I SA/Po 852/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie Asesor sądowy WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007r. sprawy ze skargi M.Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za 2003r. oraz za I ratę 2004r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr[...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M.Sz. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; /-/R. Wiatrowski /-/ M. Skwierzyńska /-/ K. Nikodem Pismem z dnia [...] M. Sz. zwrócił się do Prezydenta Miasta z wnioskiem o umorzenie zaległości w podatku od środków transportowych za 2003r. oraz I raty za 2004r. w wysokości 2.580,70 zł i 282,50 zł odsetek. Uzasadniając swój wniosek podatnik podał, że 14 grudnia 2001r. uległ wypadkowi przy pracy i od tego dnia przebywał na zwolnieniu lekarskim, następnie od 30 kwietnia 2004r. na rencie inwalidzkiej i od 10 maja 2004r. ponownie na zwolnieniu lekarskim, bowiem utracił prawo do renty. Skarżący podkreślił, że zapłacił cały podatek za 2002r. i dopiero po wyczerpaniu wszystkich oszczędności nie uregulował raty za luty i wrzesień 2003r. oraz za luty 2004r. M. Sz. przyznał, że mimo licznych wcześniejszych prób sprzedaży pojazdu, autobus z tytułu posiadania którego ciążył na nim obowiązek podatkowy sprzedał dopiero 30 maja 2004r. za kwotę 6.000 zł. Uzyskaną sumę przeznaczył na częściowe pokrycie zadłużenia wobec banku. Skarżący oświadczył, że obecnie wraz z dwojgiem uczących się dzieci jest na utrzymaniu swojej żony, ma zaległości w opłatach za mieszkanie i niespłacony kredyt w banku. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej Prezydent Miasta odmówił umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych za 2003r. oraz I raty za 2004r., gdyż przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności nie stanowiły, jego zdaniem, podstawy do zastosowania ulgi podatkowej. Zdaniem Prezydenta Miasta, gdy wnioskującym o ulgę jest przedsiębiorca, organ podatkowy zobowiązany jest postanowieniem przepisu art. 67 § 1 a Op. Zgodnie z jego brzmieniem umarzanie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej na wniosek podatnika będącego beneficjentem pomocy, następuje z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. W związku z tym organ podatkowy rozpatrując niniejszy wniosek zobowiązany był ustalić, czy za udzieleniem ulgi w formie umorzenia zaległości podatkowych przemawia ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, a także, czy pomoc ta jest dopuszczalna w świetle obowiązujących przepisów dotyczących pomocy publicznej. Według Prezydenta Miasta wprawdzie "sytuacja zdrowotna zobowiązanego ogranicza jego zdolności zarobkowe jednakże fakt, iż nie zlikwidował działalności gospodarczej każe domniemywać, iż w przypadku, gdy stan zdrowia ulegnie poprawie działalność zostanie wznowiona, być może w innym zakresie". W ocenie organu podatkowego "obecna sytuacja materialna wnioskodawcy jest w dużej mierze skutkiem niezabezpieczenia przez niego odpowiedniej ilości środków pieniężnych na wypadek zaistnienia okoliczności uniemożliwiających mu dalsze prowadzenie działalności zarobkowej". M.Sz. , powołując się na wcześniejszą swoją argumentację przedstawioną we wniosku o umorzenie zaległości w podatku od środków transportowych, złożył odwołanie od decyzji organu podatkowego I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ odwoławczy (w decyzji z dnia [...]) przytaczając uzasadnienie zaskarżonej decyzji stwierdził, że odwołanie podatnika nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzję tę M. Sz. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący w uzasadnieniu skargi przytacza dotychczasową argumentację i podkreśla, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza została zlikwidowana w dniu 1 czerwca 2005r., a także, że nieszczęśliwy wypadek uniemożliwił mu prowadzenie działalności gospodarczej, co w konsekwencji spowodowało powstanie zaległości podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sądy administracyjne zostały zobligowane przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) do sprawowania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem m. in. wydanych przez nie decyzji. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący w związku z prowadzoną od 1995r. działalnością gospodarczą posiadał autobus marki Jelcz i z tego tytułu ciążył na nim obowiązek podatkowy w podatku od środków transportu. W 2001r. M. Sz. uległ wypadkowi komunikacyjnemu i w związku z jego następstwami do kwietnia 2004r. otrzymywał rentę inwalidzką, a później korzystał ze zwolnienia lekarskiego. Mimo tego, że po wypadku choroba uniemożliwiała mu prowadzenie działalności gospodarczej, formalnie nie zlikwidował tej działalności i nadal posiadał autobus "Jelcz", którego nie mógł do końca maja 2004r. sprzedać, co potwierdzają wielokrotne ogłoszenia prasowe i faktury za nie. Podatek od środków transportu podatnika płacił do 2002r. Od 2003r. sytuacja finansowa 4 osobowej rodziny podatnika uniemożliwiła mu płacenie tego podatku, wobec czego 2 czerwca 2004r. wniósł o umorzenie zaległości podatkowej. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że skarżący ma 18 letnią uczącą się córkę i 7 letniego syna – także ucznia. Rodzina utrzymuje się dzięki pracy żony, której zarobki wynoszą 1369,00 zł. Organ podatkowy I instancji, jak wynika z sentencji decyzji z dnia 3 sierpnia 2004r. nie uwzględnił wniosku podatnika o umorzenie wydając swe rozstrzygnięcie na podstawie art. 67 § 1 Op., natomiast w uzasadnieniu powołał się na przepis art. 67 § 1a Op. (nieistniejący ani przed nowelizacją Ordynacji podatkowej z 2005r. ani po niej) i uregulowania prawne związane z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej i co się z tym wiąże dotyczące pomocy publicznej w odniesieniu do przedsiębiorców. Uznając stan faktyczny sprawy przedstawiony przez podatnika za odpowiadający rzeczywistości, organ I instancji stanął jednak na stanowisku, że z prowadzeniem działalności gospodarczej związane jest ryzyko, wobec czego podatnik powinien wcześniej się zabezpieczyć finansowo. Niedopuszczalne jest w związku z tym przenoszenie odpowiedzialności za skutki zdarzeń gospodarczych i losowych "na podmioty nie mające żadnego wpływu na ich charakter". W związku z tym okoliczności dotyczące sytuacji podatnika mające wpływ na powstanie zaległości podatkowych nie wyczerpują żadnej przesłanki umorzenia tych zaległości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło odwołanie podatnika po 2 latach i 4 miesiącach, co uznać należy za niedopuszczalne w świetle art. 139 § 3 Op. W myśl bowiem tego przepisu organ odwoławczy obowiązany jest załatwić sprawę w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. Przewidywane niedotrzymanie tego terminu wino skutkować – w myśl przepisu art. 140 Op. – powiadomienie podatnika o niemożliwości załatwienia sprawy w terminie i wskazanie nowego terminu tego załatwienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jednak naruszyło i ten przepis. Zauważyć przy tym należy, że w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności, które by mogły skutecznie rzutować na niemożliwość dotrzymania 2 miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 Op. Powyższe uchybienia nie rzutują co prawda na ocenę prawidłowości odmowy umorzenia zaległości podatkowej, jednak świadczą o lekceważeniu przez organ odwoławczy przepisów Ordynacji podatkowej czyli obowiązującego prawa. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę co do meritum podzielił stanowisko organu I instancji, nie dopatrując się by po stronie podatnika zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 67 § 1 Op. Pogląd ten uznać należy za nieuzasadniony. Podkreślenia wymaga fakt, że przepis art. 67 Op. w wersji pierwotnej obowiązywał do 31 sierpnia 2005r., wobec czego w sprawie M.SZ. nie ma zastosowania przepis art. 67a ani 67b Ordynacji podatkowej, które weszły w życie od dnia 1 września 2005r. W myśl art. 26 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) wobec podatników prowadzących działalność transportową, co miało miejsce w przypadku M.SZ. , w zakresie tej działalności do dnia 1 maja 2007r. nie stosuje się art. 67a znowelizowanej ustawy Op., a wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w tym również o umorzenie podlegają rozpatrzeniu w trybie art. 67 Op. w brzmieniu obowiązującym do 30.VIII.2005r. Tak więc wniosek podatnika o umorzeniu zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportu, nawet gdyby był złożony później niż w 2004r. (tj. po 30.VIII.2005r.) winien być rozpatrzony na podstawie art. 67 §1 Op., który obowiązywał w dniu złożenia wniosku. Przepis ten powołano co prawda w sentencji decyzji I instancji, jednakże odmowa umorzenia nie została faktycznie oparta na przesłankach powołanych w tym przepisie i prawidłowo uzasadnione. Innymi słowy, mimo dokonania ustaleń świadczących o tym, że podatnik miał faktycznie ważny interes w tym, by zaległość podatkową mu umorzono (zły stan zdrowia, trudności finansowe rodziny), organy obu instancji stwierdziły, że skoro nie zaistniały okoliczności przewidziane w tym przepisie, co pozostaje w sprzeczności z dokonanymi ustaleniami, to należy odmówić mu tego umorzenia. Podkreślić należy, że fakt zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej nie wpływa w niniejszej sprawie na ocenę sytuacji podatnika, a także, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji skarżący już nie prowadził działalności gospodarczej, czego nie wzięto pod uwagę. Stanowisko zawarte w uzasadnieniach decyzji obu instancji dotyczące ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej oraz pomocy publicznej, w świetle art. 67 § 1 Op. budzi uzasadnione zastrzeżenia jako naruszające, podobnie jak i tym samym rozstrzygnięcie sprawy, przepis art. 67 § 1 Op. oraz art. 210 § 4 Op. w kwestii prawidłowości uzasadnienia. W świetle powyższego uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja I instancji naruszają prawo tak procesowe jak i materialne, co przesądza o tym, że nie mogą się one ostać w obrocie prawnym. Powyższe stanowisko co do oceny w. w. decyzji organy podatkowe winny wziąć pod uwagę w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. W tym stanie rzeczy, uznając skargę za uzasadnioną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ R. Wiatrowski /-/ M. Skwierzyńska /-/ K. Nikodem