IV SA/Po 177/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. przy udziale ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] 2. zasądza na rzecz adwokata [...] od Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /-/I.Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/M.Dybowski Dnia 12 września 2006 r. A.G. złożyła do Prezydenta Miasta wnioski o przyznanie stypendium szkolnego na troje swoich dzieci: K.G., W.G. i D.C. Do wniosków załączyła: - zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o otrzymanych w sierpniu 2006 r. świadczeniach rodzinnych i dodatku mieszkaniowym, - kopię decyzji Powiatowego Urzędu Pracy (dalej PUP) z dnia [...] o utracie przez wnioskodawczynię statusu osoby bezrobotnej z dniem 10 czerwca 2006 r., na okres co najmniej 3 miesięcy, z powodu odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia albo wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu, przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy, prac społecznie użytecznych, - zaświadczenie PUP z dnia [...] z którego wynika, że A.G. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku, od dnia 11 września 2006 r. Decyzją z dnia [...] nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Prezydenta Miasta, na podstawie art. 90d ust. 1, art. 90d ust. 5, art. 90d ust. 7, art. 90d ust. 9-11, art. 90f, art. 90m ust. 1 i art. 90n ust. 1 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej ustawa o systemie oświaty) oraz §9 pkt 3 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy i stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...], odmówił przyznania pomocy materialnej w formie stypendium szkolnego dla dzieci wnioskodawczyni. W uzasadnieniu decyzji napisano, że ze złożonego wniosku oraz załączonych dokumentów wynika, iż nie zostały spełnione warunki i wymogi zawarte w ustawie z dnia 16 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. nr 281, poz. 2781) a to ze względu na brak możliwości ustalenia dochodu za miesiąc poprzedzający miesiąc złożenia wniosku: sierpień 2006 r. Stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania. Ze złożonego wniosku wynika, że rodzina wnioskodawczyni składa się w sumie z czterech osób: matki i trojga dzieci, a zaświadczenie PUP wskazuje, że w sierpniu 2006 r. strona nie posiadała statusu osoby bezrobotnej. Pismem z dnia [...] wezwano wnioskodawczynię o dostarczenie zaświadczenia o dochodach netto z miesiąca sierpnia 2006 r., jednak do dnia wydania decyzji strona dostarczyła tylko postanowienie Urzędu Skarbowego o dochodach za 2005 r., natomiast nie dostarczyła żądanego zaświadczenia. Wobec powyższego brak możliwości ustalenia dochodu strony uprawniającego do otrzymania stypendium. W odwołaniu od decyzji strona wskazała, że do złożonych wniosków o przyznanie stypendium szkolnego załączyła oświadczenie, że nie osiągnęła żadnych dochodów za miesiąc sierpień 2006 r. i nigdzie nie pracowała, zarówno dorywczo jak i na umowę. W decyzji organu I instancji nie ma ani słowa na ten temat, a sama decyzja jest dla strony niejasna i krzywdząca. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 §2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kodeks postępowania administracyjnego) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano jako bezsporny fakt, że strona utraciła status osoby bezrobotnej z dniem 10 czerwca 2006 r. i nie posiadała wyżej wymienionego statusu w miesiącu sierpniu 2006 r. – w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. W ocenie organu II instancji skoro rodzina strony nie spełniała, w miesiącu poprzedzającym miesiąc w którym złożono wniosek, przesłanek z art. 90d ust. 2 ustawy o systemie oświaty, odmowa przyznania pomocy finansowej w formie stypendium szkolnego jest zgodna z przepisami tej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo, przyznanie wnioskowanych stypendiów, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania. Wskazała, że w jej rodzinie zachodzą przesłanki wymienione w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty: znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, jedynym dochodem jest zaliczka alimentacyjna, zasiłek rodzinny oraz zasiłki celowe otrzymywane okresowo z MOPS. Jest bezrobotna, sama wychowuje troje dzieci. Jest prawdą, że w związku z odmową przyjęcia oferty pracy PUP wykreślił ją z ewidencji, ale miała ważne powody aby tak postąpić. