IV SA/Gl 1267/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia del. WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007r. sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy (pierwszą decyzję odmowną z dnia [...] r. organ drugiej instancji uchylił decyzją z dnia [...] r. z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt P 4/05) decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy Z., na zasadzie m.in. art.7 ust.1a, ust.3, pkt 1, ust.4, ust.4a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz.734 ze zm.), odmówił przyznania B. Ł. dodatku mieszkaniowego. W jej uzasadnieniu stwierdził, że mimo, iż wnioskodawczyni spełnia ustawowe kryteria nakazujące przyznanie dodatku mieszkaniowego, nie może go otrzymać z uwagi na rażącą dysproporcję pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym, wskazującym na możliwość uiszczania wydatków związanych z zajmowanym mieszkaniem wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Dysproporcji tej dopatrzył się analizując dane zamieszczone w deklaracji o stanie majątkowym, z których wynika, że B. Ł. stanowi rodzinę z czworgiem dzieci, utrzymując się z czterech zasiłków rodzinnych z dodatkami i stypendium na troje dzieci, z prac dorywczych i pomocy matki, oraz informacje uzyskane z wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że wykupiła ona mieszkanie własnościowe spłacając je w systemie ratalnym, uprzednio przeprowadziwszy w nim remont, nadto że jest właścicielem samochodu marki [...] rocznik [...], wartości [...] zł, który uzyskała od matki. Zważywszy na konieczność ponoszenia opłat związanych z eksploatacją pojazdu, organ uznał, iż niezasadnie obciążają one budżet domowy, świadcząc o owej dysproporcji. Dlatego orzekł jak w osnowie. W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia B. Ł. – domagając się jego uchylenia i uwzględnienia żądania – zakwestionowała trafność wnioskowania przeprowadzonego przez organ orzekający. Wskazała, iż remont w mieszkaniu był konieczny, a przeprowadzony został własnymi siłami, zaś potrzebne środki uzyskała od matki konkubenta. Standard i wyposażenie lokalu uważa za normalne, przy czym wyjaśniła pochodzenie poszczególnych przedmiotów w motywach odwołania. Natomiast co do samochodu marki [...] podała, iż otrzymała go od mamy w celu ułatwienia dojazdów do pracy, przy czym matka też ponosi koszty związane z jego utrzymaniem i eksploatacją. Końcowo naprowadziła na trudną sytuację materialną rodziny, która uzasadnia konieczność przyznania dodatku mieszkaniowego. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie m.in. art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymano w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył brzmienie przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych regulujących przesłanki przyznawania i odmowy przyznawania dodatku mieszkaniowego. Odnosząc je do stanu faktycznego niniejszej sprawy, w którym odwołująca się jest właścicielką mieszkania o powierzchni użytkowej [...] m kw., wykupionego w roku [...], z którego zajmowaniem związane są wydatki w kwocie [...] zł miesięcznie, prowadzi 5-osobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się ze świadczeń wynoszących miesięcznie [...] zł netto, nadto jest właścicielem samochodu marki [...] rocznik [...] (zakupiony w roku produkcji) wartości [...] zł, organ odwoławczy zważył, iż wypełniona została dyspozycja art.7 ust.1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Skutkuje to odmową przyznania przedmiotowego świadczenia. Zdaniem Kolegium ponoszone wydatki na mieszkanie przekraczają wykazane przez B. Ł. dochody, które zresztą ta sprzecznie podaje. Stan majątkowy odwołującej się, w tym zakup mieszkania oraz samochodu, który jak wynika z treści faktury z dnia [...] r. został nabyty przez odwołującą się, a nie przez jej matkę, stąd nie był przedmiotem darowizny, zwłaszcza gdy zważyć na brak adnotacji na umowie darowizny o zarejestrowaniu pojazdu, wskazuje na rażącą dysproporcję pomiędzy prezentowanymi dochodami a stanem majątkowym rodziny odwołującej się. Majątek ten to nie tylko przedmioty standardowego urządzenia mieszkania, ale dobra luksusowe, które świadczą o nieustalonych dochodach. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, dodatek, który jest rodzajem publicznoprawnego świadczenia dla osób najuboższych, jej się nie należy, zatem kwestionowana decyzja jako zasadna nie podlegała uchyleniu. Dlatego odwołania nie uwzględnił. