I SA/Bk 493/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu niesłusznie pobranych kwot wynikających z decyzji organu I instancji oddala skargę. D. B. i W. B. (zwany dalej skarżącym) w piśmie z [...] marca 2007 r. skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w B. sprecyzowali zakres żądania będącego przedmiotem pisma z [...] lutego 2007 r. wnosząc o: zwrot niesłusznie pobranych kwot wraz z należnymi odsetkami wynikłymi z decyzji Urzędu Skarbowego w S. z [...] grudnia 2001 r. nr [...]oraz o zwrot części kwoty wraz z należnymi odsetkami, wynikającej z decyzji Urzędu Skarbowego w S. z [...] listopada 2001r. Nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r. z powodu bezprzedmiotowości odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu niesłusznie pobranych kwot wraz z należnymi odsetkami z decyzji Urzędu Skarbowego w S. z [...] grudnia 2001 r. nr [...] podnosząc, że organ podatkowy wspomnianej decyzji nigdy nie wydał oraz, że decyzja o takim numerze nie występowała w obrocie prawnym. Ponadto organ stwierdził, że decyzja z [...] listopada 2001 r. Nr [...] określająca wysokość odsetek z tytułu niewpłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za listopad 1998 r. w kwocie [...] zł została uchylona oraz, że w prawomocnej decyzji z [...] lipca 2003 r. Nr [...] wysokość odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej z tytułu niewpłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za listopad 1998 r. określono w tej samej wysokości tj. w kwocie [...] zł (ww. kwotę wpłacono [...] listopada 2001 r.). Dodatkowo wskazano, iż prawo żądania zwrotu nadpłaty ulega przedawnieniu w terminie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu (art. 80 §1 ustawy Ordynacja podatkowa), a więc brak jest jakichkolwiek przesłanek do prowadzenia postępowania we wskazanym zakresie. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] lipca 2007 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że wniosek o zwrot części kwoty wraz z należnymi odsetkami wynikającymi z decyzji z [...] listopada 2001 r. Nr [...] określającej wysokość odsetek z tytułu niewpłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za listopad 1998 r. w kwocie [...] zł nie znajduje uzasadnienia w związku z zaliczeniem wpłaty z [...] listopada 2001 r., w kwocie [...] zł zgodnie z wnioskiem skarżącego na poczet zaległości podatkowej określonej we wspomnianej decyzji. Uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu niesłusznie pobranych kwot wraz z należnymi odsetkami z decyzji Urzędu Skarbowego w S. z [...] grudnia 2001 r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. przywołując treść art. 165a ustawy Ordynacja podatkowa, wskazał, że postępowanie nie mogło być skutecznie wszczęte z uwagi na brak jego przedmiotu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący W. B. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. oraz "wydanie orzeczenia zobowiązującego organy podatkowe do wydania postanowienia zgodnie z ciążącym na nich obowiązkiem prawnym". Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: art.7, art.32, art.77 Konstytucji RP podnosząc, że "podstawowa funkcja organów państwa polegająca na służeniu obywatelom pomocą jest w tym przypadku notorycznie łamana" oraz, że ciągłe uchylanie się i przekazywanie sprawy do coraz to nowych instancji, dowodzi dowolnego i wybiórczego stosowania przepisów prawa, w zależności od celu, jaki chcą osiągnąć organy skarbowe, a także: art. 62§1, §2 i §4, art. 72§1 pkt 1, art. 73§1 pkt 1, art. 76§1, art. 76a§1 i§2 pkt 1, art.77§1 pkt 1, art. 120, art. 216, art. 217 §1 pkt1 i §2 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z nieuwzględnieniem w rozliczeniach 1998 r. nadpłat wynikających z rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za1999 r. oraz nie wydaniem postanowień dotyczących wpłat za 1998 r. i nadpłat powstałych za 1999 r. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że skarżone postanowienie dotyczyło kwestii odmowy wszczęcia postępowania w zakresie zwrotu niesłusznie pobranych kwot wraz z należnymi odsetkami wynikającymi z decyzji Urzędu Skarbowego w S. z [...] grudnia 2001 r. Nr [...] z uwagi na nie funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji Urzędu Skarbowego w S. o podanej sygnaturze. W związku z powyższym żądanie należało uznać za bezprzedmiotowe i odmówić wszczęcia postępowania w tym zakresie. Dyrektor Izby Skarbowej w B. za niezasadny uznał również zarzut dotyczący braku postanowień w sprawie zaliczenia wpłat na poczet odsetek od zaległości podatkowej z tytułu zaliczki za listopad 1998r., określonej w decyzji z [...] listopada 2001 r., Nr [...] oraz na poczet odsetek od zaległości podatkowej z tytułu zaliczek za październik i listopad 1999 r. określonej w decyzji z [...] listopada 2001 r. Nr [...]. Wskazano, że uregulowania dotyczące obowiązku wydania postanowień w sprawie zaliczenia wpłaty (art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej), w kontekście art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej dotyczą sytuacji, gdy wpłata nie pokrywa w całości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Podkreślono, że kwestia wydania postanowień w sprawie zaliczenia wpłat pokrywających w całości zaległość podatkową (tu odsetki od zaległości z tytułu niezapłaconych w terminie zaliczek na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych) nie została przez ustawodawcę uregulowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena z punktu widzenia zgodności z prawem procesu konkretyzacji (zastosowania) norm prawa materialnego w określonej sytuacji faktycznej. Zatem sąd będzie uprawniony do oddalenia skargi, jeżeli w sprawie nie występuje naruszenie prawa materialnego, a zebrany w postępowaniu podatkowym materiał procesowy jest pełny, został zebrany prawidłowo i jest wystarczający do wymaganego przez prawo ustalenia podstawy faktycznej decyzji (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r. sygn. akt FSK 2310/04, niepublikowany). