I SA/Rz 487/07

WyrokWSA w Rzeszowie2008-01-29

Skład orzekający: Bożena Wieczorska, Barbara Stukan-Pytlowany, Jacek Surmacz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo umorzył postępowanie wznowione na wniosek podatnika, opierając się na upływie terminu przedawnienia, bez merytorycznego rozpatrzenia przesłanek wznowienia postępowania?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją decyzje, uznając, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, nie rozpatrując prawidłowo wniosku o wznowienie postępowania. W szczególności, organy nie wskazały w swoich rozstrzygnięciach podstawy wznowienia postępowania zgodnie z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, co uniemożliwiło sądowi kontrolę legalności. Sąd podkreślił, że nawet w przypadku upływu terminu przedawnienia, organ odwoławczy powinien rozstrzygnąć, czy zaistniały przesłanki wznowieniowe, zgodnie z art. 245 Ordynacji podatkowej.
Stan faktyczny
Podatnik złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za lata 2001-2004, wskazując na sfałszowanie dowodów. Organ I instancji wznowił postępowanie i wydał decyzję uchylającą poprzednie decyzje i ustalającą nowy wymiar podatku. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, wskazując na upływ 5-letniego terminu przedawnienia. Podatnik zaskarżył decyzję organu II instancji do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i brak merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające ją decyzje Prezydenta Miasta i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a także postanowienie Prezydenta Miasta. Określił, że uchylone decyzje i postanowienie nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku i zasądził koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie S. NSA Bożena Wieczorska WSA Barbara Stukan-Pytlowany NSA Jacek Surmacz /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 15 stycznia 2008r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją: decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2006r., nr [...] znak [...], decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2005r. nr [...], decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] maja 2005r. znak [...] oraz postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...], II. określa, że uchylone decyzje i postanowienie nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Skarbu Państwa - Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz Kancelarii Adwokackiej T.L. w R. kwotę 309,80zł /słownie: trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy/ tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. WSA/wyr.1 I SA/Rz 487/07 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2007r. nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 i art. 68 § § 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J.M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...], znak [...], uchylającej w całości decyzje: - z dnia [...] lutego 2001r. nr [...] w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na 2001r. z nieruchomości położonej w M., przy ul. U. - z dnia [...] sierpnia 2001r. zmieniającą decyzję z dnia [...] lutego 2001r. nr [...] , - z dnia [...] listopada 2001r. zmieniającą decyzję z dnia [...] lutego 2001r., i ustalającą podatek od nieruchomości na 2001r. w kwocie 4.617zł, uchyliło decyzję organu I instancji w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że J.M. wystąpił do Prezydenta Miasta z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia decyzjami ostatecznymi wymiaru podatku od nieruchomości za lata: 2001-2004, wskazując na sfałszowanie dowodów, na podstawie których wydano decyzję. Podało dalej, że Prezydent Miasta, na podstawie art. 243 § § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, wznowił postępowanie i ponowną decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...], znak [...] uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] listopada 2001r. zmieniającą decyzję z dnia [...] lutego 2001r. nr [...] w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2001r.; jednocześnie ustalił podatek od nieruchomości za 2001r. w kwocie 4.617,00zł. Odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2006r. wniósł J.M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, zauważyło że organ I instancji zaskarżoną decyzję doręczył współwłaścicielom J.M. i D. M. 2 stycznia 2007r. tj. po upływie 5 lat licząc od końca roku podatkowego 2001r. Zgodnie z art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli podatnik w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania pieniężnego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Postępowanie podatkowe, wznowione na podstawie art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej, powinno być jednak w każdym przypadku stwierdzenia przesłanek z art. 68 Ordynacji podatkowej umorzone na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej – jako oczywiście bezprzedmiotowe – z uwagi na upływ pięcioletniego terminu przedawnienia. Decyzja, od której wniesiono odwołanie, dotknięta została wadą nieważności jako trwale niewykonalna (art. 247 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2007r. wniósł J.M.. W skardze podniesiono, że