podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być między innymi wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt1), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (pkt 7). Przy takiej kwalifikacji zarzutów, Naczelnik Urzędu Skarbowego miał obowiązek uzyskać stanowisko wierzyciela, stosownie do przepisu art. 34 § 1 upe , gdyż zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7 (...), organ egzekucyjny rozpatruje dopoiero po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny nie tylko musi uzyskać stanowisko, ale również jest nim związany w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5. Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu( art.34§ 1a).Takie właśnie postanowienie wydał w tej sprawie Prezes Zarządu PFRON, jako, że kwestia przedawnienia zobowiązania była badana w postępowaniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej i to postanowienie związało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 7 grudnia 2000 r., III SA 1902/99 niepubl.). Organ egzekucyjny, badając dopuszczalność egzekucji, nie jest uprawniony do ustalenia, czy obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nadal istnieje, jedynie bada tytuł egzekucyjny, przed przystąpieniem do egzekucji, pod kątem dopuszczalności egzekucji administracyjnej (art.29 upe) Sąd wyjaśnia, że to właśnie nowelizacja z 2001 r.(ustawa z dnia 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. Nr 125, poz. 1368) wprowadziła związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1-5. W uprzednio obowiązującym stanie prawnym organ egzekucyjny był zobowiązany jedynie do uzyskania stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów. Należy jednakże zauważyć, że także w tamtym okresie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązywał pogląd o związaniu organu egzekucyjnego odpowiedzią wierzyciela na zarzuty. W szczególności twierdzono, że organ egzekucyjny nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela (wyrok NSA OZ w Szczecinie z 9 czerwca 1998 r., SA/Sz 1122/97 niepubl, wyrok NSA OZ w Gdańsku z 17 stycznia 2001 r., I SA/Gd 2167/2000 - POP 2001, nr 6, poz. 198, wyrok NSA OZ w Gdańsku z 22 lipca 1998 r., I SA/Gd 1529/96). Sądy Administracyjne zwracały uwagę na fakt, że za podstawę wystawienia tytułu wykonawczego odpowiedzialność ponosi wierzyciel, ze wszelkimi tego konsekwencjami, łącznie z odszkodowawczymi. Tym bardziej zatem, w obecnym stanie prawnym organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Sąd zauważa przy tym, że zgodnie z art. 34 § 2 upe na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, zatem także na postanowienie z 6 marca 2006 r. przysługiwało zażalenie. Strona postępowania nie skorzystała – jak wynika z akt sprawy – z tego środka zaskarżenia, zatem nie może powoływać się na nieskuteczność jej zabiegów w celu zmiany stanowiska wierzyciela. Należy też zauważyć, że organ egzekucyjny drugiej instancji, wobec przedłużającego się z winy wierzyciela, postępowania egzekucyjnego, zwrócił się do Prezesa Zarządu PFRON o udzielenie wyjaśnień jednakże uzyskana informacja nie mogła zmienić postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Organom egzekucyjnym pozostawał do zbadania drugi z zarzutów postawionych przez zobowiązaną spółkę. Zaskarżone postanowienie i poprzedzające go, organu egzekucyjnego pierwszej instancji, wyjaśniły, że wobec treści art.15 § 1 upe wierzyciel mógł nie kierować do dłużnika upomnienia gdyż w przypadku kiedy należność została określona w orzeczeniu taki obowiązek nie jest wymagany. Należy przyznać słuszność postanowieniu. Stosownie do art.15. § 1 upe egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia, a w § 5 przepisu zawarta została delegacja dla Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydania rozporządzenia, określającego należności pieniężne przy których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Na tej podstawie Minister Finansów w dniu 22 listopada 2001 r. wydał rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.Nr 137 poz.1541 ze zm.), w którym w § 13 określił, iż taką należnością jest należność pieniężna określona w orzeczeniu. W tej sprawie należność była określona w decyzji Prezesa Zarządu PFRON. Wobec tego organy egzekucyjne pierwszej i drugiej instancji zasadnie oceniły zarzuty zobowiązanej spółki. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, skarga jest nieuzasadniona. Mając na uwadze powyższe, należało, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzec jak w sentencji.