II SA/Kr 284/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Aldona Gąsecka –Duda Sędziowie WSA Krystyna Daniel (spr) WSA Barbara Pasternak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008r . sprawy ze skargi A. K., H. L., S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości skargę oddala Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] r. znak: [...] na podstawie art. 93 ust. 1 i 3, art. 95 pkt. 4, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1, 1a i 1b, ust. 4 ustawy z 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z 7.12. 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268, poz. 2663), art. 104 kpa, odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości obj. księgą wieczystą nr [...], składającej się z działki [...] o pow. 3.6532 ha położonej w obr. [...][...], sporządzonego w dniu [...] r. nr ks. Rob [...] przez uprawnionego geodetę mgr inż. A. G. posiadającego uprawnienia Nr [...], działającego w Przedsiębiorstwie Usług Inżynieryjno-Budowlanym [...] w [...], przyjęty do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] r. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji podał, że Wydział Skarbu Miasta [...] wystąpił o zatwierdzenie z urzędu podziału przedmiotowej nieruchomości w związku z prowadzonym postępowaniem o zwrot części nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela. Na podstawie przedłożonego odpisu zupełnego z księgi wieczystej Nr [...] organ I instancji ustalił, że dzielona nieruchomość składająca się z działki Nr [...] o pow. 3.6532 ha położona w obr. [...] [...] stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie Instytutu [...] w całości. Organ I instancji ustalił, że proponowany podział przebiega przez budynek oznaczony numerem [...] przy ulicy [...] w [...]. Przedłożona przez wnioskodawcę inwentaryzacja architektoniczno-budowlana budynku laboratoryjnego przy ulicy [...] w [...] wykazała, że omawiany budynek spełnia warunki formalne i techniczne obiektu budowlanego, gdyż jest on trwale związany z gruntem poprzez ławy fundamentowe, ściany fundamentowe i piwniczne. Murowane ściany parteru jako przegrody budowlane oraz dach ze swoją konstrukcją wydzielają go z otaczającej przestrzeni. Zaznaczona na rzutach poziomych projektowana linia podziału nie przebiega wzdłuż pionowych płaszczyzn, które winny być tworzone przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego, ani wzdłuż pionowych płaszczyzn, które winny być tworzone przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części, które powinny mieć własne wejścia i być wyposażone w odrębne instalacje (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7. 12. 2004 r., Dz. U. nr 268, poz. 2663). Linia podziału tnie budynek w nieregularne kształty nie trzymając się ani ścian oddzieleń przeciwpożarowych, ani ścian, które ewentualnie mogłyby dzielić ten budynek na odrębnie wykorzystywane części. Organ I instancji ponownie wydał decyzję o odmowie zatwierdzenia podziału przedmiotowej nieruchomości, jako nie spełniającego warunków zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7.12. 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Skarb Państwa, właściciel nieruchomości znaczonej jako dz. ewid. [...] obr. [...], działający przez A. T. z upoważnienia Prezydenta M. [...]. Skarżący podał, że w przedmiotowej sprawie niemożliwe jest wyznaczenie granic działek wydzielanych z działki nr [...], przeznaczonych do zwrotu na rzecz poprzednich właścicieli w sposób zgodny z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.12. 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości tj. po ścianach oddzielenia przeciwpożarowego budynku. Taki podział nie byłby bowiem zgodny z granicami wywłaszczonych parcel katastralnych, zaś powstałe w wyniku podziału działki pomimo ich zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie mogłyby być zwrócone na rzecz poprzednich właścicieli. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli również byli właściciele działek powstałych w wyniku przedstawionego do zatwierdzenia podziału działki ewid. [...] obr. [...]: A. K. , A. W. , B. C. , H. L. , S. L. i T. L. zarzucając, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę okoliczności szczególnej, jakim jest cel dokonywanego podziału tj. zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Odwołujący się podnieśli, że w chwili wywłaszczania nieruchomość składała się z poszczególnych działek, które, po wywłaszczeniu - bez wiedzy odwołujących się - zostały połączone. Nadto wskazali, że przedmiotowa nieruchomość tj. dz. ewid. [...] spełnia ustawowe przesłanki do zwrotu. Odwołujący się podali także, że w chwili wywłaszczania nieruchomość była zabudowana budynkami tymczasowymi, które ówczesny dzierżawca zobowiązał się usunąć, doprowadzając teren do stanu pierwotnego. Odwołujący się twierdzą, że wobec braku późniejszych zgód czy pozwoleń przyjąć należy, iż obecne budowle stanowią te same, których dotyczyło opisane powyżej oświadczenie dzierżawcy. Zarzucili również, że organ I instancji oparł swoją decyzję na przepisie rozporządzenia, które jest sprzeczne z przepisami ustawy, w związku z czym zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona jako pozbawiona podstawy prawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] r. znak: [...] na podstawie art. 93 ust. 1, art. 95 pkt. 4, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 4, art. 100 ustawy z 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.12. 