III SA/Lu 320/07
WyrokWSA w Lublinie2007-10-16
Skład orzekający: Jacek Czaja, Jadwiga Pastusiak, Maria Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej, uwzględniając przy tym sytuację materialną poręczycieli?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie przeprowadziły prawidłowo postępowania wyjaśniającego. Organy nie odniosły się w sposób wyczerpujący do argumentacji strony skarżącej, nie dokonały dogłębnej analizy jej sytuacji materialnej pod kątem przesłanek umorzenia określonych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także błędnie analizowały sytuację materialną poręczycieli, co stanowiło naruszenie art. 107 § 3 KPA.Stan faktyczny
C. P. otrzymał środki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej, jednak nie rozliczył ich zgodnie z umową. Organ wypowiedział umowę i wezwał do zwrotu środków. C. P. wnioskował o umorzenie należności z uwagi na trudną sytuację materialną swoją i rodziny. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, rozkładając należność na raty, uznając, że sytuacja materialna C. P. i poręczycieli nie uzasadnia umorzenia. C. P. zaskarżył decyzję, argumentując, że organy nieprawidłowo oceniły jego sytuację materialną.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję w części odmawiającej umorzenia należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części odmawiającej umorzenia należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej, 2. przyznaje adwokat M. N. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł. ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. wydaną z upoważnienia Wojewody przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2007 r. odmawiającą C. P. umorzenia należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. oraz odsetek ustawowych rozkładającą na 21 rat należność Funduszu Pracy wynoszącą na dzień wydania decyzji [...] zł, na którą składają się należności: główna w kwocie [...] zł oraz odsetek ustawowych w kwocie [...] zł; raty miesięczne płatne w okresie od maja 2007 r. do stycznia 2009 r., pierwsza rata w wysokości [...] zł oraz 20 rat po [...] zł każda, z terminem płatności ustalonym na ostatni dzień każdego miesiąca okresu płatności.
W uzasadnieniu organ podnosił, że w dniu [...] marca 2006 r. C. P. zawarł z Prezydentem Miasta, z upoważnienia którego działał Dyrektor Miejskiego Urzędu Pracy, umowę o przyznanie środków na podjecie działalności gospodarczej Nr [...]. Na jej podstawie otrzymał jednorazowo środki z Funduszu Pracy w kwocie [...] zł na podjęcie działalności gospodarczej – prowadzenie gabinetu stomatologicznego. Otrzymane fundusze miał obowiązek wykorzystać zgodnie ze specyfikacją i harmonogramem na zakupy środków związanych z prowadzoną działalnością (§ 1 i 2 umowy); do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności gospodarczej (tj. do dnia [...].06.2006 r. – Aneks do umowy z dnia [...]). Dniem rozpoczęcia działalności jest dzień określony w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. W świetle § 2 ust. 9 umowy C. P. zobowiązany był do udokumentowania i rozliczenia przyznanych środków w terminie do dnia [...] czerwca 2006 r. Umowa ta została poręczona solidarnie przez dwóch poręczycieli: A. K. i A. M. Ponadto zabezpieczeniem zwrotu otrzymanych środków na podjecie działalności gospodarczej jest weksel in blanco wystawiony przez odwołującego i wskazanych powyżej poręczycieli.
Z uwagi na niewywiazanie się przez stronę z warunków umowy, tj. nieudokumentowanie i nierozliczenie wydatkowania pełnej kwoty otrzymanych środków zgodnie z ich przeznaczeniem określonym w umowie Dyrektor Miejskiego Urzędu Pracy działający z upoważnienia Prezydenta Miasta w dniu [...] września 2006 r. wypowiedział umowę nr [...] o przyznaniu środków na podjecie działalności gospodarczej i jednocześnie wezwał do zwrotu tych środków wraz z ustawowymi odsetkami w łącznej kwocie [...] zł w terminie 30 dni od doręczenia wezwania.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2007 r. C. P. zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Urzędu Pracy o całkowite umorzenie przyznanych środków finansowych lub rozłożenie ich na raty z uwagi na trudną sytuację materialną swoją i rodziny.
Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – praktyki stomatologicznej nie uzyskuje dochodów, gdyż wszystkie środki finansowe przeznacza na opłatę czynszu, mediów i bieżące zakupy. Faktycznie pozostaje na utrzymaniu matki, która jest osobą chorą i ponosi duże wydatki na leczenie.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe przez organ pierwszej instancji wykazało, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2007 r. osiąga dochód w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Gospodarstwo domowe zainteresowany prowadzi razem z matką H. P., która pobiera rentę inwalidzką w wysokości [...] zł, w tym zasiłek pielęgnacyjny. Wysokość dochodu w rodzinie na osobę wynosi [...] zł. Stałe obciążenia finansowe to czynsz [...] zł energia elektryczna [...] zł, ponadto opłaca składki w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz wodę, telefon komórkowy, podatek od nieruchomości. Stan zdrowia H. P. jest zły, ponosi ona wysokie koszty leczenia. Matka zainteresowanego jest właścicielem nieruchomości położonej w L. przy ul. [...]. W budynku tym C. P. ma swój gabinet stomatologiczny. Dochód za 2006 r. z tytułu zatrudnienia wykazał na [...] zł, a z tytułu prowadzonej praktyki stomatologicznej wykazał stratę wysokości [...] zł.
Poręczyciel A. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, z czego ponosi opłaty stałe: za czynsz [...] zł, nośniki energii [...] zł, rachunek telefoniczny [...] zł, rachunek [...] Polska [...] zł oraz zakupy lekarstw [...] zł. Jest uczestnikiem dziennego domu pomocy społecznej i ponosi z tego tytułu opłatę [...] zł.
Drugi poręczyciel A.M. prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Otrzymuje rentę i emeryturę w łącznej wysokości [...] zł, jego żona rentę w wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Wysokość dochodu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Stałe obciążenia miesięczne to czynsz – [...] zł, nośniki energii – [...] zł, opłaty za telefon i telewizję – [...] zł, miesięczna pomoc świadczona córce w kwocie [...] zł. Ponoszone są również wydatki na leczenie w związku z pogarszającym się stanem zdrowia poręczyciela i jego żony.
Miejska Rada Zatrudnienia po zapoznaniu się z całością akt sprawy, w dniu [...] kwietnia 2007 r. podjęła uchwałę Nr [...], w której wyraziła negatywną opinię donośnie umorzenia przyznanych umową Nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. środków na podjecie działalności gospodarczej i odsetek ustawowych i jednocześnie przychyliła się do wniosku w zakresie rozłożenia zadłużenia na raty.
Organ I instancji nie uwzględnił wniosku C. P. i odmówił umorzenia należności z tytułu przyznanych jednorazowo środków na podjecie działalności gospodarczej na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. oraz odsetek ustawowych i jednocześnie rozłożył tę należność Funduszu Pracy na 21 rat. Raty płatne od maja 2007 r., w tym pierwsza rata w kwocie [...] zł m, a kolejne po [...] zł każda.
Od decyzji tej odwołał się C. P. przytaczając argumentację użytą we wniosku o umorzenie należności z dnia [...] marca 2007 r.
Zdaniem Wojewody odwołanie C. P. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż osoba, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej (...), jest zobowiązana dokonać zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami, jeżeli prowadziła działalność gospodarczą przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo naruszone zostały inne warunki umowy dotyczące przyznania tych środków (art. 46 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy).
Zgodnie zaś z art. 76 ust. 7 powołanej ustawy starosta, prezydent miasta na prawach powiatu może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:
1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundacje lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1 przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Rozstrzygnięcie organu następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d i art. 10 ust. 4 ww. ustawy).
Nie zachodzą w rozpoznawanej sprawie przesłanki przemawiające za umorzeniem określone w art. 76 ust. 7 pkt 1, 3 i 4 ustawy, nie zachodzi również przesłanka określona w punkcie 2 wymienionego przepisu.
Zdaniem organu podnoszony argument wniosku z dnia [...] marca 2007 r. i odwołania o braku dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej jest mało przekonywujący, skoro C. P. wywiązuje się z innych płatności związanych z prowadzoną działalnością. Zarówno C. P., jak i poręczyciele mają stałe źródła dochodu.
