IV SA/Gl 893/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2008r. sprawy ze skargi A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup żywności uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...] Decyzją Prezydenta B. Nr [...] z dnia [...] przyznano A.O. świadczenie pieniężne z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości [...] zł. miesięcznie w okresie od [...] do [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, iż decyzja jest uzasadniona słusznym interesem świadczeniobiorcy stwierdzonym w toku postępowania wszczętego na wniosek strony. Wnioskodawca spełnia warunki określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Przywołano przepis art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Wskazano, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a także, iż pomoc przyznano w miarę możliwości finansowych. Od decyzji tej w terminie odwołanie wniosła strona wyrażając swoje niezadowolenie z treści decyzji przyznającej pomoc w ramach programu wieloletniego " Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości [...] zł. Ponadto A.O. zaznaczył, że nie ma [...]i powinna zostać objęta pomocą nie tylko w ramach programu wieloletniego " Pomoc państwa w zakresie dożywiania", ale także pomocą w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na żywość bowiem spełnia kryterium dochodowe. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 pkt k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...] A.O. zwrócił się o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Podniesiono, iż organ pierwszej instancji ustalił, że A.O. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą [...]. Nie posiada [...]. Nadto nie ponosi opłat związanych z energią elektryczną i gazem. Dlatego też strona spełnia przesłanki do przyznania jej ww. formy pomocy , albowiem jej dochód wynosi bowiem [...] zł.. Kolegium wskazało, iż stosownie do postanowień przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późno zm.) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Podniesiono, iż zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ( Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ) w ramach programu realizowane są działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: a) dzieciom do 7 roku życia, b) uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, c) osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Organ wskazał, iż stosownie do regulacji art. 5 ust. 1 cyt. ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zaś z art. 7 ustawy wynika, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Podkreślono nadto, iż zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w formie gorącego posiłku jest udzielana ze szczególnym uwzględnieniem posiłku gorącego, w celu zapewnienia zdrowego żywienia. Z kolei § 6 tego rozporządzenia przewiduje, że pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, w tym dla dzieci i młodzieży w placówkach, o których mowa w § 66 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467 i Nr 212, poz. 1767), a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego, jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Organ odwoławczy podniósł, iż przedmiotowe świadczenie przyznawane jest w oparciu o ocenę potrzeb osoby składającej wniosek, jak również możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, a nadto w razie ich przyznania nie muszą one także zaspokajać w pełni potrzeb wnioskodawcy. Tym samym przyznanie wnioskodawcy zasiłku w kwocie [...] zł - wg. wnioskodawcy - zbyt skromnego w stosunku do oczekiwań nie oznacza nieuwzględnienia jego realnej sytuacji, a jedynie wynika z konieczności ustalenia wysokości pomocy na poziomie współmiernym nie tylko do potrzeb osoby zainteresowanej, lecz także aktualnych możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, który ze wspólnych środków musi zaspokoić także pilne potrzeby innych podopiecznych. Nadmieniono, iż wskazana wyżej uznaniowość przyznawania oraz określania wysokości zasiłku nie oznacza pełnej dowolności, gdyż wymaga ona zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a decyzja przyznająca świadczenie winna wskazywać jakie okoliczności organ pierwszej instancji wziął pod uwagę ustalając taką a nie inną wysokość zasiłku. Organ odwoławczy podkreślił, iż organ pierwszej instancji przyznał pomoc pieniężną na żywność, wskazując wyraźnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pomoc została dostosowana do możliwości pomocy społecznej, a przeto uwzględnił wysokość posiadanych środków przeznaczonych na tą formę pomocy. Zaznaczono nadto, iż w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa pracownika socjalnego z dnia [...], z treści której wynika, że Ośrodek wszystkim korzystającym z pomocy finansowej na żywność przyznaje świadczenie w wysokości [...] zł. na osobę. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.O. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej. Zarzucił organowi nieprzestrzeganie przepisów prawa. Jego zdaniem winien otrzymać pomoc w wysokości [...] zł.. Podnosił, iż jest osoba [...] i wyliczona przez niego kwota, po prostu mu się należy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Strona skarżąca wnioskiem złożonym w dniu [...] zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. między innymi o przyznanie pomocy w formie "świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności". Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż A.O. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą [...]. Skarżący nie posiada [...], a zatem spełnia przesłanki do przyznania świadczeń pomocowych. Decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania oparta została m.in. na przepisach ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267 poz. 2259) oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy, a to rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Przepis art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ( Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ) stanowi, iż w ramach programu realizowane są działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: a) dzieciom do 7 roku życia, b) uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, c) osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym, - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Nadto, stosownie do regulacji art. 5 ust. 1 cyt. ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zaś z art. 7 ustawy wynika, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie zaś z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w formie gorącego posiłku jest udzielana ze szczególnym uwzględnieniem posiłku gorącego, w celu zapewnienia zdrowego żywienia. Przede wszystkim należy jednak zauważyć, iż zgodnie z § 6 w/wym. rozporządzenia pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, w tym dla dzieci i młodzieży w placówkach, o których mowa w § 66 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacj i Narodowej i Sportu z dnia 07 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467 i Nr 212, poz. 1767), a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego, jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Analiza przepisów wskazanego rozporządzenia prowadzi zatem do jednoznacznego wniosku, że pomoc w naturze czyli w formie posiłku ma pierwszeństwo przed formą finansową. Innymi słowy z powyższego wynika wprost i jednoznacznie, że w ramach omawianej ustawy i rozporządzenia pomoc w naturze, czyli w formie posiłku wyprzedza pomoc w formie finansowej. Przeto tez organ przyznający stronie świadczenie w formie pieniężnej (zamiast przyznania posiłku) powinien uzasadnić swoje stanowisko - dlaczego przyznaje świadczenie w takiej formie i co stoi na przeszkodzie przyznania stronie pomocy w naturze. Takiego uzasadnienia nie zawiera decyzja organu odwoławczego, jak i decyzja organu I instancji (która zresztą w ogóle nie zawiera uzasadnienia w kwestii rozmiaru przyznanego świadczenia). Oczywistym przy tym jest, iż uzasadnienie zawarte w decyzji organu odwoławczego wskazujące, iż MOPR w B. posiada skromne możliwości finansowe i wszystkim korzystającym z pomocy finansowej na żywność przyznaje świadczenie w wysokości [...] zł. miesięcznie nie stanowi uzasadnienia dlaczego nie przyznano skarżącemu pomocy w naturze. Jak już wskazano wobec treści § 6 omawianego rozporządzenia organ nie musi w tej mierze wykazać, iż posiada skromne środki finansowe, a wykazać musi, iż w konkretnym wypadku istnieje "brak możliwości zapewnienia posiłku" lub, że "przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną" osoby potrzebującej Tym samym – zdaniem Sądu Administracyjnego – organy bez żadnej ku temu wątpliwości naruszyły § 6 w/wym. rozporządzenia w związku z art. 107 § 3 k.p.a. co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcia ją poprzedzającego. Całkowicie na marginesie godzi się podkreślić, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w innej sprawie dotyczącej przedmiotowego zagadnienia zaprezentowało argumentację podobną do wyżej przedstawionych motywów Sądu Administracyjnego (patrz decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia z dnia [...] Nr [...]). Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ja poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych wywodów Sądu.