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268, poz. 2663) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podało, że jak wynika z akt sprawy projekt podziału działki ewid. [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] dokonany został w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości wynikających z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i zgodnie z art. 95 pkt 4 tej ustawy mógł on nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Podział nieruchomości następuje celem zwrotu wydzielonych działek na rzecz poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców. Powstała w wyniku podziału: - działka nr [...] o pow. 1389 m2 odpowiada części wywłaszczonej parceli gruntowej [...] kat. [...] tj. [...]. kat. [...] i [...]. kat. [...] b. gm. kat. [...], - działka nr [...] o pow. 916 m2 odpowiada wywłaszczonej parceli gruntowej [...]. kat. 1010/1 b. gm. kat. [...], - działka nr [...] o pow. 875 m2 odpowiada wywłaszczonym parcelom [...]. kat.: [...],[...],[...],[...] b. gm. kat. [...]. Kolegium stwierdziło, że w sytuacji takiej jak w sprawie niniejszej, realizacja roszczeń poprzednich właścicieli o zwrot wywłaszczonych nieruchomości do części nieruchomości oznaczonej jako dz. ewid. [...] wiąże się z koniecznością dokonania podziału nieruchomości zabudowanej budynkiem. Jak wynika z akt sprawy proponowany podział miałby być dokonany w celu przywrócenia stanu własności sprzed wywłaszczenia, a zatem granice wydzielonych działek muszą odpowiadać wywłaszczonej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych w odwołaniach, Kolegium jednoznacznie stwierdziło, iż podział nieruchomości zabudowanej budynkiem może zostać dokonany jedynie, gdy w wyniku podziału otrzymamy nieruchomość, na której usytuowany będzie budynek spełniający kryteria wynikające z przepisów prawa. Należy bowiem podkreślić, iż jeżeli działka gruntu, która powstanie w wyniku podziału nieruchomości, będzie stanowić odrębny przedmiot praw, to ustanowione na niej prawo dotyczy nie tylko gruntu, ale również przestrzeni nad tym gruntem oraz pod nim. Powyższe wynika również z przepisów kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Stąd każdorazowy podział nieruchomości zabudowanej, który powodowałby także konieczność podziału budynku, powinien być zgodny z przepisem § 4 w/w rozporządzenia, który stanowi, iż granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części, które mają własne wejścia i są wyposażone w odrębne instalacje. Wobec powyższego skoro podział nieruchomości zabudowanej nie mógłby zostać zrealizowany zgodnie z przepisami prawa, w tym przepisami rozporządzenia z dnia 7.12. 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (§ 4), gdyż w wyniku podziału otrzymalibyśmy nieruchomość, na której usytuowany byłby budynek nie spełniający kryteriów wynikających z przepisów prawa, to należy uznać, że podział taki nie może zostać zatwierdzony. W konsekwencji takiego podziału zaistniałaby sytuacja, w której nie istniałby przedmiot roszczenia, tj. nieruchomość, która podlegałaby zwrotowi zgodnie z przepisem art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Równocześnie odnosząc się do zarzutów odwołania A. K. , A. W. , B. C. , H. L. , S. L. i T. L. Kolegium zaznaczyło, że każdy podział nieruchomości (także wynikający z realizacji roszczeń do części wywłaszczonych nieruchomości) może zostać dokonany jedynie w zgodności z obowiązującymi przepisami prawa i nie może zostać oparty - wbrew twierdzeniom odwołujących się - na uznaniowej interpretacji organu uprawnionego do wydania decyzji podziałowej. Organy administracji publicznej dokonują bowiem podziału zgodnie z przepisami prawa i w granicach prawa, a zgodnie z art. 93 ust. 1 podziału nieruchomości można dokonać jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Podział nieruchomości dokonywany w postępowaniu prowadzonym na wniosek poprzednich właścicieli o zwrot wywłaszczonych nieruchomości dokonuje się w celu przywrócenia stanu własności sprzed wywłaszczenia, a zatem granice wydzielonych działek muszą odpowiadać wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast dokonanie podziału, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 7.12. 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości, tj. wzdłuż pionowych płaszczyzn tworzących ściany oddzielenia przeciwpożarowego prowadziłoby do zwrotu działki powstałej z nieruchomości stanowiących odrębne własności, co nie jest dopuszczalne. W przedmiotowej sprawie, zgodnie z załączoną dokumentacją granice działek nr [...], nr [...] i nr [...] wydzielone w celu ustalenia przedmiotu zwrotu, przebiegają ściśle po granicach wywłaszczonych parcel i nie jest możliwe w tym postępowaniu dokonanie zmiany granic działek po ścianach nośnych budynku. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu [...] r. złożyli: A. K. , H. L. i S. L. Skarżący zarzucili ponownie, iż organy wydające decyzję w niniejszej sprawie nie wzięły pod uwagę okoliczności szczególnej, jaką jest cel zatwierdzenia przedmiotowego projektu podziału dz. ewid. [...]