I SA/Wr 1407/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (spr.), Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Aleksandra Felcenloben, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r sprawy ze skargi A. S., R. S. i R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2005 r. oddala skargę Przedmiotem skargi A. S., R. S. i R. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] (nr [...]), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] nr [...], w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2005 r. w kwocie [...]. W stanie faktycznym sprawy, spór dotyczy opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2005 r. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (działka nr [...]), składającej się z gruntu o pow. [...] będącego we współużytkowaniu wieczystym a także położonego na tej działce budynku o powierzchni [...] (będącego współwłasnością stron) - małżonków A. i R. S. w 1/2 udziału w prawach wspólności ustawowej oraz R. P. w 1/2 udziału. Współwłaściciele nie dokonali podziału fizycznego do korzystania. W postępowaniu kontrolnym i podatkowym ustalono, że sporna nieruchomość wykorzystywana jest przez R. P. i R. S. - wspólników spółki cywilnej A dla celów prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na [...] ([...]). Organ I instancji uznał, że grunt i budynek są w posiadaniu przedsiębiorców i są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej - podlegają zatem w całości ([...] gruntu i [...] budynku) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości wg stawek najwyższych, określonych w art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.) dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Za nie mającą znaczenia, uznały organy okoliczność, że współwłaścicielka nieruchomości – p. A. S. nie jest przedsiębiorcą. Nie zmienia to bowiem faktu, że przedmiotem opodatkowania jest nieruchomość, będąca przedmiotem współwłasności, na której dwóch spośród trzech jej współwłaścicieli to przedsiębiorcy (R. P. i R. S.), wykorzystujący nieruchomość do prowadzenia działalności gospodarczej. Niespornym w sprawie było i to, że nie został dokonany podział nieruchomości do korzystania, zaś z przedłożonych przez wspólników s.c. A R. P. i R. S. dokumentów wynika, że budynek "[...]" ujęty był w prowadzonej dla działalności gospodarczej - ewidencji środków trwałych (od 2000 r. do 2006 r.) i wspólnicy dokonywali od jego wartości odpisów amortyzacyjnych. Ponieważ w złożonej do urzędu informacji za 2005 r., podatnicy nie wykazali do opodatkowania budynku "[...]" a grunty wykazali jako - pozostałe, organy podatkowe, po zebraniu w postępowaniu instancyjnym pełnego materiału dowodowego uznały, że należący do podatników grunt i budynek - powinny być opodatkowane wg stawek najwyższych - przewidzianych dla działalności gospodarczej. Organy wyłączyły natomiast z opodatkowania w 2005 r. - plac -zadeklarowany przez podatników jako budowla. Wydaną (po kolejnych uchyleniach) decyzją z dnia [...] [...], Prezydent Miasta W. ustalił A. S., R. S. i R. P. - podatek od nieruchomości za rok 2005 r. w kwocie [...]. Opodatkowaniem objęto: grunty o powierzchni [...] i budynki o pow. [...] - jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ I instancji odwołał się w decyzji do obowiązujących regulacji prawnych, które w ustalonym przez organy stanie faktycznym, uzasadniały przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie. Powołał organ przepis art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym, za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, (...) z wyjątkami nie mającymi znaczenia w sprawie. Istotne jest przy tym, że dwóch z trzech podatników – R. P. i R. S. - prowadzili działalność gospodarczą, co potwierdzają wpisy do ewidencji podmiotów gospodarczych pod nr [...] i [...] z [...] a sporne nieruchomości były faktycznie wykorzystywane przez nich do prowadzenia działalności gospodarczej. Organ odwoławczy nie podzielił pretensji podniesionych w odwołaniu. Za bezzasadne uznał zarzuty naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej - związane z postępowaniem dowodowym. Potwierdził też, że złożenie przez podatników wadliwej "Informacji