Podkreślić należy, że należności za spłatę, których solidarnie odpowiada więcej niż jedna osoba, może nastąpić, gdy wyżej wymienione okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą, co do wszystkich zobowiązanych (w tym poręczycieli). Zarówno zobowiązany jak i poręczyciele winni się liczyć z koniecznością wykonania zobowiązania, które dobrowolnie zaciągnęli.
Sytuacja materialna zobowiązanego jest niezadawalająca, jednak biorąc pod uwagę poziom życia świadczeniobiorców Funduszu Pracy należy ją uznać za przeciętną. Zastosowana ulga w spłacie środków w formie ratalnej pozwoli na spłatę zadłużenia w dłuższym okresie czasu. Dlatego też odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie C. P., wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej odmowy umorzenia należności i umorzenie należności z tytułu przyznanych jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej na podstawie umowy z dnia [...] marca 2006 r. oraz odsetek ustawowych. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy nie ocenił w sposób prawidłowy jego sytuacji majątkowej i możliwości spłaty należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków. Spłata należności pozbawi jego oraz H. P. niezbędnych środków utrzymania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że stosownie do postanowień art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tak określony zakres właściwości sądu uniemożliwia orzeczenie przez sąd o umorzeniu należności z tytułu przyznanych jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji publicznej. Oznacza to, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia przedmiotowych należności należy wyłącznie do kompetencji organów. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001). Przepis ten przewiduje możliwość umorzenia w całości lub w części należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3 po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia, jeżeli wystąpiła jedna z numeratywnie wymienionych przesłanek:
1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które (...) otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która (...) otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
3) osoba , która (...) otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty (...) jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Określona w powyższym artykule instytucja umorzenia należności orzekana w trybie decyzji starosty w indywidualnej sprawie, oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności.
Szczególnie istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej "KPA"), zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 KPA integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 107 § 3 KPA uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ocenę przyjętego stanu faktycznego oraz wykładnię zastosowanych przepisów. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie powinno więc stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa (por. W.Chruścielewski. J.P.Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s.154).
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy, sąd ocenił, że uzasadnienie decyzji wydanych w obu instancjach w ogóle nie przystaje do wskazanych wymagań. Organ, podejmując decyzję odmowną – do czego był upoważniony w granicach uznania administracyjnego – nie odniósł się praktycznie w żaden sposób do argumentacji skarżącego, stwierdzając lakonicznie, że umorzenie należności nie znajduje uzasadnienia w poczynionych ustaleniach faktycznych. Według organu okazane dokumenty dotyczące sytuacji finansowej poręczycieli i C. P., świadczą o tym, że wymienione w art. 76 ust. 7 ustawy warunki nie zachodzą. Sytuacja majątkowa dłużników solidarnych dysponujących stałymi dochodami nie wyczerpuje znamion przypadku szczególnie uzasadnionego, który uzasadniałby odstępstwo od zasad racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, C. P. zaś musi się liczyć z ryzykiem finansowym prowadzonego przedsięwzięcia.
Powyższe oznacza, że organ I instancji nie odniósł się do argumentów podnoszonych we wniosku o umorzenie należności i nie rozważył sprawy według przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy.
W tym miejscu należy zauważyć, że organ pierwszej jak i drugiej instancji analizował sytuację majątkową i materialną poręczycieli, nie mając do tego umocowania w obowiązujących przepisach prawa.
Art. 76 ust. 7 został zmieniony z dniem 1 listopada 2005 r. przez art. 1 pkt 44 lit. b ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1366).
Od tej daty warunkiem umorzenia należności nie jest występowanie określonych w tym przepisie przesłanek również i u poręczycieli, a wyłącznie u osoby, która otrzymała jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Organ drugiej instancji również ustalał stan majątkowy i dochody nie tylko C. P., ale również i poręczycieli. Nadto stwierdził, że argumentacja skarżącego o braku dochodów z prowadzonej działalności jest mało przekonywująca, skoro opłaca zobowiązania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Uznał również, iż nie zachodzą przesłanki z art. 78 ust. 7 cytowanej ustawy przemawiające za umorzeniem należności, gdyż sytuację materialną skarżącego można zaliczyć do przeciętnej na tle poziomu życia świadczeniobiorców z Funduszu Pracy.
Zdaniem Sądu organ formułując "powyższe oceny" przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, gdyż ustalenia dotyczące spełnienia przesłanek umorzenia Wojewoda powinien odnieść do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji, a nie koncentrować się na rozważeniach perspektywicznych zarobków, niepopartych żadnymi dowodami.
Organ zdaje się nie zauważać, że przychód wykazywany przez skarżącego to [...] zł miesięcznie, gdzie stałe jego wydatki z tytułu prowadzonej działalności wynoszą razem ok. [...] zł ([...] zł – ZUS, [...] zł – energia elektryczna i gaz, [...] zł – zużycie wody i ścieków i [...] zł – opłata roczna z tytlu podatku od nieruchomości). Na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych pozostaje skarżącemu [...] zł. W porównaniu z kwotą zasiłku przysługującą osobie bezrobotnej, tj. kwotą [...] zł miesięcznie, trudno uznać sytuację materialną skarżącego za zadowalającą.
Sytuacja materialna rodziny skarżącego też jest niezadowalajaca; jego matka, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, jest ciężko chora. Rentę, którą otrzymuje w kwocie [...] zł, przeznacza na utrzymanie swoje i syna. Ponosi stałe opłaty związane z bieżącym utrzymaniem. Dlatego zastanawiające jest stwierdzenie organów obu instancji, że skarżącego stać będzie na spłatę należności w formie ratalnej, gdzie jedna miesięczna rata wynosi [...] zł.
Zdaniem Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło dogłębnej analizy zebranego materiału dowodowego pod kątem dochodów skarżącego majątku, jakim dysponuje on, a nie jego matka, możliwości zarobkowych, z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i zdrowotnej i porównania go z podstawowymi potrzebami (potrzebami, które dotyczą wszystkich sfer życia, a nie tylko eksploatacji zajmowanego mieszkania; wydatkami na żywność, leki matki, podstawowe dobra kultury). Bez dokonania tej analizy stwierdzenie organu, że zebrany w sprawie materiał nie stanowi przesłanki do umorzenia należności, jest stwierdzeniem niepopartym żadnymi argumentami. Art. 76 ust. 7 ustawy zawiera cztery różne przesłanki mogące być podstawą umorzenia należności, każda z nich określa inną sytuację faktyczną uzasadniającą umorzenie, dlatego organ powinien dokonać analizy sytuacji majątkowej i materialnej skarżącego pod kątem wystąpienia każdej z tych przesłanek (za wyjątkiem oczywiście art. 76 ust. 7 pkt 3) i wyjaśnić, dlaczego mają one lub nie mają zastosowania w przypadku skarżącego oraz czy kwalifikują do umorzenia w całości lub części należności.
Lakoniczne uzasadnienie decyzji organu w przedmiotowej sprawie jest z całą pewnością niewystarczające w świetle zadań, jakie stawia przed decyzją administracyjną Kodeks postępowania administracyjnego. To, że organ wydaje decyzję bez odniesienia się do zarzutów strony, powoduje, że decyzja taka wymyka się kontroli sądu pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego. W konsekwencji nie jest również możliwe zbadanie, czy dokonana przez organy obu instancji ocena tego materiału była prawidłowa ze względu na kryteria wskazane w art. 7, art. 77 §1 i art. 80 KPA.
Na podstawie tak sformułowanego uzasadnienia sąd nie był w stanie ocenić prawidłowości całościowego postępowania w sprawie, dokonanych na jego podstawie ustaleń i konsekwencji końcowego rozstrzygnięcia, które zostało zaskarżone. W ocenie sądu doszło do naruszenia art. 107 § 3 KPA, co skutkowało uchyleniem decyzji.
Zgodnie z art. 7 KPA w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 KPA stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 KPA, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu organy obu instancji przekroczyły granice prawa do swobodnej oceny dowodów. O przekroczeniu takim można mówić wtedy, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 14 stycznia 1994 r. , III SA 491/93).
W związku z powyższym wskazać należy, że organ drugiej instancji, podejmując rozstrzygnięcie, powinien odnieść się do całości wniosku skarżącego, podać w uzasadnieniu decyzji, co wzięto pod uwagę przy jej wydawaniu oraz odnieść się do argumentów skarżącego i do złożonych przez niego dokumentów w aktach administracyjnych.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło