II SA/Sz 845/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kołodziej,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia 23 listopada 2006 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej, działając w oparciu o art. 182 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwrócił się do Prezydenta Miasta S. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania J.K. z lokalu położonego w S. przy ul. (...(. W uzasadnieniu wniosku Prokurator podał, że w trakcie nadzorowanego postępowania (...( ustalono, iż J.K. nie przebywa pod adresem zameldowania od kilku lat, lecz zamieszkuje na stałe na terenie N. W takim stanie rzeczy zachodzą przesłanki do podjęcia decyzji o wymeldowaniu J.K. z dotychczasowego miejsca zameldowania w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Prezydent Miasta S. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania z pobytu stałego J.K. z lokalu przy ul. (...( w S. i podjął czynność mające na celu ustalenie, czy zachodzą podstawy do wymeldowania w/w w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Pismem z dnia 13 marca 2007 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej wniósł do Prezydenta Miasta S. o umorzenie postępowania w przedmiocie wymeldowania J.K. z lokalu położonego w S. przy ul. (...(. Stanowisko swe uzasadnił uzyskaniem od J.K. wyjaśnień, z których wynika, że w lokalu tym pozostawił swoje mienie i rzeczy osobiste, partycypuje w kosztach jego utrzymania a także, iż co roku część czasu przebywa w tym lokalu, pomimo stałego zamieszkiwania na terenie N. W lokalu przy ul. (...( nie przebywa częściej z obawy przed K.C. Jednocześnie Prokurator wskazał, że w toku postępowania karnego (...( nie zdołano pod wskazanym adresem doręczyć J.K. wezwania z pośrednictwem poczty ani Policji. Prezydent Miasta S. po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia (...(, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J.K,. z lokalu przy ul. (...( w S. W uzasadnieniu decyzji organ podał, m.in., że zebrane w sprawie dowody w postaci zeznań świadków jak i wyjaśnień J.K. wskazują, iż J.K. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania od 1989 r., kiedy to zawarła związek małżeński z obywatelem N. Obecnie zamieszkuje w miejscowości H. przy (...( w N. Opuszczając dotychczasowe miejsce pobytu stałego J.K. nie dopełniła ciążącego na niej, w myśl art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązku meldunkowego polegającego na wymeldowaniu się z tego miejsca najpóźniej w dniu jego opuszczenia. Prezydent Miasta S. nie uwzględnił wniosku Prokuratora z dnia 13 marca 2007 r. o umorzenie postępowania, albowiem pozostawienie mienia i rzeczy osobistych w lokalu, partycypowanie w kosztach jego utrzymania oraz fakt, iż w/w co roku część czasu przebywa w przedmiotowym lokalu, pomimo stałego zamieszkiwania na terenie N., nie stanowi podstawy od umorzenia postępowania, które nie stało się bezprzedmiotowe. Od tej decyzji J.K. złożyła odwołanie do Wojewody zarzucając jej naruszenie art. 105 § 2 kpa, poprzez jego niezastosowania i wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości. Powołując się na treść art. 182, art. 183 § 1, art. 188 i art. 105 § 2 kpa strona wywiodła, że Prokuratorowi, który złożył wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, w tymże postępowaniu służą prawa strony, w tym także prawo do wystąpienia o umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 2 kpa. Z przepisu art. 105 § 2 kpa wynika, iż do umorzenia postępowania w tym trybie nie jest konieczna bezprzedmiotowość postępowania, czego nie dostrzegł organ I instancji. Zdaniem odwołującej się, zaistniały przesłanki za art. 105 § 2 kpa do umorzenia przedmiotowego postępowania, tj.: - o umorzenie wystąpiła strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, - nie sprzeciwiły się temu inne strony, - nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania Wojewoda, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzją z dnia (...(, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda przytoczył treść art. 9 ust. 2b i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz stwierdził, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy wskazuje, że lokal przy ul. (...( w S. obecnie nie stanowi miejsca, w którym J.K. koncentruje interesy życiowe. Organ zauważył, powołując się na oświadczenia J.K. zawarte w piśmie z dnia 6 marca 2007 r., iż w dniu 19 sierpnia 1989 r., po zawarciu związku małżeńskiego z obywatelem N. wyjechała do (...(, gdzie pracuje. Na terenie N. mieszka mąż oraz córka J.K. W ocenie organu odwoławczego przyjazdu J.K. do S. oraz jej pobyt w miejscu stałego zameldowania ma wyłącznie charakter wizyt i nie wynika on z jej zamiaru stałego zamieszkiwania w lokalu. Spełniły się zatem przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniająca orzeczenie przez Prezydenta Miasta S. do wymeldowania strony z lokalu przy ul. (...( w S. Wojewoda podzielił zarzut naruszenia przez organ I instancji procedury administracyjnej, polegający na tym, że organ gminy stwierdzając brak podstaw do umorzenia postępowania na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej (...(, powinien był wydać w tej materii niezaskarżalne postanowienie. W świetle art. 105 § 2 kpa niedopuszczalne jest umorzenie postępowania wszczętego z urzędu. Brak zachowania przez organ I instancji jedynie właściwe formy odmowy umorzenia postępowania nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy art. 138 § 2 kpa, bowiem decyzja ta jest prawidłowa świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. J.K. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. żądając jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Skarżąca zarzuciła decyzjom naruszenie art. 105 § 2 kpa, polegające na jego niezastosowaniu. Uzasadniając skargę J.K. w całości ponowiła argumentację przedstawioną w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji dodatkowo podnosząc, że bezzasadne jest stwierdzenie przez Wojewodę Zachodniopomorskiego, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało z urzędu, podczas gdy w rzeczywistości zostało wszczęte na skutek wniosku Prokuratora (tak J. Starościak w: E. Iserzon, J. Starościak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzoru i formularze", Wydanie IV, Warszawa 1970, s. 294). Porównując redakcję art. 182 i art. 186 kpa skarżąca wskazał, że gdyby wolą ustawodawcy było tworzenie regulacji, zgodnie z którą każde postępowanie wszczynane z inicjatywy prokuratora było wszczynane z urzędu, to posłużyłby się w art. 182 kpa tym samym sformułowaniem, co w art. 186 § 1 kpa i wskazałby, że "organ administracji publicznej wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu". Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana – stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) – pod kątem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że decyzja prawa nie narusza. Wniesiona skarga, podobnie jak i wcześniejsze odwołanie, oparta została na zarzucie naruszenia art. 105 § 2 kpa, polegającym na niezastosowaniu tego przepisu w sytuacji, w której Prokurator Prokuratury Rejonowej najpierw zainicjował postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania J.K. z dotychczasowego miejsca zameldowania na stałe przy ul. (...( w S., a następnie wnioskiem z dnia 13 marca 2007 r. wniósł o jego umorzenie. Przedstawiony zarzut Sąd uznał za chybiony. Według art. 105 § 2 kpa, organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. W myśl art. 182 kpa, prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Zgodnie zaś z art. 188 kpa, prokuratorowi, który bierze udział w postępowaniu w przypadkach określonych w art. 182-184, służą prawa strony. Niewątpliwie inicjatywa prokuratora, jego wniosek o wszczęcie postępowania, jest wiążący dla organu, który musi wszcząć postępowanie w danej sprawie. Na tym jednak związanie organu się kończy. Dalszy sposób prowadzenia postępowania, a w szczególności forma jego zakończenia, pozostają jego suwerenną decyzją. Sąd nie podziela zaprezentowanego w skardze stanowiska, wedle którego, prokuratora należy traktować identycznie jak stronę postępowania. Prokurator występując z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej interesu prawnego lub obowiązku innej osoby, nie będąc stroną postępowania, jest jedynie podmiotem działającym na prawach strony. Z tego względu wszczynane przez organ postępowanie jest postępowaniem wszczynanym z urzędu, jedynie zainicjowanym stosownym postanowieniem prokuratora (por.: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 8 z 2006 r., s. 798; G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" wyd. Zakamycze, z 2005 r.). To zaś oznacza, że prokurator nie może skutecznie zwrócić się z wnioskiem o umorzenie tak wszczętego z urzędu postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., bowiem przepis ten ma zastosowanie tylko do sytuacji, w których postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony. J.K. w skardze nie podniosła zarzutu odnoszącego się do ustaleń faktycznych organów uzasadniających wydanie decyzji w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pomimo tego skład orzekający dokonał kontroli zaskarżonej decyzji według kryterium jej legalności w pełnym zakresie, do czego uprawnia i obliguje Sąd art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nakłada na organy gminy obowiązek ewidencjonowania pobytu osób, który winien być zgodny ze stanem faktycznym. Celowi temu służy, m.in., uprawnienie organów administracji do wydania decyzji o wymeldowaniu określonej osoby bez jej oświadczenia woli w sytuacjach o których mowa w art. 15 ust. 2 tej ustawy, tj. gdy osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na gruncie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd za uzasadnione uznał ustalenie organów co do opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. (...(, które nastąpiło 1989 r. Przesłuchani świadkowie (jak i sama skarżąca w początkowych wyjaśnieniach), jednoznacznie wskazali, że J.K. opuściła dotychczasowe miejsce pobytu przy ul. (...( w związku z zawarciem związku małżeńskiego i wyjazdem do N. (dowód: zeznania A.G. z dnia 28 lipca 2006 r. i z 8 lutego 2007 r., zeznania J.C.-U. z dnia 30 stycznia 2007 r., wyjaśnienia J.K. w piśmie z dnia 5 marca 2007 r.). W N. niewątpliwie skarżąca skoncentrowała swoje centrum życiowe. Tam pracuje oraz mieszka wraz z mężem i córką. Z ustaleniami tymi nie stoi w sprzeczności fakt, że skarżąca niewątpliwie interesuje się lokalem przy ul. (...(, posiada w nim będące jej własnością rzeczy i utrzymuje kontakt z zamieszkałą w S. rodziną. Nawet kilkakrotne w roku wizyty J.K. w mieszkaniu przy ul. (...( nie zmieniają, prawidłowej zdaniem Sądu, oceny stanu faktycznego ustalonej przez organy w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i prawidłowo przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że fakt wymeldowania J.K. w żaden sposób nie wpływa na jej uprawnienia do lokalu w aspekcie prawnym - własnościowym. Wymeldowanie nie zamyka również skarżącej drogi do ponownego zameldowania się na pobyt stały w mieszkaniu przy ul. (...( w S. w przypadku faktycznego w nim zamieszkania, spełniającego przesłanki do uznania go za pobyt stały w rozumieniu art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodowych osobistych. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. nie dostrzegając w działaniach organów uchybień, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.