w sprawie podatku od nieruchomości", obligowało organ do wydania na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 OP oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) decyzji ustalającej podatek od nieruchomości na 2005 r. w prawidłowej wysokości, wg stawek najwyższych, określonych dla przedmiotów opodatkowania związanych z działalnością gospodarczą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] (nr [...]), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w pełni zawartą w niej argumentację. W skardze z dnia [...] - pełnomocnik skarżących: A. S., R. S. i R. P. - radca prawny A. B., zarzuciła naruszenie: - art. 21 § 1 pkt 1 i § 5 ustawy Ordynacja podatkowa (OP) przy ustalaniu zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego; - art. 122 w związku z art. 187 OP - poprzez zaniechanie przez organy podatkowe wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia stanu faktycznego, tj. przedmiotów opodatkowania oraz zebrania całego materiału dowodowego oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego; - art. 123 w związku z art. 187 § 1 i art. 188 OP - przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych zaoferowanych przez skarżących oraz przez oddalenie dowodu na okoliczności mające znaczenie dla sprawy, które nie zostały w sposób wystarczający stwierdzone innymi dowodami, a których ustalenie miało istotny wpływ na określenie przedmiotu opodatkowania, podatników, zakresu obowiązku podatkowego oraz terminu jego wymagalności. Odpowiadając na skargę - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - podtrzymało w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej zarzutami skargi uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej - obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i procesowym. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje jedynie w przypadku wystąpienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zaistniały ustawowe przesłanki uzasadniające uwzględnienie skargi. Zarzuty Skarżących zmierzają do podważenia zasadności określonego sporną decyzją zobowiązania podatkowego. Źródła merytorycznej wadliwości decyzji opartej na art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 Ordynacji podatkowej (OP) i powołanych w decyzjach obu instancji przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) upatrują Skarżący w wadliwym postępowaniu podatkowym, naruszającym reguły dowodowe z art. 187 § 1 i art. 188 OP w sposób godzący w zasady ogólne postępowania podatkowego, wynikające z art. 122 i art. 123 OP. Ponieważ podnoszone w skardze zarzuty procesowe - odnoszą się do przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych, przesądzenie przez Sąd zasadności tej grupy zarzutów, należy uznać za priorytetowe, gdyż warunkuje dopuszczalność merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia. Postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji nie może być wzorem sprawnie prowadzonego postępowania. Nie było wprawdzie (jak twierdzą Skarżący) prowadzone od 2004 r. (o czym świadczy postanowienie o jego wszczęciu z dnia [...] - k-[...]), jednak i tak, okres jego trwania - prawie 2 lata i kilkakrotne uchylanie decyzji w postępowaniu instancyjnym (z uwagi na konieczność wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy) źle świadczą o profesjonaliźmie organu I instancji. Uchybienia te, jakkolwiek należy ocenić je krytycznie, nie wpłynęły jednak na merytoryczne rozstrzygnięcie i choć postępowanie trwało długo, to ważne jest, że konsekwentna postawa organu odwoławczego zapewniła wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie kwestii, dając podstawy do prawidłowego i rzetelnego ustalenia podstaw opodatkowania. Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji, nie dopatrzył się naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - P.p.s.a.). W szczególności, odnosząc się do zarzutów skargi, należy podkreślić, że nie może być mowy o naruszeniu art. 123 OP przez ograniczenie w jakimkolwiek stopniu czynnego udziału stron w postępowaniu. O umożliwieniu aktywnego uczestniczenia w przeprowadzanych przez organy czynnościach - samych Skarżących, a następnie ustanowionego przez nich pełnomocnika radcy prawnej p. A. B. - świadczą dowody zgromadzone w aktach administracyjnych sprawy. Znajdują się w nich zarówno prawidłowo doręczone stronom postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego (k-[...]), zawiadomienia o oględzinach spornej nieruchomości (k-[...]), protokół z kontroli przeprowadzonej z udziałem podatników (k-[...]), jak i dowody potwierdzające czynny udział - powołanego przez Skarżących pełnomocnika - od chwili przystąpienia do udziału w sprawie (k-[...]). W żadnej z przeprowadzonych przez organ czynności procesowych, które miały znaczenie w sprawie - nie zostały pominięte strony lub ich pełnomocnik a zgłaszane przez nich zarzuty i wnioski dowodowe zostały uważnie rozważone i uzasadniane. Bezzasadne są też zgłaszane w skardze pretensje, dotyczące pominięcia przez organy wnioskowanych przez Skarżących dowodów. Do wszystkich zgłaszanych przez Skarżących wniosków dowodowych - organy ustosunkowały się w przewidzianej prawem formie (postanowienia - K:[...]). Sąd podziela zasadność stanowiska organów w kwestii odmowy dopuszczenia wnioskowanych w dniu [...] dowodów. Zgodnie z art. 188 OP, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczność ta została już stwierdzona wystarczająco innym dowodem. Gdy chodzi o dowody wnioskowane przez Skarżących, to istotnie - nie było potrzeby dopuszczania dowodu z kolejnego wypisu z ewidencji gruntów i budynków, skoro w aktach sprawy znajdował się (aktualny na 2006 r.) wypis z ewidencji gruntów i budynków z dnia [...]., akt notarialny zakupu nieruchomości przez Skarżących z dnia [...] oraz decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego - potwierdzające faktyczne wykorzystywanie w 2005 i 2006 r. budynku przy ul. [...] w W. na "[...]". Słusznie organ uznał za niecelowe - dopuszczenie dowodu z pozwolenia na budowę oraz z decyzji w sprawie podatku od nieruchomości wydanych dla W. K. W. K., która dawno przestała być właścicielem spornej nieruchomości i nie było tytułu ani potrzeby włączania do sprawy wnioskowanych dowodów z dokumentów innego podmiotu. Nie budzi też w ocenie Sądu wątpliwości - stanowisko organów, co do zasadności odmowy przeprowadzenia wnioskowanego w dniu [...] dowodu z oględzin i opinii biegłego z zakresu budownictwa - na okoliczność daty powstania (będącego przedmiotem sporu) budynku przy ul. [...]. Organ I instancji wykazał w postanowieniu (K-[...]), że okoliczności jakie miałyby być stwierdzone wnioskowanymi dowodami, zostały już wykazane w sposób wiarygodny dowodami włączonymi do akt sprawy, w tym inwentaryzacją powykonawczą budynku użytkowanego jako [...] oraz oceną jego stanu technicznego sporządzoną w czerwcu 2003 r. Nie miał też żadnego znaczenia dla sprawy - sposób rozliczania się Skarżących w zakresie podatku dochodowego. Pretensje Skarżących zgłaszane w określonym wyżej zakresie i odnoszące się do naruszenia art. 122 OP w związku z art. 187 § 1 i art. 188 OP - są w ocenie Sądu całkowicie bezzasadne. Organy obu instancji odnosiły się do tych kwestii już w postępowaniu instancyjnym, racjonalnie argumentując stanowisko odmowne. Powtórzenie tych zarzutów w skardze, nie zmienia faktu, że stanowisko organów oparte zostało na różnorodnych dowodach, zarówno na pochodzących od Skarżących dowodach źródłowych, jak i wiarygodnych dowodach zgromadzonych w toku postępowania przez organy. Wszystkie okoliczności - istotne dla określenia przedmiotu opodatkowania, podstawy opodatkowania, należnych stawek oraz podmiotów zobowiązanych do jego zapłaty, zostały - w ocenie Sądu - stwierdzone w postępowaniu w sposób wiarygodny, rzetelnie przeprowadzonymi dowodami, przy zachowaniu ustawowych standardów postępowania podatkowego określonych art. 122 i art. 123 OP oraz korespondujących z nimi przepisów regulujących postępowanie dowodowe - art. 187 § 1 i art. 188 OP. Należy w tej sytuacji uznać, że organy w sposób poprawny ustaliły stan faktyczny sprawy, nie naruszając przy tym reguł postępowania podatkowego. Nie budzi też zastrzeżeń Sądu dokonana przez organy ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęte w decyzji skutki podatkowe. Pozwala to na ocenę decyzji pod względem zgodności z prawem materialnym. Za