II SA/Kr 662/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Bożenna Blitek spr. WSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr : [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego s k a r g ę o d d a l a I. G. złożyła w dniu [...] r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku zostało dołączone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. w dniu [...]. r. Zgodnie z jego treścią I. G. lat [...]. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wskazano, że orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy, a w związku z tym orzeczenie wydano na okres do [...]. 2010r. W orzeczeniu wskazano także, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...].2003 r., natomiast w przedmiocie ustalenia, od kiedy datuje się niepełnosprawność I. G. - Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdził, że tej okoliczności "nie da się ustalić". Decyzją z dnia [...]. r. Burmistrz Miasta [...]. odmówił przyznania I. G. zasiłku pielęgnacyjnego. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje m.in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Wprawdzie Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył I. G. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, ale jednocześnie orzekł, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. w związku z brakiem stwierdzenia, że niepełnosprawność wnioskującej powstała przed 21 rokiem życia, przy literalnym brzmieniu przepisu, nie został spełniony warunek określony przepisem art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji odwołała się I. G. Odwołująca się zarzuciła, że przedłożyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności o treści "identycznej", jak poprzednio złożone, na podstawie którego pobierała zasiłek pielęgnacyjny do [...]. 2006r. Podniosła, że choruje od dzieciństwa, jednak nie jest w stanie przedłożyć dokumentów z tamtego okresu, gdyż jej rodzice zmarli, gdy była w wieku [...]. lat, a zanim zamieszkała na terenie gminy [...]. przebywała w różnych częściach kraju, w tym w szpitalach w [...].,[...].,[...].,[...]. i [...].. Podała też, że od dzieciństwa towarzyszył jej ból fizyczny i pozbawiając ją zasiłku pozbawiono jej jednocześnie leczenia. Decyzją z dnia [...]. r., nr [...].– organ odwoławczy - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...].– po rozpatrzeniu odwołania I. G. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną wydania powyższej decyzji organ II instancji wskazał art. 16 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. powtórzyło argumenty organu I instancji podkreślając, że zasadna jest decyzja o odmowie przyznania I. G. zasiłku pielęgnacyjnego, "gdyż nie można ustalić, czy niepełnosprawność powstała w wieku do 21 roku jej życia." Z decyzją tą nie zgodziła się I. G., która w skardze zarzuciła, że skoro z treści orzeczenia wynika, że nie da się ustalić kiedy niepełnosprawność powstała, co oznacza, że mogła powstać w każdej chwili, a więc także przed 21 rokiem jej życia. Podniosła, że nie ma żadnego dochodu, że zasiłek pielęgnacyjny pobierała od 2003r., a wcześniej nie posiadała wydanego orzeczenia w sprawie niepełnosprawności, gdyż nie wiedziała, że może o takie orzeczenie się starać, a nawet nie wiedziała o istnieniu komisji – Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu [...]. r. skarżąca wyjaśniła, że nigdy nie miała orzeczenia, w którym stwierdzono, że niepełnosprawność powstała u niej przed ukończeniem 21 roku życia, ale miała orzeczenie stwierdzające, że nie da się ustalić, od kiedy powstała niepełnosprawność, które organy przyznające zasiłek interpretowały wcześniej w ten sposób, iż nie da się wykluczyć, że ta niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia i ta interpretacja była podstawą przyznania jej i pobierania przez nią zasiłku pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona. Należy podkreślić, że stan faktyczny sprawy jest niesporny. Poza sporem pozostaje też ustawowa podstawa prawna przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, którym jest art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), przy czym w stosunku do osób powyżej 16 lat, które legitymują się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, do jakich należy skarżąca I. G. – stosuje się przepisy art. 16 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy w brzmieniu: "Art. 16. 1. Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. (...) 3. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia." W niniejszej sprawie podstawowym problemem wymagającym rozstrzygnięcia jest kwestia interpretacji przepisu art. 16 ust. 3 w zakresie, w jakim dla przyznania zasiłku pielęgnacyjnego – w przypadku orzeczenia niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym - wymaga się spełnienia przesłanki "powstania niepełnosprawności w wieku do ukończenia 21 roku życia". Sąd zwraca uwagę na to, że w oparciu o delegację ustawową art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych zostało wydane Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), które w § 6 ust. 2 reguluje wymienia wymagane dokumenty, które winny być dołączone do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a m. in. w pkt 2 ust. 2 tego przepisu wskazuje na obowiązek przedłożenia orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania tej niepełnosprawności: "§ 6. 1. Postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego (...). 2. Do wniosku należy dołączyć: (...) 2) orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności (...)." Z treści powyższych aktów prawnych wynika, że stwierdzenie, iż "niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia" powinno być zawarte w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym niniejsze postępowanie. Zdaniem Sądu, nie jest więc dopuszczalnym w tym postępowaniu – o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego – jakiekolwiek ustalanie daty powstania u skarżącej niepełnosprawności, a w szczególności ustalanie, czy istotnie niepełnosprawność u skarżącej powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Z treści przytoczonych wyżej przepisów – art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych i aktu wykonawczego - § 6 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne wynika także, iż określona w orzeczeniu data powstania niepełnosprawności jest elementem koniecznym do ewentualnego ubiegania się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, przy czym prawo do takiego zasiłku powstaje tylko wówczas, gdy – zgodnie z wymogami ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych – w orzeczeniu zostało stwierdzonym, iż niepełnosprawność u osoby ubiegającej się o taki zasiłek "powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia". Zdaniem Sądu – regulacja ta i wprowadzenie przesłanki w przypadku orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności o "powstaniu niepełnosprawności przed 21 rokiem życia" nie jest pozbawiona logiki. Celem przepisów związanych z ustaleniem dodatku pielęgnacyjnego jest zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest "częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji", przy czym w przypadku osób niepełnosprawnych w wieku skarżącej, o ustalonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z przyjęciem daty powstania tego stopnia niepełnosprawności w ostatnim okresie można przyjąć, że osoby te w przeszłości mogły pracować i zabezpieczyć się na wypadek choroby czy niepełnosprawności. Inna sytuacja powstaje u osób, u których niepełnosprawność powstała od urodzenia czy już w okresie dzieciństwa, a najpóźniej w wieku do 21 roku życia, gdyż osoby te, z racji niepełnosprawności, nie były w stanie zabezpieczyć swą przyszłość na wypadek powstania niepełnosprawności w późniejszym okresie. Z powyższego wynika, że mają rację organy administracyjne obu instancji podnosząc w decyzjach odmawiających skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, że aby móc przyznać zasiłek pielęgnacyjny osobie wymienionej w tym artykule muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki: pierwszy - osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i drugi - niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. W przypadku skarżącej został spełniony tylko ten pierwszy warunek – I. G. przedstawiła bowiem orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, natomiast nie został spełniony drugi warunek, albowiem w orzeczeniu nie stwierdzono, aby niepełnosprawność skarżącej powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia, a jedynie podano, iż daty powstania tej niepełnosprawności nie da się ustalić. Nie sposób nie zauważyć, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami to osoba wnioskująca o przyznanie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego powinna dostarczyć wymagane dokumenty, a z tego wynika, że to na niej spoczywa obowiązek dostarczenia orzeczenia, w którym ustalono, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Będąc zainteresowaną przyznaniem zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca – jako najlepiej zorientowana w okresach swego leczenia i pobytach w szpitalach - winna dostarczyć odpowiednie dane w postaci dokumentów (zaświadczenia lekarskie, historie choroby, informacje o pobytach w konkretnych szpitalu itp.) już organom orzekającym o niepełnosprawności tak, aby organy orzekające mogły jak najściślej ustalić datę powstania tej niepełnosprawności. Sąd zwraca uwagę, że zasiłek pielęgnacyjny nie jest świadczeniem, którego przyznanie odbywa się w ramach uznania administracyjnego. Organy mogą go przyznać tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia wszystkie wymogi określone w ustawie, a takich skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym i stwierdził, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa - a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.