umorzenie postępowania jest niczym innym jak brakiem możliwości wyjaśnienia wyłudzenia podatku za 2001r., a co za tym idzie wyjaśnienia zasadności naliczonego podatku w: 2002r., 2003r., 2004r. itd. Przedawnienie było spowodowane przez organ I instancji w celu zatajenia prawdy dotyczących kulis ustalenia podatku za 2001r. W związku z tym skarżący domaga się wyjaśnienia sprawy, a dopiero po wyjaśnieniu, umorzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z 16 października 2007r., pełnomocnik skarżącego - adwokat ustanowiony w ramach prawa pomocy – wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2006r., przy zasądzeniu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść wydanej decyzji, polegające na: 1) naruszeniu art. 233 Ordynacji podatkowej poprzez: - nieuwzględnienie faktu, że decyzja organu I instancji wydana została w wyniku wznowienia postępowania podatkowego, pomimo że zamiarem skarżącego było wszczęcie postępowania o stwierdzenie nadpłaty, - nieprzeprowadzenie postępowania uwzględniającego wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu, 2) zastosowaniu w sprawie przepisów art. art. 68 i 208 § 1 Ordynacji podatkowej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie możliwe jest zastosowanie wyłącznie art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, a skarżący złożył wniosek w terminie określonym tym przepisem. Uzasadniając powyższe pełnomocnik wskazał, że skarżący wnioskiem z 25 lutego 2005r. zwrócił się o "wznowienie" postępowań podatkowych dotyczących nałożenia na niego podatku od nieruchomości. Pomimo nietrafnie użytego sformułowania, treść zarówno tego wniosku jak i pozostałych pism skarżącego złożonych w tej sprawie wskazuje, że faktycznym zamiarem skarżącego było zainicjowanie postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty – zgodnie z art. 75 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy I instancji z uwagi na treść kolejnych pism skarżącego, nie mógł mieć wątpliwości co do jego rzeczywistych intencji i powinien zgodnie z art. 12 § 2 Ordynacji podatkowej, udzielić skarżącemu niezbędnych wyjaśnień pozwalających mu trafnie sformułować swój wniosek. Obowiązku tego organ nie dopełnił, wykorzystując niewiedzę skarżącego i prowadząc postępowanie, w którym nałożono na skarżącego podatek większy niż ustalony w pierwotnych decyzjach. Należy podkreślić, że wznowienie postępowania w tej sprawie było niemożliwe ze względu na treść art. art. 240 i 241 Ordynacji podatkowej. Skarżący również w odwołaniu od decyzji I instancji wskazał czego miało dotyczyć postępowanie. Niezależnie od języka użytego w odwołaniu organ II instancji miał obowiązek rozstrzygnąć sprawę merytorycznie lub przekazać ją do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, najpierw ustalając prawidłowo treść żądania zawartego we wniosku z 25 lutego 2005r. Dodał, że w sprawie o stwierdzenie nadpłaty nie mają również zastosowania przepisy o przedawnieniu, istnieje bowiem regulacja szczególna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z mocy art. 1 § § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Zaskarżona do Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2007r. została wydana w postępowaniu wznowieniowym. Mianowicie skarżący J.M., pismem z dnia 25 lutego 2005r., wniósł o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia decyzjami ostatecznymi podatku od nieruchomości za lata 2001 – 2004. Z powodu – jak to opisano w motywach zaskarżonej decyzji – "sfałszowania dowodów, na podstawie których wydano decyzję". Prezydent Miasta, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005r. Nr [...], powołując się na przepis art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej, wznowił postępowanie w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za okres od 2001 do 2004 roku. Następnie Prezydent Miasta, decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2005r. znak [...], odmówił uchylenia ostatecznych decyzji dotyczących ustalenia podatku od nieruchomości za 2001, 2002, 2003, 2004 rok, dotyczących nieruchomości położonej przy ul. U. w M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2005r. Nr [...], uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2005r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Prezydent Miasta, decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. znak [...], uchylił w całości decyzję z dnia [...] lutego 2001r. Nr [...] w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na 2001r. z nieruchomości położonej przy ul. U. w M.; uchylił w całości decyzje z dnia [...] sierpnia 2001r. i z dnia [...] listopada 2001r. zmieniające wspomnianą decyzję z dnia [...] lutego 2001r.; ustalił podatek od nieruchomości na 2001r. w kwocie 4.617zł; zaliczył nadpłatę 2001r. w kwocie 1.811,10zł na poczet ustalonego podatku na 2001r. wyliczonego wg tej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2007r. Nr [...] , uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z [...] grudnia 2006r. i umorzyło postępowanie w sprawie. Wznowienie postępowania uregulowane w Ordynacji podatkowej jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (Barbara Adamiak w: Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Ryszard