bezzasadny należało uznać zarzut, że zakres ciążącego na Skarżących obowiązku w podatku od nieruchomości za 2005 r. wynikał ze złożonej przez nich w dniu [...] informacji w sprawie podatku od nieruchomości. Organy wykazały, że Skarżący nie zadeklarowali do opodatkowania stanowiącego ich własność budynku o powierzchni [...], zaadoptowanego w 2003 r. na "[...]" i używanego przez R. S. i R. P. zarówno w 2005 jak i w 2006 r. do celów prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto, będące w ich wieczystym użytkowaniu grunty, Skarżący wykazali jako grunty "pozostałe" mimo, że były one związane z prowadzoną przez R. S. i R. P. działalnością gospodarczą. Ponieważ nieruchomość stanowiła współwłasność osób fizycznych, to podatnicy zobowiązani byli zgodnie z art. 6 ust. 11 i ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych do złożenia deklaracji na podatek od nieruchomości. Natomiast, zgodnie z art. 21 § 5 OP, jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, to wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 OP ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że (...) w toku postępowania podatkowego zostanie stwierdzone, że dane mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego - jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie - zostały podane w deklaracji niezgodnie ze stanem faktycznym. W tej sytuacji - zasadnie, jak wykazało postępowanie podatkowe, organy zakwestionowały zakres opodatkowania ujawniony przez Skarżących w deklaracji i prawidłowo na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 OP w związku z art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - ustaliły podatek w wysokości określonej w decyzji. Z podanych wyżej względów, pozbawione racji są - w ocenie Sądu - zarzuty skargi oparte na naruszeniu przepisu art. 21 § 1 pkt 1 i § 5 Ordynacji podatkowej. Za bezzasadne należy też uznać zarzuty skargi kwestionujące solidarny charakter zobowiązania w przypadku, gdy jak w spornej sprawie - zarówno nieruchomość gruntowa jak i podlegający opodatkowaniu budynek ([...]) stanowiły przedmiot współwłasności praw kilku podmiotów. Zgodnie z powołaną w decyzjach organów normą z art. 3 ust 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży w takim przypadku - solidarnie na wszystkich współwłaścicielach gdy chodzi o budynek i na wszystkich posiadaczach w odniesieniu do gruntów pozostających w ich użytkowaniu wieczystym. W tej kwestii, niezależnie od argumentacji zawartej w decyzjach, organ I instancji odniósł się też w wydanym w toku postępowania postanowieniu (z dnia [...] K-[...]), co świadczy o dużej staranności z jaką podchodziły organy do zarzutów i wniosków Skarżących - zgłaszanych na różnych etapach postępowania. Zdaniem składu orzekającego w sprawie, okoliczność, że na nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności, tylko dwóch spośród trzech współwłaścicieli prowadzi działalność gospodarczą, nie zmienia faktu, że nieruchomość ta pozostaje w posiadaniu przedsiębiorców i jako taka jest związana z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Mówiąc o solidarnym obowiązku w kontekście zapisów ww. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., nie jest istotne czy jeden, czy też wszyscy współwłaściciele prowadzą na danej nieruchomości działalność gospodarczą. W myśl bowiem definicji zawartej w powołanym wyżej przepisie, gruntem, budynkiem lub budowlą związaną z działalnością gospodarczą jest - co do zasady, każdy przedmiot podatku, o ile jest w posiadaniu podmiotów prowadzących taką działalność. Zarzuty skargi są zdaniem Sądu bezpodstawne i wiążą się nie tyle z ustaleniami faktycznymi (przyjętymi w oparciu o dokumenty źródłowe), co z różną oceną ich mocy dowodowej i przeciwnymi wnioskami jakie z ustaleń tych wywodzą strony sporu co do materialnych skutków opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Organy podatkowe - wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - zarówno przepisów prawa procesowego, jak i materialnego prawa podatkowego w stopniu, który w kontekście przesłanek z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji - Sąd, na podstawie art. 151 ustawy procesowej - oddalił skargę.