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie o pozostawaniu bez pracy oraz o tym, że nie osiągnęła dochodu w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, co jest zgodne z przepisami ustawy o systemie oświaty. Uznała, że złożyła w urzędzie wszelkie niezbędne dokumenty dla uzyskania świadczeń o jakie się starała. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i określając argument o złożeniu oświadczenia o pozostawaniu bez pracy i braku dochodu w miesiącu sierpniu 2006 r. za nieuzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Podstawą orzeczenia w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 nr 256 poz. 2572 ze zm.). Kryteria przyznawania stypendium szkolnego zostały ustalone w art. 90 d ust. 1 w/w ustawy i są nimi: 1) trudna sytuacja materialna, wynikającą z niskich dochodów na osobę w rodzinie 2) sytuacja rodzinna wynikająca z tego, że w rodzinie występuje: a- bezrobocie b- niepełnosprawność c- ciężka lub długotrwała choroba d- wielodzietność e- brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo- wychowawczych f- alkoholizm lub narkomania g- niepełna rodzina h- zdarzenie losowe z zastrzeżeniem ust 12 art. 90d Na tle przepisu art. 90 d ust 1 jest oczywiste, że kryteria wymienione wyżej w pkt 1 i 2 winny być spełnione łącznie, lecz nie wszystkie z pkt 2 od pakt a-h, lecz jedno z nich. Ustawodawca określając w ust 2 i w ust 5 art. 90d formy stypendium wyraźnie wskazuje, że celem udzielenia pomocy materialnej uczniom nie jest zwiększanie indywidualnej konsumpcji lecz zapewnienie sprawiedliwego w sensie materialnym dostępu do edukacji. Ust. 7 i 8 art. 90d ustawy o systemie oświaty mowa jest o tym w jaki sposób oblicza się dochód na osobę w rodzinie i jaki dochód uprawnia do przyznania stypendium odsyłając w tym zakresie do ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm). Z tych tez powodów, obowiązkiem organu wydającego decyzję w ramach uznania administracyjnego było sprawdzenie czy w sprawie - zachodzą przesłanki ustawowe do przyznania stypendium - rozpoznanie wniosku przy uwzględnieniu faktu, że przyznane stypendium ma na celu wyrównanie szans edukacyjnych dzieci, a nie sytuacji finansowej rodzica czy rodziców. W niniejszej sprawie zdaniem organu argumentem przemawiającym za odmową przyznania stypendium było to, że skarżąca – matka dzieci występujących o stypendium nie przedłożyła zaświadczenia o dochodach. Powyższe pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem wnioskodawczyni, która przyznaje, że w miesiącu sierpniu nie miała żadnych dochodów, a wysokość otrzymanych świadczeń (dochodów rodzinnych) wynikała z zaświadczenia MOPS. Wprawdzie dopiero na rozprawie skarżąca wyjaśniła, że powodem odmowy przyjęcia pracy proponowanej przez PUP była to, że praca oddalona była od miejsca zamieszkania 20 km, a uposażenie miało wynosić 500 zł, jednakże organ tej kwestii nie wyjaśnił. Wydając decyzję odmowną w dniu [...] organ I instancji nie wziął pod uwagę, że od dnia 11 września 2006 r. skarżąca została zarejestrowana ponownie jako bezrobotna. Organom administracyjnym odmawiającym stypendium dzieciom skarżącej uszło uwadze również i to, że dzieci wychowują się w rodzinie wielodzietnej i niepełnej. A więc poza bezrobociem, które w dacie wydawania decyzji w I instancji decyzji również występowało, dzieci spełniały także inne przesłanki z art. 90 d ust 1 ustawy o systemie oświaty. Generalnie ustawa o systemie oświaty w sposób wyraźny wskazuje, że regulacje określone jako "pomoc materialna dla uczniów" ma w swej istocie za zadanie pomoc dzieciom i młodzieży, a nie rodzicom. Stąd przede wszystkim preferowane są formy pokrywania kosztów w zajęciach edukacyjnych i pomoc rzeczowa, a w ostatniej kolejności finansowa. W niniejszej sprawie bez rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, za "rzekomą negatywną postawę skarżącej ukarano jej dzieci". Uznając więc, że za podstawę prawną odmowy przyznania stypendium szkolnego, mimo akceptującej opinii placówek szkolnych, przyjęto nie przewidzianą w ustawie o systemie oświaty przesłankę- na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ M. Dybowski AT