II SA/Kr 765/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie NSA Jan Zimmermann (spr.) WSA Piotr Głowacki Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2007 r. sprawy ze skargi H.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]marca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata P.C. kwotę 290,40 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. II SA/Kr 765/06 UZASADNIENIE Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Filia Nr[...] w K., decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr[...] odmówił H.C., zam. w K. przy ul. W. [...] pomocy finansowej. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 102 ust. 1, art. 104, art. 106 ust. 1, 3 i 4, art. 109 i art. 159 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z H.C. było niemożliwe. Pracownik MOPS, nie zastając go w mieszkaniu, skierował do H.C. pisemne wezwanie do przebywania w miejscu zamieszkania w określonym terminie. Wezwanie to zostało "odrzucone" przez adresata odrębnym pismem, w którym to on ustalił termin spotkania. Termin ten nie był możliwy do zrealizowania z uwagi na inne obowiązki pracownika socjalnego. Napisano, że już wcześniej H.C. dwukrotnie sam wyznaczał takie terminy, jednak nie wpuszczał pracownika socjalnego do mieszkania i obrażał go. Zaznaczono, że nie ma zresztą żadnych podstaw do wyznaczania terminu wywiadu przez zainteresowanego, a tylko wyjątkowo dokonuje się takiego wywiadu w miejscu pobytu. H.C. został pouczony, że w przypadku niezastosowania się do dyspozycji MOPS w określonym terminie, będzie wydana decyzja omawiająca pomocy. Tak też postąpiono w analizowanej sprawie uznając, że zainteresowany nie współdziałał z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji. W odwołaniu od w/w decyzji H.C. formułuje personalne zarzuty i inwektywy wobec pracowników socjalnych MOPS. Zarzuca on im kłamstwo i uważa, że pracownicy ci są oskarżeni, a zatem nie mogą prowadzić postępowania administracyjnego wobec "swojej ofiary". Domaga się on ich ukarania, zmiany osób prowadzących postępowanie i stwierdza, że on sam ma prawo do wyznaczania terminu spotkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]marca 2006 r. Nr[...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium, powołując się na przepisy prawa stwierdziło, że korzystając z pomocy społecznej, bądź też ubiegając się o jej uzyskanie wnioskodawca ma obowiązek brania czynnego udziału w przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego, na podstawie którego organ prowadzący postępowanie ma możliwość zorientowania się w aktualnej sytuacji materialnej mieszkaniowej oraz zdrowotnej osoby, ubiegającej się o pomoc. Dokumentacja zebrana w analizowanej sprawie jednoznacznie wskazuje na brak takiego współdziałania ze strony H.C., a przeciwnie utrudniał on prowadzenie postępowania we własnej sprawie. Na w/w decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego H.C. skierował w dniu 5 czerwca 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Domaga się on przyznania wnioskowanych świadczeń i pisze, że współdziałał przez cały czas z MOPS, ale miał prawo sprzeciwiać się wizycie osób, które dopuściły się wobec niego czynów karalnych i pomówień. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4 cyt. ustawy o pomocy społecznej osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przepis ten został umieszczony wśród uregulowań ogólnych, wyznaczających cały tryb działania dotyczącego przyznawania pomocy społecznej i oznacza, że jest to działanie dwustronne, polegające na wzajemnym porozumieniu między zainteresowanym a organami (pracownikami) ośrodków pomocy społecznej. Przepis ten stanowi jednocześnie zasadę, której złamanie może oznaczać niemożność porozumienia, a więc również niemożność wydania rozstrzygnięcia w danej sytuacji i w danej sprawie z zakresu pomocy społecznej. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w analizowanej tu sprawie. Z jej dokumentacji wynika bezsprzecznie, że H.C. nie współdziałał z pracownikami Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Nr[...] w K., a co więcej – utrudniał postępowanie we własnej sprawie poprzez nie wpuszczanie pracowników do własnego mieszkania i poprzez nie respektowanie wyznaczanych przez nich terminów spotkań. Cyt. ustawa nie wymaga od pracowników ośrodków pomocy społecznej przeprowadzania wywiadów środowiskowych w miejscach i terminach wyznaczanych przez zainteresowanych, a przeciwnie – to zainteresowany w ramach wspomnianego współdziałania winien stosować się do reguł ustalonych przez ośrodek. Zainteresowany nie może również wybierać pracowników ośrodka według własnych sympatii i własnych kryteriów. Akta analizowanej sprawy, a także akta toczących się równolegle przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie trzech podobnych spraw (II SA/Kr 763/06, II SA/Kr 764/06 i II SA/Kr 766/06) dostarczają dowodów na to, że H.C. uważał niektórych pracowników MOPS w K. za swoich wrogów, z którymi nie ma zamiaru rozmawiać. Nie realizowanie, a nawet sprzeciwianie się przez zainteresowanego ciążącemu na nim obowiązkowi współdziałania powoduje, że zaskarżona decyzja odmowna nie może być uznana za niezgodną z prawem. W opisanej sytuacji nie można postawić Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. zarzutu nie zrealizowania art. 106 ust. 4 cyt. ustawy o pomocy społecznej, czyli nie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z niewątpliwej winy zainteresowanego H.C. przeprowadzenie tego wywiadu okazało się niemożliwe, a pracownicy MOPS wykazali w tym zakresie dostateczną staranność. Nieuzasadnione są również zarzuty podniesione podczas rozprawy przez pełnomocnika skarżącego. Są to zarzuty procesowe, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) mogłyby mieć tylko wtedy znaczenie dla orzeczenia sądu, gdyby dotyczyły wad dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wad mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O takich wadach nie może tu być mowy. Nie ma jasnego potwierdzenia w aktach sprawy, że przeciwko pracownikowi MOPS w K. – P.B., który przez pewien czas prowadził sprawę H.C. i nie był przez niego wpuszczany do mieszkania, toczyło się postępowanie dyscyplinarne lub tym bardziej postępowanie karne. Nawet jednak przyjęcie, że takie postępowanie się toczyło, mogło najwyżej spowodować obowiązkowe wyłączenie się tego pracownika w trybie art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. Nie mogło to być natomiast podstawą do wznowienia postępowania, gdyż P.B. nie wydał zaskarżonej decyzji, a taki warunek jest zawarty w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowiącym podstawę dla wznowienia postępowania administracyjnego. Nie było zatem naruszenia prawa procesowego, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 7 (zasada prawdy obiektywnej) i art. 10 (zasada czynnego udziału stron w postępowaniu) k.p.a. Skoro zainteresowany H.C., nie realizując leżącego na nim obowiązku współdziałania z organem administracyjnym, nie pozwalał na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, nie można organowi czynić zarzutu nie zebrania pełnego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Tym bardziej nie można stawiać mu zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony, skoro niewątpliwie to sama strona nie chciała w postępowaniu uczestniczyć. W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i skargę oddalił na podstawie art. 151 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postanowiono w myśl § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).