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca, powołując się na zarzut naruszenia prawa materialnego, a to przepisu art.7 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania dodatku mieszkaniowego. W jej uzasadnieniu podała, iż samochód, będący głównym powodem odmowy przyznania dodatku, jest jej niezbędny do pracy, zatem nie stanowi dobra luksusowego. Podtrzymała stanowisko, iż otrzymała go od matki, zaprzeczając twierdzeniom o sfałszowaniu umowy. Zakwestionowała też trafność wniosku o podaniu nieprawdziwych informacji o stałych dochodach, które rzeczywiście nie pozwalają na zaspokojenie bieżących potrzeb rodziny. Dlatego zaskarżoną decyzję uważała za krzywdzącą i niezgodną z prawem. W odpowiedzi na skargę postulowano jej oddalenie, powołując się na ustalenia i rozważania przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto wskazano, iż – jak wynika z materiału dowodowego - sporny samochód został nabyty przez skarżącą w [...] r. za gotówkę wynoszącą [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zarzuty skargi okazały się chybione, co przy braku trafnych zarzutów branych pod rozwagę z urzędu, doprowadzić musiało do oddalenia skargi. Jednakowoż przed merytorycznymi wywodami wyjaśnić należy, że stosownie do brzmienia art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem poddanych ich kognicji aktów administracyjnych, w tym decyzji administracyjnych. W toku postępowania badają więc czy zaskarżone decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego odpowiednio w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub dającym podstawę wznowienia postępowania (p. art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)). Kontrolują również, czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (p. art.145 § 1 pkt 2 tej ustawy). Przy czym, w myśl art.134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto oceniają zgodność z prawem kwestionowanych aktów również badając zarzuty z urzędu. Analiza legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tych ramach przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wykazała, że odpowiada ona prawu. W sprawie nie budzi zastrzeżeń spełnienie przez skarżącą przesłanek prowadzących do uzyskania dodatku mieszkaniowego, a kwestionowana jest tylko zasadność odmowy jego przyznania na mocy zastosowania szczególnej regulacji zawartej w przepisie art.7 ust.3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wyjątkowość wspomnianego przepisu oraz uznaniowy charakter decyzji wymuszają przeprowadzenie szerokiego postępowania dowodowego, dokonanie wszechstronnych ustaleń faktycznych oraz wnikliwego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy z uwzględnieniem przesłanek w nim zawartych, nadto rodzą konieczność pełnego i przekonywującego zaprezentowania tych kwestii oraz argumentów, jakie legły u podstaw decyzji, w jej uzasadnieniu. Tym wymogom Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. sprostało. Zaskarżona decyzja zawiera pełne ustalenia faktyczne, prezentuje dowody, na jakich organ się oparł ich dokonując, ocenę ich wiarygodności, rozważania faktyczne i prawne. W istocie w sprawie występuje rażąca dysproporcja pomiędzy wskazanymi powyżej wielkościami. Deklarowane dochody skarżącej, znacznie różniące się od standardu życia jej rodziny wyrażającego się niewadliwie ustalonym w sprawie stanem majątkowym, nie są w stanie pokryć wykazanych wydatków na bieżące utrzymanie rodziny, w tym opłat związanych z korzystaniem z mieszkania, oraz wydatków na nabycie składników majątkowych, jakie skarżąca posiada. Trafnie organ ustalił, iż skarżąca w roku [...] wyremontowała mieszkanie, które następnie nabyła na własność, jak też, że kupiła z własnych środków nowy samochód osobowy. Bez względu na przyczyny tego stanu rzeczy oraz nawet uwzględniając zaangażowanie sił i środków rodziny, niepodobna nie zgodzić się z konkluzją, wedle której nawet skromne wydatki na remont oraz wykup mieszkania, świadczą o wyższym niż deklarowany poziomie majątkowym. A już poza jakąkolwiek dyskusją pozostaje dla tego wniosku fakt nabycia samochodu. Z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, iż zakupu na swoją własność w dniu [...] r., za kwotę [...] zł, dokonała skarżąca. Co prawda uczyniła to przed okresem, za jaki dochodzi dodatku mieszkaniowego, wszak nie w odległej perspektywie, bo