IV SA/Po 325/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. nr [...] w części, w której nie orzeczono o zasiłku stałym za okres od [...] r. do [...] r. /-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski Wnioskiem z dnia [...] r. L.W. wystąpiła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie jej pomocy w postaci zasiłku stałego. Do wniosku skarżąca załączyła wyrok Sądu Rejonowego w [...] – IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., sygn. akt [...], którym zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r., znak [...] i zaliczono skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w okresie od [...] r. do [...] r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] Kierownik Miejskiego-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej Kierownik MGOPS) przyznał wnioskodawczyni zasiłek stały w wysokości 444,00 zł na okres od [...] r. do [...] r.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca jest: osobą całkowicie niezdolną do pracy z tytułu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] r., prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe oraz jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Z powyższych względów organ uznał, iż skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej zasiłku stałego. Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła odwołanie podnosząc, iż zaliczono ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od [...] r., a zasiłek przyznano od [...] r. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO) uchyliło zaskarżoną decyzję w części przyznającej zasiłek stały na miesiąc [...] r. w wysokości 444,00 zł i przyznało skarżącej zasiłek stały od dnia [...] r. do dnia [...] r. w wysokości 336,90 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. - dalej ups) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ podniósł również, iż zgodnie z art. 106 ust. 3 i 3a ups świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Zdaniem SKO organ I instancji prawidłowo ustalił początkowy termin uprawniający do otrzymania zasiłku jak również jego wysokość. Jednakże ustalając zasiłek na miesiąc [...] r. organ I instancji przyznał kwotę za pełny miesiąc, a uprawnienie przyznano na niepełny miesiąc. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła L.W. podnosząc argumenty jak w odwołaniu od decyzji Kierownika MGOPS. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli na podstawie akt sprawy i według stanu prawnego istniejącego w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie Sąd uznał, że decyzje organów zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Decyzja Kierownika MGOPS z dnia [...] r. nr [...] oraz decyzja SKO z dnia [...] r., nr [...] podlegają uchyleniu w części dotyczącej omowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] r. do dnia [...] r. Bezsporne jest w niniejszej sprawie, że wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaliczył L.W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w okresie od [...] r. do [...] r. Zdaniem Sądu, organ administracji publicznej błędnie przyjęły, że dopiero wyrok Sądu Rejonowego w [...] i złożenie wniosku o zasiłek stanowi podstawę orzeczniczą przyznania zasiłku stałego. Nie ulega wątpliwości, że wyżej wskazany wyrok zapadł ze skutkiem ex tunc – zatem w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy w powyższym zakresie – od [...] r. Organy obu instancji nie rozważyły, jakie skutki prawne pociągnęło za sobą wydanie prawomocnego wyroku, rozstrzygającego zagadnienie wstępne. Wyrok sądu powszechnego, zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 43/64/296 ze zm.- zwanej dalej "kpc") wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie, także inne osoby. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2002 r. ( sygn. akt V CKN 1110/00 System Informacji Prawnej Lex nr 74492) "skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego wyroku jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w procesie późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana." W niniejszej sprawie skutkiem prawomocnego wyroku sądu powszechnego jest ustalenie, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a sama niepełnosprawność istnieje od 22 lutego 2006 r. Zgodnie z powyższym żaden organ wskazany w art. 365 § 1 kpc nie może swych rozstrzygnięć oprzeć na twierdzeniu przeciwnym. Także Sąd Administracyjny rozstrzygając przedmiotową sprawę jest obowiązany uwzględnić konkluzję, do jakiej doszedł sąd powszechny. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 365 § 1 kpc w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to orzeczono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu sąd jest związany prawomocnym orzeczeniem, rozumianym jako określona wypowiedź sądu rozpoznającego poprzednią sprawę, będącą syntezą ustaleń faktycznych i prawnych. Należy zauważyć, iż wyrokiem z dnia 23 października 2007 r., P 28/07 (Dz. U. z 2007 r. Nr 200 poz. 1446) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji. W komunikacie prasowym zamieszczonym na stronie internetowej TK ( http://www.trybunal.gov.pl/Rozprawy/2007/p_28_07.htm) czytamy, iż "Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w kwestionowanym przepisie termin (prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami) jest niezgodny z konstytucją. Narusza, bowiem wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę zasad poprawnej legislacji. Przepis ten, w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizację celu wynikającego z konstytucji." Wprawdzie powyższy artykuł nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, to jednakże z uwagi na fakt, iż konstrukcja art. 24 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w istocie odpowiada konstrukcji art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. 64/04/593 ze zm.- dalej ustawa z dnia 12 marca 2004 r.), na którym oparto zaskarżone decyzje, wyrok Trybunału Konstytucyjnego może mieć pomocniczy charakter przy rozpatrywaniu sprawy zasiłku stałego przyznawanego osobie niepełnosprawnej. W związku z powyższym należy przyjąć, iż zasiłek stały przyznawany osobie niepełnosprawnej spełnia efektywnie cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności, a nie od daty złożenia wniosku. Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji ustali fakt niepełnosprawności skarżącej zgodnie z wyrokiem sądu powszechnego i przyjmie fikcję prawną, że to w dniu [...] r. złożono wniosek o przyznanie zasiłku. Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji zobligowany jest ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, uwzględniwszy ocenę prawną i wskazania wyrażone w niniejszym wyroku ( art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ I. Kucznerowicz MZ