IV SA/Wa 1794/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Asesor WSA Joanna Skiba, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 roku sprawy ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego P. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku, Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na podstawie art. 162 § 2 i § 3 kpa w związku z § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 i Nr 93, poz. 780) uchylił w całości decyzję z dnia [...] marca 2006 roku, Nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. stwierdził, że na mocy decyzji z dnia [...] marca 2006 roku Nr [...] P. W. przyznana została pomoc finansowa na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich o łącznej wysokości 77 265,34 zł. Na dostosowanie gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych przyznana została kwota 47 865,34 zł zaś na dostosowanie gospodarstwa produkcyjnego specjalizującego się w produkcji mleka oraz produktów mlecznych kwota 29 400 zł. Kwoty te miały być wypłacone w dwóch ratach. W dniu 20 września 2006 roku P. W. złożył w Biurze Powiatowym oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW. W wyniku kontroli ustalono, że przedsięwzięcie określone w planie dostosowania nie zostało ukończone w całości, gdyż nie zostały zrealizowane wszystkie inwestycje wskazane w planie dostosowania. Tymczasem producent rolny złożył oświadczenie o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia określonego w tym planie. Ponieważ nie zrealizowano w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania do czego zobowiązuje § 3 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich decyzję o przyznaniu pomocy finansowej należało uchylić. Sygn. akt IV SA/Wa 1794/07 Od powyższej decyzji odwołanie złożył P. W. podnosząc zarzut, że nie wykonał czterech stanowisk udojowych oraz zakupił schładzalnik mleka o pojemności 500 I, to jest z większego przedziału niż zadeklarował, różnicę ceny pokrywając z własnych środków. Niewykonanie stanowisk spowodowane było brakiem miejsca z oborze. W czasie sporządzania planu w budynku miał 14 stanowisk i 14 krów i dlatego zaznaczył to w swoim planie. W czasie realizacji planu okazało się, że w budynku może być tylko 10 stanowisk spełniających wymagania dobrostanu zwierząt. Stanowiska te wykonał uzyskując od Powiatowego Lekarza Weterynarii stosowne zaświadczenie. Informowano go, że może kupić większy zbiornik bez podania informacji, że dotyczy to tylko przedziału przewidzianego w planie dostosowania gospodarstwa. Odwołujący się stwierdził, że był przekonany, że wszystko jest w najlepszym porządku. Uchylenie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej jest równoznaczne z bankructwem gospodarstwa. Gospodarstwo zostało dostosowane do standardów Unii Europejskiej. Odwołujący się stwierdził również, że każde z przedsięwzięć ma określony termin realizacji i nie upłynął jeszcze termin ich wykonania. Nie można więc uznać, że nie wykonał przedsięwzięć w terminie. Oświadczenie woli o zakończeniu działania złożył w dobrej wierze, gdyż był przekonany, że kończąc dany etap ma prawo takie oświadczenie złożyć i należy uznać, że oświadczenie to złożył pod wpływem błędu. Wydana decyzja jest więc zdaniem odwołującego się przedwczesna i niezgodna ze stanem faktycznym. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 roku, Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] listopada 2006 roku, podzielając zawarte w niej stanowisko. Nadto stwierdził, że dobudowanie brakujących stanowisk nastąpiło po złożeniu oświadczenia o zakończeniu realizacji inwestycji i nie można uznać, że wykonane zostały w terminie. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył P. W. podnosząc zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Nadto stwierdził, że żaden z przepisów powołanych przez organy administracji nie uzależnia zachowania terminu zakończenia inwestycji od złożenia oświadczenia woli. Termin do zakończenia inwestycji określony został w rozporządzeniu i wynosi 12 miesięcy Sygn. akt IV SA/Wa 1794/07 od dnia przyznania płatności. Rozpoznając sprawę Agencja powinna wziąć pod uwagę również okoliczności uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia woli. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z powodu zarzutów podniesionych przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym nie będąc przy tym związany granicami skargi. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 162 § 2 kpa. Zgodnie z treścią wymienionego wyżej przepisu organ administracji uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. W ocenie Sądu decyzja z dnia [...] marca 2006 roku, Nr [...] nie zawiera w swej treści wymogu spełnienia przez skarżącego czynności, której niespełnienie uzasadniałoby uchylenie tej decyzji. Wypłata pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych następuje w dwóch etapach. W pierwszym etapie przyznawana jest połowa ustalonej przez organ administracji kwoty. Po wypłacie pierwszej raty rolnik ma w wyznaczonym czasie zrealizować planowaną inwestycję. Wypłata pierwszej raty następuje w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu pomocy stała się ostateczna. Druga rata pomocy wypłacana jest wówczas, gdy w wyznaczonym terminie zrealizowane zostanie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania i złożone zostanie przez inwestora oświadczenie o zakończeniu inwestycji i osiągnięciu przez gospodarstwo określonej wielkości ekonomicznej. W decyzji z dnia [...] marca 2006 roku, Nr [...] zawarte jest stwierdzenie, że "pomoc finansowa zostanie wypłacona w dwóch równych ratach z zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków wynikających z treści § 9 ust. 3 rozporządzenia powołanego wyżej". W decyzji tej zawarte są również stwierdzenia, że pierwsza rata pomocy wypłacona zostanie w terminie 60 dnia od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna zaś druga rata wypłacona zostanie w terminie 60 dni od dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b Sygn. akt IV SA/Wa 1794/07 rozporządzenia. W ocenie Sądu zapisy te nie mogą być traktowane jako warunek, którego niespełnienie uzasadnia uchylenie decyzji w trybie art. 162 § 2 kpa. Zapisy, o tym w jakich terminach wypłacane będą raty pomocy mają w ocenie Sądu jedynie charakter informacyjny. W przeciwnym wypadku należałoby przyjąć, iż wypłata drugiej raty pomocy następowałaby niezależnie od tego, czy uprawniony złożył prawdziwe oświadczenie o zakończeniu realizacji projektu. Z kolei stwierdzenie, iż "pomoc finansowa zostanie wypłacona w dwóch równych ratach z zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków wynikających z treści § 9 ust. 3 rozporządzenia" również nie może być uznane za określenie czynności, uzasadniających uchylenie decyzji. Zapis ten zawiera w pewnej części warunek niemożliwy do spełnienia. Pierwsza rata pomocy jest wypłacana bowiem zanim osoba, której pomoc przyznano spełni warunki określone w tymże przepisie. Nie można więc osobie, której pomoc została przyznana zarzucić, iż przed otrzymaniem pierwszej raty pomocy warunków tych nie spełniła. Od spełnienia wymogów zawartych w § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku można byłoby ewentualnie uzależnić jedynie wypłatę drugiej raty pomocy. Zauważyć jednak należy, iż treścią decyzji z dnia [...] marca 2006 roku, Nr [...] jest przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego. Jeśli organ administracji chciał zawrzeć w decyzji obowiązek wykonania przez jej adresata określonych czynności w związku z udzieleniem tej pomocy, to czynności te winien powiązać samym faktem przyznania płatności, a nie z jej wypłatą. Nadto w decyzji winny być dokładnie określone czynności, które adresat ma wykonać i termin ich realizacji. W uzasadnieniu uchwały z dnia 24 września 2001 roku, OPS 6/01 (ONSA 2002/1/7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Klauzulą dodatkową decyzji administracyjnej, która oprócz terminu i warunku może wywierać istotny wpływ na jej moc wiążącą w czasie, może być zlecenie. Zlecenie, jak przyjmuje się w literaturze prawa administracyjnego, nie zawiesza skuteczności decyzji, do której zostało dodane, nie odracza możliwości jej wykonania, ale zobowiązuje, zmusza adresata decyzji do jej wykonania zgodnie ze zleceniem. Realizacja obowiązków określonych w zleceniu powinna nastąpić równocześnie z realizacją uprawnień lub nawet dopiero po realizacji uprawnień wynikających z decyzji. Związanie zlecenia z decyzją sprawia, iż niewypełnienie zlecenia daje podstawę do uchylenia decyzji w trybie art. 162 § 2 k.p.a. Przepis ten bowiem nakazuje organowi administracji państwowej, który Sygn. akt IV SA/Wa 1794/07 wydał decyzję w pierwszej instancji, uchylić decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia pewnych czynności w określonym terminie. Dopuszczalność zastosowania art. 162 k.p.a. jest uzależniona od tego, czy w decyzji administracyjnej dokonano indywidualizacji dopełnienia określonych czynności. Brak takiego rozwiązania w decyzji uniemożliwia zastosowanie art. 162 k.p.a., albowiem zlecenie nie może wynikać z przepisów prawa". Zawartego w decyzji z dnia [...] marca 2006 roku, Nr [...] stwierdzenia, że "pomoc finansowa zostanie wypłacona w dwóch równych ratach z zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków wynikających z treści § 9 ust. 3 rozporządzenia" nie można więc traktować jako zastrzeżenia dopełnienia określonych czynności, których niedopełnienie spowoduje uchylenie decyzji przyznającej płatność. Wszczęte z urzędu postępowanie w przedmiocie uchylenia tej decyzji winno więc zadaniem Sądu zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, iż uchylenie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej nie jest warunkiem niezbędnym do tego, by organy administracji mogły domagać się zwrotu wypłaconych beneficjentowi środków finansowych w przypadku, gdy beneficjent niewłaściwie wykonał zamierzenie, na które środki te zostały przyznane. Analiza treści przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich pozwala stwierdzić, iż wypłata drugiej raty pomocy uzależniona jest od zrealizowania przez producenta w terminie przedsięwzięcie określonego w planie dostosowania i osiągnięcia określonej wielkości ekonomicznej gospodarstwa rolnego oraz złożenia przez producenta rolnego stosownych na tę okoliczność oświadczeń (§ 9 ust. 3). Jeśli warunki te nie zostaną spełnione, to druga rata nie jest wypłacana, a po stronie organu powstaje uprawnienie do żądania od producenta rolnego zwrotu pierwszej raty pomocy (§10 ust. 1). Zwrot pierwszej raty płatności, o którym mowa w § 10 ust. 1, następuje na zasadach i w trybie określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (§ 11). Wszczynane jest więc odrębne postępowanie, którego przedmiotem jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki do domagania się od producenta rolnego zwrotu pierwszej raty pomocy. Postępowanie w przedmiocie przyznania pomocy finansowej oraz postępowanie w przedmiocie zwrotu pierwszej raty pomocy, to dwa odrębne Sygn. akt IV SA/Wa 1794/07 postępowania administracyjne. Wszczęcie postępowania w przedmiocie zwrotu pierwszej raty pomocy finansowej nie jest uwarunkowane koniecznością uchylenia decyzji o przyznaniu tej pomocy. Argumenty podnoszone przez skarżącego nie mogły być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej. Skarżący kwestionuje bowiem zasadność żądania przez organy administracji zwrotu pierwszej raty pomocy finansowej. Zasadność żądania zwrotu pomocy rozstrzygana może być wyłącznie w odrębnym postępowaniu administracyjnym i w tym postępowaniu, jeśli zostanie ono wszczęte, skarżący mógłby podnosić argumenty na poparcie swojego stanowiska. Jedynie na marginesie zauważyć należy, że oświadczenie o zakończeniu inwestycji nie jest, jak twierdzi skarżący, oświadczeniem woli, tylko oświadczeniem wiedzy. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 200 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.