Mastalski, Janusz Zubrzycki "Ordynacja Podatkowa Komentarz 2003", Wydanie II, UNIMEX str. 755, teza 1). Przytoczona konstatacja będąca wynikiem treści przepisów regulujących wznowienie postępowania uprawnia do jednoznacznego stwierdzenia, że wznowienie postępowania uregulowane w Ordynacji podatkowej jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej tylko i wyłącznie wówczas, jeżeli postępowanie w którym zapadła decyzja ostateczna kończąca sprawę podatkową było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Katalog tych kwalifikowanych wadliwości jest zamknięty i takie ukształtowanie tej instytucji procesowej prowadzi w konsekwencji do tego, iż tylko wadliwości wymienione w sposób enumeratywny w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej mogą stanowić podstawę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu- w dniu złożenia przez skarżącego wniosku) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130 – 132, 4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydania decyzji, 8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. W przedmiotowej sprawie wznowienie postępowania nastąpiło wskutek złożenia wniosku przez podatnika, a więc na żądanie strony w rozumieniu art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia obowiązany jest rozpoznać dopuszczalność wznowienia postępowania i ten etap ma szczególne znaczenie, gdy wszczęcie postępowania następuje na żądanie strony. Granice badania dopuszczalności wznowienia postępowania wyznacza art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Niedopuszczalność wznowienia postępowania występuje z przyczyn przedmiotowych, podmiotowych oraz uchybienia terminu do wniesienia żądania wszczęcia postępowania w zakresie określonym w art. 241 § 2 Ordynacji podatkowej. Na tym etapie postępowania nie jest dopuszczalne badanie wystąpienia enumeratywnie wyliczonych w art. 240 § 1 podstaw wznowienia, co wynika wprost z treści art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postanowienie to otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Postanowienie to musi jednak wskazywać podstawę wznowienia – wyliczoną w sposób wyczerpujący w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Wprawdzie należy opowiedzieć się za poglądem (Barbara Adamiak op. cit., str. 786), że granice postępowania rozpoznawczego co do ustalenia podstaw wznowienia postępowania wyznacza art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej i postanowienie o wznowieniu postępowania granic tych nie zawęża tylko do podstawy wznowienia postępowania wyznaczonej w tym postanowieniu, ale obowiązkiem organu wydającego postanowienie o wznowieniu postępowania jest wskazanie w podstawie prawnej takiego postanowienia, konkretnej przyczyny, lub przyczyn spośród wymienionej w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Powtórzyć należy, że nie przesądza to czy istnieją te podstawy wznowienia, ale jest to niezbędne dla otwarcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Wspomniany wniosek skarżącego o wznowienie postępowania z dnia 25 lutego 2005r. nie zawiera wskazania podstawy wznowienia poprzez wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej art. 240 Ordynacji podatkowej, ale jednocześnie stwierdzić należy, że na skarżącym nie spoczywała taka powinność, natomiast powody uzasadniające, w jego ocenie wznowienie postępowania to: 1) wymuszenie przez urzędników opodatkowania całości budynku, pomimo że budynek ten był w pełni niewykończony (wykorzystanie naiwności i niewiedzy przepisów podatnika), 2) wymuszenie opodatkowania większej powierzchni pod działalność, pomimo że ta powierzchnia nie spełniała wymogów do prowadzenia działalności gospodarczej – brak okien (można to stwierdzić poprzez oględziny obiektu), 3) opodatkowanie części obiektu podatkiem zawyżonym – dotyczy to części garażowej i pomieszczenia gospodarczego (garaż opodatkowany jako garaż wolnostojący oraz pomieszczenie gospodarcze jak budynek gospodarczy wolnostojący, pomimo że te obiekty są integralną całością jednego budynku włącznie z pomieszczeniami mieszkalnymi). Z akt postępowania administracyjnego nie wynika, aby organ podatkowy, w trybie art. 169 Ordynacji podatkowej, wzywał skarżącego do sprecyzowania pisma, co oznacza że organ nie miał wątpliwości, iż autor wniosku wskazał podstawę spośród wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Niemniej jednak w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2005r. Nr Fn-310/49/05 Prezydent Miasta nie wskazał podstawy wznowienia (art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej). Ocenić to należy jako uchybienie, a Sąd w toku kontroli legalności nie może dokonać oceny czy organ prawidłowo uznał, że skarżący wskazał którąkolwiek z przyczyn wznowieniowych wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W omawianym postanowieniu organ przedstawił treść wniosku i skonstatował, że po przeanalizowaniu tego wniosku, postanowił o wznowieniu postępowania. Uchybienie to ma tym większe znaczenie, że w dalszym ciągu postępowania wznowieniowego, ani w decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] maja 2005r. znak [...] ani w decyzji tego organu nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. znak [...] nie wskazano, w wyodrębnionych redakcyjnie podstawach prawnych, ani w uzasadnieniach decyzji, podstawy wznowieniowej wymienionej w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak już podkreślono powyżej wznowienie postępowania jest instytucją pozwalającą ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę podatkową zakończoną decyzją ostateczną tylko i wyłącznie wtedy, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością enumeratywnie wyliczoną w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Stwierdzonej wadliwości nie usunęło również Samorządowe Kolegium Odwoławcze; w zaskarżonej do Sądu decyzji nie wskazano podstawy wznowieniowej. Uniemożliwia to Sądowi dokonanie kontroli w tym zakresie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postępowania wznowieniowego. Jest to uchybienie natury procesowej, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o potencjalnych skutkach materialno-prawnych. Niezależnie od powyższych uwag i nie przesądzając w żadnej mierze kierunku merytorycznego rozstrzygnięcia Sąd zauważa, że wprawdzie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej ma kategoryczne brzmienie i stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, to jednakże ustawodawca kwestię tę odmiennie uregulował w postępowaniu wznowieniowym. Mianowicie, jeśli upłynęły terminy przewidziane w art. 68 lub w art. 70 Ordynacji podatkowej to wówczas wznowienie postępowania jest niedopuszczalne (art. 243 § 1a Ordynacji podatkowej). To rozwiązanie jest krytykowane w literaturze przedmiotu jako naruszające konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (np. Barbara Adamiak op. cit., str. 782 – 783), ale sytuacja taka w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie wystąpiła, a więc wątpliwości co do konstytucyjności tego rozwiązania ustawowego nie są istotne. Jednakże, gdy upływ wspomnianych terminów przedawnienia następuje już po otwarciu postępowania wznowieniowego (po jego wszczęciu), to z mocy art. 245 § 1 pkt 3 lit. b organ podatkowy, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonej w art. 240 § 1; jeśli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej i jednocześnie upłyną terminy przewidziane w art. 68 lub art. 70 to wówczas również odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części (art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Spośród wyżej opisanych dwóch sytuacji materialno-procesowych to w wypadku, gdy organ odmawia uchylenia decyzji na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 lit. b w rozstrzygnięciu stwierdza istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji. To rozwiązanie ustawowe zostało przyjęte, aby strony nie pozbawiać możliwości obrony, gdy następuje przedawnienie, a wadliwość procesowa w istotny sposób wpłynęła na wadliwość materialno-prawną decyzji. Wprawdzie art. 245 Ordynacji podatkowej jest skierowany do organu podatkowego I instancji, ale w postępowaniu wznowieniowym nie wyłączona jest jedna z ogólnych zasad postępowania podatkowego, że postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy, a co oznacza że art. 245 ma również zastosowanie w postępowaniu przed organem II instancji w postępowaniu wznowieniowym. W tym aspekcie należy podzielić stanowisko zaprezentowane w skardze, a sprowadzające się w istocie do tego, iż skarżący właściwie nie uzyskał ostatecznego stanowiska w postępowaniu administracyjnym co do zasadności i skuteczności żądania wznowienia postępowania. Jak już podkreślono Sąd w żaden sposób nie przesądza merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jednakże stwierdza, że w sytuacji upływu terminu przewidzianego w art. 68 Ordynacji podatkowej powinnością organu odwoławczego było wskazanie w rozstrzygnięciu czy zaistniały przesłanki wznowieniowe czy też nie. Ponownie Sąd powtarza, że te niedostatki natury procesowej wskazane powyżej, uniemożliwiły Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej do Sądu decyzji, oraz postępowania poprzedzającego wydania tej decyzji i stanowią o innym naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponieważ to naruszenie prawa dotyczyło całego postępowania wznowieniowego Sąd orzekł po myśli art. 135 p.p.s.a., eliminując z obrotu decyzje i postanowienie szczegółowo opisane w sentencji wyroku. Sąd nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez pełnomocnika skarżącego w piśmie procesowym z dnia 16 października 2007r. Treść pisma skarżącego z 25 lutego 2005r. i treść dalszych pism procesowych nie budzi wątpliwości, iż żądanie skarżącego dotyczyło wznowienia postępowania. Ponadto, aby skutecznie domagać się stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w sytuacji uiszczenia podatku wynikającego z decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe niezbędnym jest w pierwszym rzędzie uzyskanie zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Wówczas nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 77 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej). Sąd orzekł również po myśli art. 152 p.p.s.a. oraz o wynagrodzeniu za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu (§ 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło