II SA/Ol 645/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]", znak "[...]", Wójt Gminy działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku W. Ł., S. Ł., W. S., J. G., I. Ł., J. B. w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania, orzekł anulować czynność materialno-techniczną polegającą na zameldowaniu na pobyt stały I. Ł. pod adresem "[...]", ul. "[...]". W uzasadnieniu wskazał, iż w trakcie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej ustalono, że żadna ze stron (wnioskodawcy) nie składali w dniu "[...]" – dzień zameldowania I. Ł. na pobyt stały – podpisu na druku "zgłoszenia pobytu stałego", a zameldowanie było dokonane bez ich wiedzy. Żadnemu z wnioskodawców nie wiadomo również kto mógł złożyć podpis na tym druku, nie byli to również rodzice wnioskodawców, gdyż zmarli przed "[...]". Nadto ustalono, że nikt nie informował wnioskodawców o zamiarze zameldowana oraz nie poinformował ich o tym fakcie. Nikt nie pytał ich również o zgodę na zameldowanie żony ich brata. Również z zeznań byłego pracownika Urzędu Gminy nie wynika kto złożył podpis na druku zgłoszenia pobytu. Podniósł ponadto, że I. Ł. zeznała, iż w lokalu przy ul. "[...]" przebywa od "[...]", a podpis na druku zgłoszenia pobytu stałego złożył jej zmarły mąż. Zeznała również, iż pobyt w spornym lokalu ma dla niej charakter pobytu stałego, gdyż jej życie skupia się wyłącznie w tej nieruchomości. Należy zatem jednoznacznie uznać, jak wskazał Wójt, że czynność materialno-techniczna polegająca na zameldowaniu na pobyt stały I. Ł. została dokonana niezgodnie z obowiązującymi przepisami, a mianowicie z art. 9 "a" ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że zgłoszenie pobytu stałego powinni potwierdzić właściciele lokalu. Od decyzji tej odwołała się I. Ł. podnosząc, ze zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i nie zgodna ze stanem faktycznym. Wskazała, że po zawarciu w "[...]". związku małżeńskiego z J. Ł. przebywała czasowo w domu teściów w "[...]", a od "[...]". ze względu na urodzenie dziecka przebywała w domu teściów na stałe. Na taką formę zamieszkania wyrażali zgodę zarówno teściowie, jak i rodzeństwo męża. Dodała, że okresowo była zameldowana u siostry w "[...]", a wiązało się to ze staraniami siostry uzyskania większego mieszkania. Wskazała, że w dniu "[...]" mąż zameldował ją na pobyt stały w lokalu przy ul. "[...]". Nastąpiło to po śmierci teściów, a postępowanie w sprawie nabycia spadku po teściach, w wyniku którego mąż odziedziczył udział w spadku, przeprowadzono dopiero w "[...]". Z kolei spadek po jej zmarłym mężu odziedziczyła ona i jej córki. Stąd też, jak dodała, ma pełne prawo do zamieszkiwania w spornym lokalu, zwłaszcza, że przez szereg lat nie wnoszone żadnego sprzeciwu wobec tego faktu. Decyzją z dnia "[...]"., nr "[...]", Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania I. Ł., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł uchylić zaskarżoną decyzję Wójta Gminy i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia wskazał, iż organowi pierwszej instancji nie udało się ustalić kto podpisał druk meldunkowy i można jedynie przypuszczać, że uczynił to zmarły mąż I. Ł.. Podniósł, że nieruchomość przy ul. "[...]" w "[...]" była własnością N. i A. Ł., którzy zmarli odpowiednio w "[...]" i w "[...]". W związku z tym, że postępowanie spadkowe po zmarłym A. Ł. zostało przeprowadzone dopiero w "[...]" można uznać, iż do tego czasu nie było osób uprawnionych do potwierdzenia na druku meldunkowym faktu przebywania w lokalu. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego spadek po zmarłym A. Ł. na podstawie ustawy nabyły dzieci zmarłego, w tym J. Ł. Po zmarłym w "[...]" J. Ł. spadek nabyła żona I. Ł. oraz córki zmarłego. Obecnie ich udział w spornej nieruchomości wynosi po "[...]" części każda. Nadto wskazał, iż wyrokiem z dnia 27 maja 2002r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją. Ponadto wskazał, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że dla zameldowania na pobyt stały nie należy wymagać "potwierdzenia uprawnienia do przebywania". Powyższe oznacza, iż do dokonania czynności zameldowania nie jest potrzebna zgoda wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Wskazał również, że w sprawach dotyczących uchylenia czynności materialno-technicznej winno się brać pod uwagę nie tylko stan istniejący w chwili zameldowania, ale również stan istniejący w dacie wydawania decyzji. Jeśli bowiem w dacie zameldowania nie istniały przesłanki materialno-techniczne do dokonanie takiej czynności, natomiast istniały już one w dacie wydawania decyzji, anulować zameldowania nie można, skoro w dacie anulowania istniałyby wszelkie przesłanki do zameldowania. Skargę na tę decyzje wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie J. G. żądając jej uchylenia w całości. W uzasadnieniu skargi podniosła, że czynność meldunkowa miała miejsce przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, a organ odwoławczy rozpatrując pierwsze odwołanie od decyzji Wójta nie oparł się na orzeczeniu Trybunału, tylko uchylił decyzje Wójta z innych powodów. Dodała ponadto, iż fakt bycia przez I. Ł. współwłaścicielem nieruchomości przy ul. "[...]" w "[...]" nie oznacza automatycznie, iż zgoda pozostałych współwłaścicieli na zameldowanie nie jest konieczna. Dopiero po prawomocnym wyroku znoszącym współwłasność I. Ł. będzie mogła się zameldować. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dale jako: p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Na wstępie omawianej sprawy wskazać należy, że obowiązek meldunkowy określony przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. Najistotniejszą rzeczą w sprawie jest ustalenie, czy podejmując decyzję z dnia "[...]" Wójt Gminy mógł orzec, że czynność materialno-techniczna polegająca na zameldowaniu na pobyt stały I. Ł. została dokonana niezgodnie z obowiązującymi przepisami, a mianowicie z art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten w dacie zameldowania I. Ł. na pobyt stały przy ul. "[...]" w "[...]", tj. w dniu "[...]" stanowił, że: "Przy dopełnianiu obowiązku meldunkowego należy przedstawić dokument stwierdzający tożsamość, a w uzasadnionych przypadkach - inny dokument pozwalający na ustalenie tożsamości (ust. 1). Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie (ust. 2)". Jak wynika z powyższego, ust. 2 art. 9 cytowanej ustawy uzależniał zameldowanie od przedstawienia uprawnienia do przebywania w lokalu. Wyrokiem z dnia 27 maja 2002r., sygn. K 20/01 (publ. OTK-A 2002/3/34) Trybunał Konstytucyjny uznał art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. W motywach uzasadnienia wskazał, że: "ust. 2 art. 9 dotyczył danych, które nie są objęte ewidencją ludności. Potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym nie służy bowiem rejestrowaniu tych uprawnień przez organ meldunkowy. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu". Z dniem 19 czerwca 2002r. przepis ten utracił moc. Skarżąca podnosi jednak w skardze, że czynność meldunkowa miała miejsce przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Argument ten nie jest jednak zasadny, bowiem wskazać należy, co słusznie uczynił organ odwoławczy, iż w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lutego 1998r., sygn. akt II SA/Kr 1533/96, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż: "Decyzja uchylająca czynność materialno-techniczną zameldowania nie wywiera skutku ex tunc. Skutek taki – wobec konstytutywnego charakteru takiej decyzji – powstaje bowiem dopiero z chwilą stania się ostateczną decyzji anulującej. Dlatego powinno się w takich sprawach brać pod uwagę nie tylko stan istniejący w chwili zameldowania, ale również stan istniejący w dacie wydawania decyzji. Jeśli bowiem w dacie zameldowania nie istniały przesłanki materialno-techniczne do dokonania takiej czynności, natomiast istniały one już w dacie wydawania decyzji, anulować zameldowania nie można, skoro w dacie anulowania istniałyby wszelkie przesłanki do zameldowania". Przenosząc powyższe na grunt omawianej sprawy oznacza to, że decyzja uchylająca czynność materialno-techniczną zameldowania nie wywołuje skutków prawnych z mocą wsteczną – wskazuje na to skarżąca, lecz powstają one dopiero w dacie ostateczności decyzji anulującej. Jednakże, jeżeli w dacie zameldowania nie istniały przesłanki materialno-techniczne do dokonania takiej czynności (w dniu "[...]" I. Ł. nie mogła wykazać się uprawnieniami do przebywania w lokalu), natomiast istniały one w dacie wydawania decyzji (w dniu "[...]", tj. w dniu wydania decyzji przez Wójta Gminy przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych już nie obowiązywał) anulować zameldowania nie można. Zatem niezasadny jest podniesiony przez skarżącą zarzut, że czynność meldunkowa miała miejsce przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał. Odnośnie podniesionego w skardze zarzutu, że I. Ł. powinna uzyskać zgodę pozostałych współwłaścicieli na zameldowanie się na pobyt stały, to również nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak wyżej wskazano przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzależniający zameldowanie na pobyt stały od przedstawienia uprawnienia do przebywania w lokalu został uznany za niezgodny z Konstytucją i z dniem 19 czerwca 2002r. utracił moc. W dacie podejmowania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowiący, że: " Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu". Zatem, w myśl przytoczonego artykułu, przy zameldowaniu na pobyt stały należy przedstawić jedynie potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Oznacza to również, iż do czynności zameldowania nie jest potrzebna zgoda wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. W sprawie bezspornym jest, iż I. Ł. jest współwłaścicielem spornej nieruchomości. Wynika to z odpisu księgi wieczystej nr "[...]" prowadzonej dla tej nieruchomości, gdzie w dziale drugim I. Ł. wykazana jest jako współwłaściciel w "[...]" części. Dlatego też I. Ł. ma pełne prawo do dokonania czynności zameldowania w lokalu przy ul. "[...]" w "[...]" ponieważ tam zamieszkuje na stałe i jest jednym ze współwłaścicieli tej nieruchomości. Bezzasadny jest kolejny zarzut skarżącej wskazujący na okoliczność uchylania przez organ odwoławczy decyzji Wójta z innych powodów niż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Bezspornym w sprawie jest, że kolejnymi decyzjami z dnia "[...]", z dnia "[...]" i z dnia "[...]" Wojewoda uchylał decyzje Wójta Gminy w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowana I. Ł. na pobyt stały. Jednakże następowało to wyłącznie z powodu wadliwego przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania administracyjnego (brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu wszystkim stronom, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak dokładnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego). Zatem zawsze powodem uchylenia decyzji było naruszenie przepisów postępowania. Postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia "[...]" zostało przeprowadzone przez Wójta w sposób prawidłowy, dlatego też organ odwoławczy oceniając wydaną w jego efekcie decyzję administracyjną badał nie tylko kwestie procesowe ale i zasadność zastosowania w sprawie norm prawa materialnego, kwestie merytoryczne. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę, jako nieuzasadnioną, oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. .