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w konsekwencji nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. W świetle powyższego podkreślić należy, że przedmiotem kontroli sądowej, w omawianej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawach objętych żądaniem skarżącego z [...] marca 2007 r. oraz, że zakres rozstrzygnięcia wyznacza granice danej sprawy administracyjnej. Podstawą rozstrzygnięcia organów był przepis art. 165a Ordynacji podatkowej, który dotyczy postępowania podatkowego wszczynanego na żądanie strony. Dlatego też rozważania należy rozpocząć od analizy przepisów regulujących problematykę wszczęcia postępowania podatkowego z inicjatywy strony. Ogólnie rzecz ujmując chodzi o normy postępowania wyznaczające wstępne czynności organu o charakterze formalnym i merytorycznym, które początkują bieg postępowania (R. Hauser w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis Warszawa 2006, s. 555) Żądanie strony o wszczęcie postępowania powinno zawierać, co najmniej wskazania osoby, od której pochodzi oraz jej adresu, treść żądania a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych (art. 168 § 2 O.p.). Pamiętać należy, że organ związany jest zakresem żądania strony co do przedmiotu postępowania (podstawy faktycznej żądania). W interesie strony leży, więc aby już na etapie wszczęcia postępowania możliwie pełnie sprecyzowała swoje żądanie. Natomiast zgodnie z treści art. 165a §1ustawy Ordynacja podatkowa, gdy żądanie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art.165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z powyższego wynika, że jedną z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania jest wystąpienie jakichkolwiek innych okoliczności, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte. Przeszkody dotyczące wszczęcia postępowania mogą dotyczyć zarówno podmiotu wnoszącego podanie, jak i przedmiotu żądania. Organ dokonując wstępnego badania wniosku o wszczęcie postępowania, a dotyczącej przedmiotu żądania powinien mieć na uwadze m.in. postanowienia art. 2 Ordynacji podatkowej (zakres stosowania Ordynacji podatkowej), jaki i treść art. 207 tejże ustawy, przewidujący orzekanie w formie decyzji. Przedmiotem postępowania będą, więc sprawy wymienione w art. 2 ustawy Ordynacja podatkowa, o ile przepisy prawa materialnego przewidują w tych sprawach konkretyzację praw i obowiązków określonych podmiotów w drodze indywidualnego, zewnętrznego aktu administracyjnego, jakim jest decyzja podatkowa (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, tom II, Toruń 2007, s.211). W omawianej sprawie skarżący na wezwanie organu sprecyzował zakres żądania, w piśmie z [...] marca 2007 r., wskazując, że wnosi o: zwrot niesłusznie pobranych kwot wraz z należnymi odsetkami wynikłymi z decyzji Urzędu Skarbowego w S. z [...] grudnia 2001 r. nr [...] oraz o zwrot części kwoty wraz z należnymi odsetkami, wynikającej z decyzji Urzędu Skarbowego w S. z [...] listopada 2001r. [...]. Zakres żądania określił, więc przedmiot postępowania, o którego wszczęcie wnosił skarżący wraz ze współmałżonką. Stwierdzony podczas wstępnego badania wniosku brak przedmiotu postępowania tj. brak w obrocie prawnym decyzji Urzędu Skarbowego w S. z [...] grudnia 2001 r. nr [...] musiał, więc spowodować odmowę jego wszczęcia. Za prawidłowe należy uznać również rozstrzygnięcie organów podatkowych w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie zwrotu części kwoty wraz z należnymi odsetkami, wynikającej z uchylonej przez organ odwoławczy decyzji Urzędu Skarbowego w S. z [...] listopada 2001r. Nr [...]. Organy szeroko uzasadniły przyczyny odmowy wskazując, że wpłata z [...] listopada 2001 r., w kwocie [...] zł, zgodnie z dyspozycją skarżącego została zaliczona na poczet zaległości podatkowej określonej we wspomnianej decyzji oraz, że w prawomocnej decyzji z [...] lipca 2003 r. Nr [...] wysokość odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej z tytułu niewpłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za listopad 1998 r. określono w tej samej wysokości tj. w kwocie [...] zł. Rozstrzygnięcie powyższe jest zgodnie z linią orzecznicza sadów administracyjnych, zgodnie z którą: "organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, jeżeli wcześniej w odniesieniu do tego samego podatku wydana została decyzja określająca zaległość podatkową" (wyrok WSA w Warszawie z 28 września 2004 r., sygn. III 3279/03, opubl. OSP 2006/3/31). Za niezasadne należało uznać podniesione w skardze naruszenie art. 62§1, §2 i §4, art. 72§1 pkt 1, art. 73§1 pkt 1, art. 76§1, art. 76a§1 i §2 pkt 1, art.77§1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, z uwagi na to, że nie miały one zastosowania w omawianej sprawie. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia pozostałych przepisów w tym art. 120, art. 216, art. 217 §1 pkt1 i §2 ustawy Ordynacja podatkowa. Z istoty zasady dwuinstancyjności określonej w art. 78 Konstytucji RP, a także w art. 127 Ordynacja podatkowa, wynika możliwość dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygania tej samej sprawy, najpierw przez organ pierwszej a następnie przez organ drugiej instancji. W sytuacji, gdy organy wykonują swoje ustawowe kompetencje trudno, więc czynić organom zarzut naruszenia zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP), w myśl której organy działają na podstawie i w granicach prawa. Wobec nie wskazania w jaki sposób miałyby być naruszone art. 32 Konstytucji RP mówiący o zasadzie równości wobec prawa oraz art. 77 Konstytucji RP przewidującego prawo do wynagrodzenia szkody jaka została wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej Sąd nie miał możliwości oceny tego zarzutu. Biorąc pod uwagę powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).