zaledwie na cztery miesiące przed złożeniem wniosku w tym zakresie. Zasadnie organ nie dał jej wiary co do sposobu i pochodzenia środków na ten cel. Z treści zamówienia i faktury wynika bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, kto, kiedy i za jaka kwotę nabył samochód. Twierdzenie, iż był on przedmiotem darowizny nie znajduje oparcia w materiale sprawy, gdyż przedstawiona umowa darowizny z matką skarżącej datowana na dzień [...] r., w okolicznościach sprawy, zwłaszcza w świetle powyższych faktów, nie zasługuje na wiarę. Przede wszystkim z dowodów tych nie wynika, aby matka skarżącej była właścicielem tego pojazdu, toteż nie mogła go darować. Poza tym umowa nie została przedłożona ani w starostwie w celu przerejestrowania auta, ani też w urzędzie skarbowym w celu jej opodatkowania. Nadto przyszło zważyć, iż z oświadczenia J. G. złożonego w toku postępowania administracyjnego w dniu [...] r. wynika, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty wynoszącej [...] zł, ponosi wydatki bieżące w kwocie ok. [...] zł miesięcznie, pomaga skarżącej, lecz nie zobowiązała się do stałej jej pomocy materialnej. Z tych ustaleń wyprowadzić należy konkluzję, że mało prawdopodobne jest, aby matka była w stanie zakupić skarżącej samochód za podaną wyżej kwotę. Zatem, niezależnie od braku ustaleń, jakie wydatki związane z utrzymaniem samochodu ponosi skarżąca, wniosek o rażącej dysproporcji pomiędzy wykazanymi dochodami a stanem majątkowym, zasadzający się w głównej mierze na fakcie nabycia samochodu za własne pieniądze skarżącej, jest przekonywujący. Tymczasem norma art.7 ust.3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ma jednoznaczne brzmienie i cel. Chodzi w nim o wyeliminowanie przypadków, w jakich dodatek mieszkaniowy wypłacany byłby na rzecz osób, których stan majątkowy pozwala na uiszczanie opłat związanych z zajmowanym mieszkaniem, a które wykazują dochody uzasadniające prawo do tego świadczenia. Zatem w kręgu jego zastosowania są osoby, które dysponują dochodami niedającymi się udowodnić w drodze dopuszczonych przez prawo - w tym przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych - dowodów, a więc przede wszystkim osoby osiągające je nielegalnie, czy je ukrywające. Przywołany przepis zawiera kilka przesłanek, które należy zanalizować. Po pierwsze jest to rażąca dysproporcja, a więc istotna, wyraźna, oczywista i niewątpliwa asymetria, różnica (p. Nowy słownik poprawnej polszczyzny pod red. Andrzeja Markowskiego, Warszawa 1999, str.184 i 830) pomiędzy dalej wskazanymi wielkościami. A są nimi niskie dochody wykazane w złożonej deklaracji i faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy. Po wtóre ta rażąca dysproporcja winna wskazywać na możliwość uiszczania wydatków związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Przeto w przepisie tym chodzi o taką sytuację, w jakiej wnioskodawca deklaruje niskie dochody, pozostające w rażącej sprzeczności z rzeczywistym stanem majątkowym, który to stan pozwala na konkluzję o możliwości samodzielnego uiszczania opłat związanych z zajmowaniem lokalu. Skarżąca zadeklarowała dochody pozwalające na uwzględnienie żądania, jednakowoż rażąca ich asymetria ze stanem majątkowym oraz możliwość ponoszenia opłat związanych z korzystaniem z mieszkania, sprzeciwiają się uwzględnieniu żądania. Skarżąca posiada bowiem środki, które mogłaby przeznaczyć na ten cel. Świadczy o tym poziom jej życia, który przekracza normalny standard życia polskich rodzin, zwłaszcza tych, dla których przeznaczone jest przedmiotowe świadczenie. Szczególnie, gdy zważyć na samochód, którego luksusowego charakteru nie zmienia rzekomy powód nabycia, jakim ma być ułatwienie dojazdu do pracy. Wszak owej pracy skarżąca w okresie zawarcia umowy sprzedaży (ani też rzekomej darowizny) nie wykazała, gdyż dołączyła do akt umowę o pracę od [...]. i to w niepełnym wymiarze czasu pracy, który pozwoliłby na dojazd publicznymi środkami komunikacji. Natomiast w dacie składania wniosku była osobą bezrobotną, zaś w dacie zawarcia umowy sprzedaży samochodu pracowała dorywczo, nie precyzując zresztą związanych z tym szczegółów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni zatem podziela pogląd organu zaprezentowany w motywach zaskarżonej decyzji, dlatego nie znalazł podstaw do jej wzruszenia. Co mając na uwadze, na zasadzie art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku.