IV SA/Wr 180/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 października 2007 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowego świadczenia pieniężnego oddala skargę. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 78 ust. 1, 2 i 7a ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r., Nr 64 poz.593 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania G. P. od decyzji działającego z upoważnienia Starosty J. Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J. G. z dnia [...] nr [...] odmawiającej przyznania jednorazowego świadczenia pieniężnego na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia wskazano, że decyzją z dnia [...] Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J. G. odmówiła przyznania G. P. jednorazowego świadczenia pieniężnego na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przyznanie powyższej pomocy ma służyć na pokrycie potrzeb dziecka związanych z jego przyjęciem do rodziny i to w momencie jego przyjmowania. Zdaniem organu jeżeli przyjęcie dziecka już nastąpiło, brak jest podstaw do przyznania takiej pomocy. Niedoinformowanie rodziny o możliwości skorzystania z pomocy jednorazowej związanej z przyjęciem dziecka nie może być argumentem przemawiającym za jego przyznaniem w późniejszym czasie, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie było podstaw do jego przyznania i wcześniej. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła G. P. Skarżąca nie zgadza się z treścią decyzji. Uważa, że przyjęcie dziecka do jej rodziny wiązało się z dużymi wydatkami. Dziecko trafiło do domu skarżącej tak jak zabrano go z rodzinnego domu, tzn. w tym co miało na sobie. Przyznanie jednorazowej pomocy byłoby bardzo pomocne przy urządzeniu pokoju stosownie do wieku dziecka. Skarżąca jak podaje, wzięła do siebie córkę zmarłego brata w niekorzystnym momencie spłaty zaciągniętych pożyczek na remont domu i kontynuację studiów syna. Ponadto skarżąca zarzuca, że o możliwości "jednorazowej" pomocy dowiedziała się przypadkowo, a nawet wtedy została poinformowana w PCPRZe, że taka forma pomocy już nie funkcjonuje. Skarżąca uważa, że w tej specyficznej sytuacji, w jakiej się znalazła, poza współczuciem, nie zaproponowano jej adekwatnej do sytuacji pomocy. Pozostaje w przekonaniu, że sprawa jednorazowego świadczenia będzie rozpatrzona pozytywnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując powyższą sprawę, zważyło, co następuje: Postanowieniem Sądu Rejonowego we Wrocławiu z dnia 21 października 2005 roku umieszczono małoletnią K. D. w rodzinie zastępczej u G. P. Rodzina jest spokrewniona z dzieckiem, bowiem K. jest córką brata skarżącej. W rodzinie skarżącej dziecko przebywało już od czerwca 2005 r. Rodzina zastępcza została objęta pomocą na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka - zgodnie z obowiązującymi przepisami. Powiat j. zawarł porozumienie z Miastem W. (miejscem dotychczasowego zamieszkania dziecka), który przekazuje dotację celową na pokrycie wydatków ponoszonych przez powiat j. Rodzina zastępcza składa się z trzech osób. Dochodem rodziny jest wynagrodzenie za pracę państwa P. oraz emerytura małżonka skarżącej. Ponadto K. otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 431,19 zł. Z akt sprawy wynika, że dziecko przebywa w rodzinie zastępczej od półtora roku. Rodzina wnioskiem z 21 listopada 2006 roku zwróciła się o przyznanie jednorazowego świadczenia pieniężnego na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka. Zaskarżoną decyzja odmówiono przyznania rodzinie zastępczej wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji podkreślił, ze świadczenie to winno być przyznane (o ile zachodzą takie przesłanki) jedynie w momencie przyjmowania dziecka do rodziny i powinno być przeznaczone na podstawowe, życiowe potrzeby jak miejsce do spania, biurka do nauki, podstawową odzież itd. Pokrycie innych potrzeb możliwe jest z comiesięcznej pomocy jaką dziecko otrzymuje. Jak wynika z art.78 ustawy o pomocy społecznej rodzinie zastępczej udziela się pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Taką pomoc dziecko otrzymuje. Jednocześnie z ust.7a tego artykułu wynika, że Starosta może przyznać rodzinie zastępczej jednorazowe świadczenie pieniężne na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka w wysokości do 150% podstawy. Sformułowanie tego przepisu wskazuje na jego fakultatywny charakter. Nie jest to świadczenie wypłacane w każdym przypadku ustanowienia rodziny zastępczej. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego rodzina, w której dziecko zostało umieszczone poniosła już koszty związane z umieszczeniem dziecka w rodzinie. Świadczenie, którego domaga się obecnie nie może stanowić rekompensaty za poniesione już wcześniej koszty. Rodzina decydując się na przyjęcie dziecka musi zdawać sobie sprawę, że przyznana pomoc nie zaspokoi całkowicie poniesionych wydatków. Ponadto, złożenie przedmiotowego wniosku półtora roku po dacie przyjęcia dziecka do rodziny zastępczej rzeczywiście budzi wątpliwości, co do możliwości jego udzielenia na pokrycie poniesionych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka. Przyznanie jednorazowej pomocy, jak słusznie zauważył organ I instancji, musiałoby być poprzedzone stosownym wnioskiem pracownika socjalnego i wyniknąć z zaistniałej sytuacji. Skoro takiego wniosku brak było w momencie przyjmowania dziecka do rodziny należy uznać, że tym bardziej nie może świadczenie przysługiwać po tak długim okresie przebywania już dziecka w rodzinie zastępczej. Argument, że niepoinformowanie rodziny w stosownym czasie o możliwości uzyskania takiego świadczenia może stanowić podstawę do przyznania go obecnie jest chybiony, zwłaszcza gdy nie było podstaw do przyznania go w ogóle. Jak słusznie stwierdził organ I instancji zakup garderoby, przyborów szkolnych, aparatu ortodontycznego może być zrealizowany z comiesięcznej pomocy jaką otrzymuje dziecko na mocy innej decyzji. Na decyzję skargę wniosła G. P. W skardze podniosła, że powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w J. G. nie poinformowało jej w momencie przyjmowania dziecka do rodziny zastępczej o możliwości otrzymania jednorazowego świadczenia na pokrycie wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka, pomimo, że w tamtym czasie strona borykała się z dużymi problemami finansowymi. Skarżąca uważa, że została rozmyślnie wprowadzona w błąd przez pracowników PCPR-u i że właśnie przez ten błąd nie wnioskowała o przedmiotowe świadczenie w momencie przyjmowania dziecka do rodziny tj. w czasie gdy dostała postanowienie Sądu z 21.10.2005 r. o ustanowieniu jej rodziną zastępczą. K. trafiła do rodziny zastępczej bez potrzebnego wyposażenia, dlatego też od razu skarżąca poniosła znaczne koszty bez jakiejkolwiek pomocy ze strony PCPR-u. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie, podnosząc taką samą argumentację, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 ust. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził, aby organy podejmujące w badanej sprawie rozstrzygnięcie, dopuściły się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 78 ust. 7 "a" ustawy z dnia 7 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.), który stanowi, że starosta może przyznać rodzinie zastępczej jednorazowe świadczenie pieniężne na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka w wysokości do 150% podstawy. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 6 "a" ustawy z 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej – Karty Nauczyciela (Dz.U. nr 179, poz. 1487), przywracając to świadczenie z dniem 4 października 2005r. Z treści powołanego unormowania wynika, że służy ono rekompensacie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami "przyjmowanego" do rodziny dziecka a zatem jego celem jest pokrycie nagłych i dodatkowych obciążeń materialnych rodziny wynikłych z potrzeb włączonej (przyjmowanej) do niej osoby, a nie z dalszych potrzeb będących konsekwencją włączenia (przyjęcia) takiej osoby do rodziny. Wskazuje to zatem na konieczność istnienia związku przyczynowo-skutkowego oraz czasowego między wnioskiem o przyznanie świadczenia a kosztami włączenia dziecka do rodziny zastępczej. Należy więc zgodzić się z konstatacją organu decyzyjnego, że skoro rodzina zastępcza poniosła już koszty związane w umieszczeniem w niej dziecka, to świadczenie, którego skarżąca domaga się półtora roku po dacie przyjęcia dziecka do rodziny stanowiłoby w istocie rekompensatę za poniesione wcześniej koszty. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie wynika natomiast, by powyższe świadczenie miało być przyznawane jako zwrot uprzednio poniesionych wydatków. Zasadnie ponadto wskazano, że decyzja o przyznaniu przedmiotowego świadczenia ma fakultatywny charakter. Jest ona zatem wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać świadczenie. Przyznanie jednorazowej pomocy musiałoby być poprzedzone stosownym wnioskiem pracownika socjalnego i wynikać z sytuacji zaistniałej w czasie i w związku z przyjmowaniem dziecka do rodziny. Ocena tej sytuacji w związku ze złożonym w dniu 21 listopada 2006r. czyli półtora roku od dnia przyjęcia dziecka wnioskiem wymyka się spod obiektywnego osądu organu. Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej co do naruszenia przez organy obowiązku informacyjnego dotyczącego możliwości przyznania przedmiotowego świadczenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozważany obowiązek powinien być interpretowany tak szeroko, jak jest to tylko możliwe, a organ administracyjny prowadzący postępowanie ma obowiązek informowania i wyjaśniania stronom całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy od chwili jej wszczęcia aż do zakończenia decyzją. Z drugiej jednak strony podkreśla się, że artykuł 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Nie może być również utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych (por. np. wyrok NSA z 4.IV.2006r. I OSK 1148/05, Lex nr 209133, por. także wyroki NSA z: 17.III.2000r. SA Gd/2072/97, Lex nr 41534, 9.I.2003r., I SA 1520/02, Lex nr 156509). Żądana przez skarżącą informacja o jednorazowym świadczeniu pieniężnym znalazła swój normatywny wyraz w opublikowanej ustawie, jednak nie wszczęła ona postępowania o jego przyznanie. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.