VI SA/Wa 397/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska–Przewłoka Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2007 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej E. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] którą stwierdzono nieważność decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...]. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] o nałożeniu na przedsiębiorcę Panią E. S. kary pieniężnej w wysokości 840 złotych oraz umorzył postępowanie I instancji. Organ odwoławczy, powołując się na art. 9 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2003 r., Nr 200, poz. 1953) stwierdził, że z dniem 2 maja 2005 r. utraciło moc rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2003 r. w sprawie sieci dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o określonych parametrach, a zatem brak jest regulacji prawnych, z których wynika jaki jest dopuszczalny nacisk na poszczególnych drogach. Powyższa okoliczność uzasadniała, zdaniem GITD, uchylenie w całości zaskarżonej przez Panią E. S. decyzji WITD z dnia [...] kwietnia 2005 r. i umorzenie postępowania (decyzja k.22-23 akt adm.) W/w decyzję doręczono E. S. (v. zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki poleconej nr [...] - k.21 akt adm. ) W dniu [...] marca 2006 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wszczął z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez ten organ w dniu [...] sierpnia 2005 r. Nr [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa ponieważ kontrola drogowa, podczas której stwierdzono naruszenia stanowiące podstawę do wydania decyzji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...]) o nałożeniu na przedsiębiorcę Panią E. S. kary pieniężnej w wysokości 840 złotych odbyła się na drodze powiatowej a nie drodze krajowej lub wojewódzkiej. Organ wskazał, że przepisy wykonawcze na które powołano się w decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] nie mogły stanowić podstawy rozstrzygnięcia, gdyż dotyczyły dróg krajowych i wojewódzkich. Podstawę taką stanowił natomiast art. 41 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, który regulował kwestie ograniczeń związanych z dopuszczalnym naciskiem osi na drogach powiatowych. Opisaną na wstępie uzasadnienia decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a stwierdził nieważność decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] uznając, że decyzja ta rażąco narusza prawo. W uzasadnieniu przytoczył powody podane w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca E. S. zarzuciła m.in., że decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 r. została doręczona stronie a nie ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi strony tj. K. K.. Po rozpatrzeniu w/w wniosku, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ponowił merytoryczną argumentację prezentowaną w zakwestionowanej decyzji. Odnosząc się natomiast do opisanego wyżej zarzutu strony poczynił rozważania teoretyczne odnoszące się do problematyki skutków doręczenia decyzji w toku postępowania administracyjnego i wywiódł z nich, że niedoręczenie pełnomocnikowi decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. powoduje, iż decyzja powyższa nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Jednakże, zdaniem organu, "pomimo niewywołania skutków prawnych przez nieprawidłowo doręczoną decyzję, nie można nie zauważyć, iż została ona doręczona stronie postępowania, która dodatkowo zapoznała się z jej treścią. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że treść doręczonej decyzji rażąco narusza prawo" (k. 3 decyzji in fine). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] E. S. zarzuciła m.in. że w/w decyzja rażąco narusza prawo, ponieważ organ nie doręczył pełnomocnikowi skarżącej – K. K. – decyzji, której nieważność w niniejszym postępowaniu administracyjnym stwierdzono, tj. decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentację prezentowaną w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] maja 2006 r. zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd obowiązany był uchylić obie decyzje. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w nadesłanych aktach administracyjnych w rozpatrywanej sprawie organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji GITD z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] uznając, że powyższa decyzja rażąco narusza prawo. Ostatecznie, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. W skardze do tutejszego Sądu, Pani E. S. zarzuca, iż zakwestionowana decyzja rażąco narusza prawo ponieważ została wydana w sytuacji, gdy decyzja której nieważność stwierdzono nie została doręczona zgodnie z przepisami regulującymi zasady doręczania stronie tego typu orzeczeń administracyjnych. Zdaniem Sądu, zarzuty strony są uzasadnione ponieważ organ administracji wszczął i prowadził postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego, gdy tymczasem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może być jednak prowadzone tylko w stosunku do aktu administracyjnego będącego w obrocie prawnym. W niniejszej sprawie niekwestionowaną przez obydwie strony okolicznością jest to, że w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Pani E. S. była reprezentowana przez pełnomocnika – K. K.. (v. odwołanie i pełnomocnictwo z dnia [...] maja 2005 r. k. 26-29 akt adm.). Nie budzi również wątpliwości, że prawidłowość udzielenia powyższego pełnomocnictwa nie została w tamtym postępowaniu przez organ podważona, skoro Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznał odwołanie wniesione przez K. K., działającą w imieniu przedsiębiorcy. W myśl art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Decyzja jako indywidualny akt administracyjny zewnętrzny skierowany do konkretnego adresata musi być zatem zakomunikowana temu adresatowi w formie określonej przepisami prawa. Ta czynność procesowa ma szczególnie doniosłe znaczenie, gdyż wiążą się z nią określone skutki materialnoprawne i procesowe. Byt prawny decyzji rozpoczyna się zatem od ujawnienia woli organu na zewnątrz przez skuteczne ogłoszenie lub doręczenie decyzji. Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. "jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi". Przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne. Skutki prawne doręczenia pisma stronie działającej przez pełnomocnika wywołuje wyłącznie doręczenie pisma pełnomocnikowi. Bezskuteczne jest doręczenie pisma tylko stronie, jeżeli ustanowiła ona pełnomocnika. Jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma, natomiast bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi (por. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzkich Sądów Administracyjnych opubl. LEX nr 29072, 29842, 164695, 187383). Należy przy tym uzupełniająco wskazać, iż możliwe jest takie ułożenie przez stronę swoich stosunków z pełnomocnikiem, że strona powiadomi organ by doręczał jej pisma w postępowaniu mimo ustanowienia pełnomocnika w sprawie. Tylko w takim przypadku skutki prawne doręczenia będzie wywoływało doręczenie pisma stronie a nie pełnomocnikowi, co jednakże nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie Mając na uwadze powyższe, za błędny należy uznać pogląd organu zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sprowadzający się do tego, że doręczenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. bezpośrednio Pani E. S. sanuje wadliwość doręczenia dokonanego niezgodnie z cytowanym wyżej art. 40 § 2 k.p.a. Reasumując: skoro decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] nie weszła do obrotu prawnego nie było dopuszczalne prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Natomiast w razie, gdy w wyniku wadliwych ustaleń organ wszczął postępowanie w sprawie decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym, zobligowany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.). Postępowanie staje się bowiem bezprzedmiotowe, ponieważ przedmiot w sprawie prawnie nie istnieje. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] oraz poprzedzające rozstrzygnięcie tego organu z dnia [...] maja 2006 r. zostały wydane z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 156 § 1, art. 110, art. 40 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy w wysokości 200 złotych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a