. Skarżący, podobnie jak we wcześniejszych odwołaniach podnieśli, że w chwili wywłaszczania nieruchomość składała się z poszczególnych działek, które bez wiedzy i uczestnictwa stron niniejszego postępowania zostały połączone. W chwili obecnej - wobec spełnienia ustawowych warunków - nieruchomość podlega zwrotowi, zaś przepisy wymagają zwrotu działek według ich konfiguracji pierwotnej t.j. z dnia wywłaszczenia. Celem nadrzędnym wszystkich działań organów Gminy winno być - zdaniem skarżących - wykonanie ustawy i zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący podali także, że w chwili wywłaszczania nieruchomość była zabudowana budynkami tymczasowymi, które ówczesny dzierżawca zobowiązał się usunąć, doprowadzając teren do stanu pierwotnego. Skarżący twierdzą, że wobec braku późniejszych zgód czy pozwoleń, przyjąć należy, iż obecne budowle stanowią te same, których dotyczyło opisane powyżej oświadczenie dzierżawcy. Brak więc wykonania tego zobowiązania - czy też brak działań Urzędu Miasta w tej kwestii - powoduje zdaniem skarżących - utrudnienie w zwrocie nieruchomości. Nadto podniesiono w skardze, że powołanie się przez organy na akt prawny w randze rozporządzenia - w niniejszym stanie faktycznym - prowadzi do zablokowania stosowania aktu o randze ustawy, a takie działanie - według skarżących - nie zasługuje na ochronę prawną. Decyzja na nim oparta, jako pozbawiona podstawy prawnej, winna być uchylona. Wskazali także na niezgodności w/w rozporządzenia z konstytucyjną ochroną prawa własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30.08. 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i 3 p.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. W wyniku dokonanej kontroli należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie postanowienie Prezydenta M. [...] z [...] r., znak: [...], ponownie orzekające o odmowie zatwierdzenia planu podziału nieruchomości obj. Ks. w. [...] składającej się z dz. ewid. [...] położonej w obr. [...], sporządzonego w dniu [...] Nr ks. rob. [...] przez uprawnionego geodetę mgr inż. A. G. który to plan został przyjęty do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] r. - następnie utrzymane w całości postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] decyzją z [...] r., znak: [...]- zostało wydane na wniosek organu I instancji tj. Wydziału Skarbu Miasta i Urzędu M. [...] z [...] r. w związku z prowadzonym przez organ I instancji postępowaniem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości na rzecz poprzednich właścicieli. Natomiast postępowanie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości zostało wszczęte z wniosku byłych właścicieli działek wchodzących obecnie w skład działki ewid. [...] obr. [...] tj.: A. K. , A. W. , B. C. , H. L. , S. L. i T. L. Już na wstępie należy wskazać, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest prawidłowe ustalenie stron postępowania administracyjnego. Ustawodawca określił definicję strony w przepisie art. 28 kpa. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Trzeba wskazać, że o tym czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony, przesądzają przepisy prawa materialnego. Wobec tego interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji skonkretyzowanego podmiotu prawa. W przypadku podziału nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) zgodnie z art. 97 ust. 1 i 1a podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny, przy czym wnioskujący powinien dołączyć do wniosku m. in dokument stwierdzający tytuł prawny ( ust. 1a pkt 1) Oznacza to, że o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, gdyż są to podmioty władne do dysponowania nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, a tym samym mają interes prawny, aby żądać czynności organu. Podmioty te są więc stronami postępowania administracyjnego i mogą także żądać sądowej weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych w takich sprawach ( por. wyrok NSA z 24.09. 2003 r. sygn. akt I SA 2515/01, LEX nr 159259; wyrok NSA z 7.02. 2002, sygn. akt I SA 1710/00, LEX 82813) W literaturze wskazuje się nadto, że czynności związanych z podziałem nieruchomości mogą skutecznie żądać także osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, jeśli wykażą swój interes prawny (por. G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk) Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, W-wa 2007, s 368). Nadto art. 97 ust. 3 i 4 stanowi, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu. W niniejszej sprawie ustalono, na podstawie przedłożonego odpisu zupełnego z księgi wieczystej nr [...], że dzielona nieruchomość składająca się z działki nr [...] o pow. 3.6532 ha, położona w obr. [...] j. ewid. [...] stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie Instytutu [...] w całości, natomiast skarżący tj. A. K. , S. L. i T. L. oraz pozostaje osoby wnioskujące o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, wchodzących obecnie w skład działki ewid. [...], której dotyczy podział, nie legitymują się żadnym tytułem prawnym do w/w działki. A jeśli tak to należy stwierdzić, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym podziału przedmiotowej nieruchomości zgodnie z projektem jej podziału sporządzonym w dniu [...] Nr ks. rob. [...] przez uprawnionego geodetę mgr inż. A. G. , w związku z prowadzonym postępowaniem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Tak więc argumenty podniesione w skardze złożonej od decyzji SKO w [...] z [...] r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o odmowie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości składającej się z dz. ewid. [...] obr. [...] odmawiającej zatwierdzenia w/w podziału nie mogą być przedmiotem rozpoznania przez Sąd ponieważ skarżący jako osoby nie posiadające żadnego prawa rzeczowego do nieruchomości oznaczonej jako dz. ewid. [...] nie są stronami niniejszego postępowania podziałowego. Legitymacji do bycia stroną niniejszego postępowania nie można wyprowadzić z faktu, iż skarżący posiadają przymiot strony w postępowaniu o wzrost wywłaszczonych nieruchomości. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.