II SA/Sz 146/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Małgorzata Frej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego warunków zabudowy i zagospodarowania terenu uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją Nr (...) z dnia (...) Wójt Gminy ustalił na rzecz inwestora Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie obwodnicy miejscowości (...) w ciągu drogi krajowej nr (...), na odcinku km 32+121,10 do km 42+122,55. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem Wójta Gminy, złożyła w dniu 30 sierpnia 2006r. R. K.. W odwołaniu podniosła, że decyzja ta narusza jej prawa jako strony postępowania administracyjnego - właściciela gruntu na którym będzie budowana droga ekspresowa i właściciela gruntu przyległego oraz uczestnika ruchu drogowego poruszającego się pojazdem wolnobieżnym i pojazdem jednośladowym. Zaskarżoną decyzją z dnia (...). Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 Kpa umorzyło postępowanie odwoławcze. W motywach tej decyzji wskazano, iż w pierwszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze obowiązane jest ustalić czy odwołanie pochodzi od strony postępowania. Na podstawie akt postępowania pierwszej instancji Kolegium stwierdziło, że jedyną stroną w tym postępowaniu był inwestor. Od decyzji (...)- inwestor nie wniósł odwołania, w związku z czym decyzja ta stała się ostateczna. R K nie uczestniczyła w tym postępowaniu jako strona i nie otrzymała decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Skoro R K nie uczestniczyła w postępowaniu zakończonym decyzją (...) jako strona, a decyzja ta przed wniesieniem przez nią odwołania stała się ostateczna, to okoliczności te wyłączają możliwość rozpatrzenia wniesionego przez nią odwołania. Ocena, czy organ l instancji zasadnie przyjął, że postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogło być prowadzone bez udziału w tym postępowaniu właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, na których inwestycja miała być realizowana, może być obecnie dokonana jedynie w nowym, wznowionym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 Kpa). Postępowanie to może być jednak prowadzone nie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a przez Wójta Gminy- organ, który wydał kwestionowaną decyzję w ostatniej instancji (150 § 1 Kpa), oraz tylko na żądanie strony złożone we właściwym terminie (art.147 i art. 148 § 2 Kpa). Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie był stroną w rozumieniu art. 28 Kpa w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną, skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa. Zagadnienie rozstrzygnięte niniejszą decyzją dotyczy kwestii proceduralnej, w związku z czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie roztrząsało zarzutów podniesionych w odwołaniu. Powyższą decyzję R K zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestionując w niej zajęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowisko, iż nie jest ona stroną postępowania. Zdaniem skarżącej SKO niedostatecznie zapoznało się z aktami sprawy i błędnie zinterpretowało zebrany materiał. Decyzja organu I instancji dotyczy bowiem jej nieruchomości, zatem zgodnie z art. 28 kpa, przysługują jej prawa strony postępowania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne dokonują kontroli decyzji pod względem zgodności z prawem. Skargę uznać należy za zasadną albowiem zastosowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze tryb postępowania nie odpowiada zasadom postępowania administracyjnego i narusza art. 7, 8, 9 oraz art. 65 Kpa, w sposób mogący mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy, przez co wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 Kpa, czyli umorzenie postępowania odwoławczego było nieuzasadnione. Z przytoczonych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej, a dotyczy to również organu odwoławczego, powinny prowadzić postępowanie w taki sposób, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają też nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Mając powyższe zasady na względzie organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonej decyzji zobowiązany był, uwzględniając również art. 12 Kpa, pouczyć wnoszącą w dniu 30 sierpnia 2006r. podanie, nazwane odwołaniem od decyzji z dnia (...), która dawno już stała się ostateczną, o zaistniałej sytuacji prawnej i przysługujących jej prawnych środkach wzruszenia tej decyzji, w tym też o obowiązujących w tym zakresie terminach, wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego i uzyskać jednoznaczną deklarację tej osoby co do jej intencji. Jeśli osoba ta sprecyzowałaby zawarte w odwołaniu podanie jako wniosek o wznowienie postępowania – organ odwoławczy zobowiązany byłby z mocy art. 65 § 1 Kpa, do przesłania tego wniosku właściwemu organowi, co umożliwiałoby zachowanie określonego w art. 148 Kpa terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze organ odwoławczy w istocie rozstrzygnął, iż w sprawie tej skarżącej nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa, do czego we wskazanych przez skarżącą okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw. Przepis art. 138 § 1 pkt 3 Kpa nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy wskazać konkretną przyczynę bezprzedmiotowości tego postępowania, mając na uwadze treść art. 105 Kpa. W zasadzie będzie to miało miejsce wtedy, gdy strona cofnie odwołanie (art. 137 Kpa) lub jeżeli organ odwoławczy w toku postępowania ustalił, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (art.127 § 1). Pojęcie strony należy rozumieć tak jak to określa art.28 Kpa, a więc należy badać istnienie bądź naruszenie interesu prawnego danej osoby skarżoną decyzją, a nie według kryterium, czy osoba ta brała udział w postępowaniu przed organem I instancji. Nie ma bowiem przeszkód, by odwołanie wniosła osoba, która nie uczestniczyła w postępowaniu przed organem I instancji, jeżeli wykaże w tym swój interes prawny. W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a uchylić zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane będzie załatwić sprawę odwołania skarżącej z uwzględnieniem treści wyżej przytoczonych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.