II SA/Bd 671/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007r. sprawy ze skargi A. i M. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2007r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 671/07 Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] r. (znak:[...]) na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229); art. 104 kpa, art. 103 ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118) nakazał A. i M. M. rozbiórkę budynku gospodarczego z garażem zlokalizowanego na działkach nr [...] w miejscowości Cz. Uzasadniając decyzję wskazano, że podczas przeprowadzonej kontroli w dniu [...] r. stwierdzono, że budynek ten dobudowany jest jedną ścianą szczytową do istniejącego budynku pełniącego również funkcję gospodarczą. Według ustaleń przedmiotowy budynek wybudowany został w 1992 r. przed nabyciem przez w/w praw własnościowych do nieruchomości. Inwestorzy tj. A. i M. M. nie posiadali projektu technicznego i nie legitymowali się ostateczną decyzją administracyjną o pozwoleniu na budowę, czym uchybili art. 28 ust. 1 obowiązującej w chwili realizacji robót budowlanych ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Wskazano, że realizacji przedmiotowego obiektu gospodarczego towarzyszyło naruszenie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki w stopniu wskazującym na możliwość niedopuszczalnego pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po rozpatrzeniu odwołania A. i M. M. od tej decyzji, decyzją z [...] r. znak [...] na podstawie art. 104 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (jednolity tekst Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ wskazał, że przedmiotowy budynek został wybudowany bez pozwolenia na budowę, pod rządami prawa budowlanego z 1974 r., a zgodnie z art. 103 obowiązującego Prawa budowlanego, do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa, jeżeli organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje lub w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przedmiotowy budynek pobudowano niezgodnie z przepisami, tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę, a lokalizacja jego powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Usytuowanie obiektu przy granicy lub z przekroczeniem granicy, jest niezgodne z obowiązującymi przepisami i niewątpliwie stanowi pogorszenie warunków użytkowych dla właścicieli działki sąsiedniej, gdyż znacznie ogranicza swobodę przestrzenną i możliwości odpowiedniego zagospodarowania działki sąsiedniej. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł pełnomocnik A. i M. M. zarzucając: 1. naruszenie art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa własności, 2. naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.), 3. naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. art. 13 kpa oraz art. 8 i 7 kpa w związku z art. 75, 77 i 80 poprzez ich niezastosowanie i brak ustalenia prawdy obiektywnej w prowadzonych postępowaniach i niepodjęcie wszelkich kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego, i naruszenie art. 11 kpa w związku z art. 8 poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o: zmianę przedmiotowej decyzji lub, uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna w części, w której skarżący zarzuca naruszenie wskazanych przepisów Prawa budowlanego (ustawa z dnia 24 października 1974 r.) i Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadne jest więc żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przede wszystkim należy zauważyć, że przepisy art. 37 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, które w niniejszej sprawie po myśli art. 103 ust. 2 obowiązującej w chwili wydania zaskarżonej decyzji ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane mają zastosowanie zawarte, w rozdziale 6 ustawy z 24 października 1974 r. zatytułowanym "Roboty budowlane oraz nadzór nad ich wykonywaniem" - nie mają charakteru przepisów karnych. Przepisy takie pomieszczone są w rozdziale 11 tej ustawy. Celem przepisów art. 37 nie jest represja lecz usunięcie samowoli budowlanej. Z treści art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy Prawo budowlane wynika, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obwiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zdaniem Sądu ani w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji nie wskazano, że zostały spełnione przesłanki, wymienione w tym przepisie. Nie spełnia bowiem wymogów art. 107 § 3 kpa, samo tylko stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że "Usytuowanie obiektu przy granicy lub z przekroczeniem granicy... stanowi niewątpliwie pogorszenie warunków użytkowych dla właścicieli działki sąsiedniej, gdyż znacznie ogranicz (?) zabudowę przestrzenną i możliwość odpowiedniego zagospodarowania działki sąsiedniej", bez jednoczesnej analizy i wskazania na czym właśnie miałoby polegać te ograniczenia swobody przestrzennej i możliwości zagospodarowania. Należy zauważyć, że samo wybudowanie budynku gospodarczego w granicy działki nie stanowi niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia w rozumieniu ww. przepisu na co wielokrotnie zwrócono uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych. Fakt przekroczenia granicy działki sam przez się nie może stanowić podstawy decyzji o nakazie rozbiórki bez ustalenia innych istotnych okoliczności, które wynikają z treści z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy. Brak ustalenia przez organ czy właściciel działki sąsiedniej ma możliwość prawidłowej zabudowy swojej działki jest naruszeniem przepisów prawa, w szczególności postępowania administracyjnego w zakresie orzekania na podstawie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie. Nakaz przymusowej rozbiórki, jako środek dla inwestora restrykcyjny, powinien być stosowany tylko wtedy, gdy brak jest możliwości usunięcia zagrożeń i pogorszeń, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 przez wprowadzenie zmian i przeróbek w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego. Rzeczą organów w takiej sprawie jest więc wnikliwe zbadanie, w razie potrzeby korzystając nawet z dowodu z opinii biegłego, czy istnieje stan zagrożenia dla ludzi lub mienia, którego nie da się usunąć poprzez dokonanie stosownych zmian a następnie należyte z poszanowaniem art. 107 § 3 kpa uzasadnienie swego stanowiska. Tymczasem w niniejszej sprawie nie wykazano w sposób niebudzący wątpliwości, że spełniona została przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. Nie jest bowiem wystarczające wykazanie tylko – czego oczywiście w niniejszej sprawie nie można skutecznie negować - że obiekt został usytuowany z naruszeniem § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62.). Konieczne było bowiem wykazanie – czego w niniejszej sprawie zaniechano - że naruszenie tych warunków powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia. Należy więc stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawidłowej oceny materiału dowodowego, tj. z naruszeniem art. 6 - 8 oraz 75, 77 i 80 kpa. I dlatego na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w pkt 1 wyroku. Zdaniem Sądu z uwagi na wykazane wyżej braki materiału dowodowego należało uchylić obie decyzje. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na art. 152 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prowadząc ponownie postępowanie organ dokona wskazanych wyżej i treścią art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 października 1974 r. ustaleń stosując wskazane wyżej zasady postępowania, uzasadniając swoją decyzję stosownie do dyspozycji art. 107 § 3 kpa.