II SA/Op 157/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych, Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzegu, odmówił I. M. ustalenia, wnioskowanego na K. M., prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 1, art. 3, art. 5, art. 8, art. 11a, art. 14, art. 15, art. 20, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). W uzasadnienie odnotował, iż postępowanie w sprawie wszczęte zostało na wniosek I. M., z dnia 28 lipca 2006 r., o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, do którego w dniu 29 sierpnia 2006 r., dołączona została decyzja o przyjęciu K. M. na studnia na Uniwersytecie [...] w roku akademickim 2006/ 2007. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odniósł się do regulacji art.6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, iż zasiłek rodzinny przysługuje osobom, do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednakże nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia. Powołał również, ustaloną w art. 3 ustawy definicję pojęcia szkoły. Postanowieniem z dnia 4 października 2006 r., nr [...], dokonano z urzędu sprostowania powyższej decyzji, poprzez określenie, iż wniosek na podstawie którego wszczęto postępowanie dotyczył "ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na K. M.", a nie jak wskazano w decyzji "ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na K. M". W odwołaniu od decyzji I. M. wniósł o uchylenie decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazując, iż syn nie ukończył 21 lat i uczęszcza na studia na Uniwersytecie [...] podniósł, iż treść decyzji stoi w jawnej sprzeczności z uzasadnieniem prawnym (art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3). Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), przy czym wysokość kwot stanowiących kryterium dochodowe od dnia 1 września 2006 r., nie uległa zmianie i wynosi odpowiednio 504 zł i 583 zł. Ponadto zgodnie z art.6 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko: 18 roku życia lub nauki w szkole- jednakże nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo też 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Na podstawie zaś art. 6 ust. 1a ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia. Organ powołał również ustaloną w art. 3 pkt 18 ustawy definicję szkoły oraz ustaloną w art. 3 pkt 19 ustawy definicje szkoły wyższej. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy jako bezsporne wskazał, iż I. M. jest rozwiedziony i w skład jego rodziny wchodzi on oraz synowie K. i P., miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 244 zł, a syn K. został przyjęty na studia stacjonarne pierwszego stopnia na kierunku Informatyka na Uniwersytecie [...] w roku akademickim 2006/2007. Uwzględniając ustalony stan faktyczny organ uznał, iż pomimo spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego, stronie nie przysługuje, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, prawo do zasiłku rodzinnego, a tym samym do wnioskowanych dodatków do zasiłku z uwagi na to, iż syn K. ma ukończone 19 lat i podjął studia w systemie dziennym na Uniwersytecie [...]. Prowadzi to bowiem do wniosku, że zakończył już naukę w szkole. Organ zaznaczył przy tym, iż zasiłek rodzinny na dziecko kontynuujące naukę w szkole wyższej przysługuje na dziecko do ukończenia 24 roku życia, jedynie w sytuacji gdy dziecko to legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Z dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie nie wynika natomiast, aby syn I. M. legitymował się takim orzeczeniem. Tym samym jako słuszną organ odwoławczy uznał odmowę przyznania wnioskodawcy zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Jednocześnie, wskazując jako niedopuszczalne prowadzenie przez organ I instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego już po wydaniu decyzji stwierdził, iż nieprawidłowość ta nie wpłynęła na podjęte przez organ odwoławczy uzasadnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu I. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił organowi odwoławczemu błędną interpretację ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, iż ustawa ta reguluje zasady przyznawania świadczeń, a nie ich odbierania. Powołując się na treść art. 6 ust. 1a ustawy skarżący podniósł, iż syn jego ukończył 19 lat i studiuje na Uniwersytecie [...], który jest szkołą wyższą. Tym samym kontynuuje on naukę. Ustawa o Szkolnictwie Wyższym nie ogranicza zaś świadczeń rodzinnych lecz rozszerza krąg uprawnionych na rodziny studentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż w jego ocenie podniesione w skardze zarzuty nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. Tak przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd kontrola wykazała, iż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, iż materialną podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) – zwana dalej ustawą, określająca warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje, w zależności od okoliczności faktycznych, rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka albo osobie uczącej się. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, określonych w art. 8 ustawy, jest spełnienie określonego w tym przepisie kryterium dochodowego. Jednocześnie jednak, bez względu na spełnienie, przez osoby uprawnione do zasiłku, kryterium dochodowego, zasiłek ten przysługuje jedynie w przypadkach określonych w art. 6 ust. 1 i 1a ustawy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, po ukończeniu przez dziecko 18 roku życia zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców, bądź opiekunowi prawnemu lub faktycznemu dziecka jedynie w przypadku gdy dziecko kontynuuje naukę w szkole – do ukończenia przez dziecko 21 roku życia (pkt 2), bądź w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności do ukończenia 24 roku życia, jeżeli dziecko kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej (pkt. 3). W celu wyjaśnienia określonej w art. 6 ust. 1 ustawy, przesłanki jaką jest kontynuowanie nauki w "szkole" oraz "szkole wyższej" konieczne jest sięgnięcie do ustalonych na potrzeby ustawy o świadczenia rodzinnych legalnych definicji tych pojęć. Zgodnie zatem z art. 3 pkt 18 ustawy, w przypadku ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, przez pojęcie "szkoły" rozumieć należy: szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną oraz szkołę artystyczną, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Szkołą wyższą, w myśl art. 3 pkt 19 ustawy, jest z kolei: szkoła wyższa w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, przepisów o wyższych szkołach zawodowych oraz o wyższym szkolnictwie wojskowym. Uwzględniając znaczenie pojęć "szkoły" i "szkoły wyższej", jakie nadane im zostało na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, zauważyć przyjdzie, iż pojęcie "szkoły wyższej" nie mieści się w granicach pojęcia "szkoły", co oznacza, iż pobieranie nauki w szkole wyższej nie może być uznane za kontynuowanie nauki w szkole. Tym samym, stwierdzić należy, iż stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy, w przypadku kontynuowania przez dziecko, nauki w "szkole wyższej", w myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje, osobom wskazanym w art.4 ust.2 pkt 1 i 2 ustawy, tj. rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu dziecka bądź opiekunowi faktycznemu dziecka, do czasu ukończenia przez dziecko 24 lat, jedynie wówczas, gdy dziecko legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku braku takiego orzeczenia zgodnie z regulacją art. 6 ust. 1 ustawy, fakt kontynuowania nauki w "szkole wyższej", nie przesądza natomiast o uzyskaniu prawa do zasiłku rodzinnego, po ukończeniu przez dziecko 18 roku życia. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, w przypadku dziecka które ukończyło 18 rok życia i nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, przyjąć należy, iż zasiłek rodzinny przysługuje tylko wówczas gdy dziecko kontynuuje naukę w "szkole" tj. szkole podstawowej, gimnazjum, szkole ponadpodstawowej i ponadgimnazjalnej oraz szkole artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku wychowawczym dla dzieci i młodzieży wymagającym stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodku umożliwiającym dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Zgodnie z powyższym, jako słuszne uznać należało stanowisko organów, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, na syna K. M. Z akt sprawy wynika, iż dziecko skarżącego ma ukończone 19 lat i nie kontynuuje nauki w jednej ze szkół, o których mowa w art. 3 pkt 18 ustawy, lecz w szkole wyższej. Jednocześnie nie legitymuje się oświadczeniem o umiarkowanym bądź znacznym stopniu niepełnosprawności. Przyjąć zatem należy, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności określonych w art. 6 ust. 1 ustawy, która uprawniała by skarżącego do zasiłku rodzinnego. Jak wskazano powyżej, w myśl art. 6 ust. 1 fakt kontynuowania, przez dziecko, po ukończeniu 18 roku życia, nauki w szkole wyższej nie stanowi bowiem samodzielnej przesłanki powstania po stronie jednej z osób określonych w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, prawa do zasiłku rodzinnego. Pomimo zatem spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego określonego w art. 5 ustawy, stwierdzić należy, iż nie przysługuje mu na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego, a to z uwagi na to, iż nie zaistniała żadna z okoliczności wskazanych w art. 6 ust. 1 ustawy. Skoro nie są spełnione warunki do przyznania zasiłku rodzinnego, nie zachodziły również podstawy do przyznania dodatków do tego zasiłku. Prawo do dodatków określonych w art. 8 ustawy, uzależnione jest wszak od istnienia uprawnienia do zasiłku rodzinnego. W braku zatem uprawnienia do rzeczonego zasiłku, bez względu na spełnienie pozostałych warunków wymaganych do przyznania prawa do dodatków, dodatki te nie przysługują. W tym miejscu wskazać również trzeba, iż w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania, powołany w skardze, przepis art. 6 ust. 1 a ustawy. Przepis ten reguluje bowiem prawo do zasiłku rodzinnego "osoby uczącej się", której w myśl art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy, przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Jak stanowi natomiast art. 3 pkt.13 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uczącej się , oznacza to osobę pełnoletnią uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub z zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletniości przez osobę uczącą się. Stosując legalną definicję "osoby uczącej się" stwierdzić zatem należy, iż określone w art. 6 ust. 1a ustawy przesłanki warunkujące przyznanie zasiłku rodzinnego nie dotyczą przypadku ubiegania się o zasiłek rodzinny przez rodziców bądź opiekunów dziecka. Reasumując, skoro w niniejszej sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego ubiegał się jeden z rodziców pełnoletniego dziecka, a jednocześnie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania zasiłku określone w art. 6 ust. 1 pkt2 i 3 ustawy, jako prawidłową i zgodną z przepisami prawa uznać należało zaskarżoną decyzję odmawiającą przyznania przedmiotowych świadczeń. Wobec powyższego, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało oddalić skargę.