III SA/Kr 1/08
WyrokWSA w Krakowie2008-03-31
Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Grażyna Danielec, Piotr Lechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego, prawidłowo ocenił materiał dowodowy i czy jego uzasadnienie decyzji spełnia wymogi prawa procesowego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, błędną ocenę tego materiału oraz brak wskazania w uzasadnieniu przyczyn odmowy wiarygodności poszczególnym dowodom. W konsekwencji, zaskarżona decyzja organu odwoławczego została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego J. C. w lokalu przy ul. S. w Krakowie. Organ I instancji uznał, że J. C. nie zamieszkiwał w spornym lokalu w dacie zameldowania i anulował czynność. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i odmówił anulowania zameldowania, uznając, że J. C. przebywał w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Skarżąca H. K. wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi II instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek (spr) Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Piotr Lechowski Protokolant Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2008 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej H. K. kwotę 357 ,- ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] orzekł o anulowaniu czynności materialno- technicznej zameldowania w dniu 27 lutego 2007r. J. C. na pobyt stały w lokalu numer [...] przy ul. S. w K. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że H. K., współwłaścicielka i administratorka budynku przy ul. S. w K., złożyła wniosek o wszczęcie postępowania podając, że w spornym lokalu nikt nie mieszkał i nie mieszka a J. C. od wielu lat mieszka z żoną w K. przy ul. G. Określona w art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z art. 6 ust. 1 ustawy przesłanka zameldowania na pobyt stały zostaje spełniona wówczas, gdy osoba zamieszkuje w lokalu, w którym zgłasza pobyt i ma zamiar stałego w nim przebywania. Zameldowanie zostaje anulowane w przypadku braku spełnienia tych przesłanek.
W wyniku postępowania ustalono, że budynek przy ul. S. w K. jest przedmiotem współwłasności i nie posiada wyodrębnionej własności lokali. W tej kwestii toczy się przed sądem postępowanie. Również pod sygn. akt [...] Sąd Rejonowy prowadzi postępowanie o ustanowienie zarządcy budynku. W dniu 22 lutego 2007r. M. C. aktem notarialnym darowała ojcu J. C. udział wynoszący 64/1600 części tej nieruchomości. W dniu 27 lutego 2007r. zarejestrowano pobyt stały J. C. w spornym lokalu na podstawie druku meldunkowego, na którym fakt pobytu osoby meldującej się potwierdził sam zainteresowany.
Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy wykazał, że w dacie zameldowania J. C. nie mieszkał w spornym lokalu i trudno uznać, iż obecnie lokal ten stanowi jego miejsce stałego pobytu, co znajduje odzwierciedlenie w zeznaniach świadków, wyjaśnieniach stron, w przedłożonych dokumentach.
H. K. oświadczyła, że J. C. zgłaszając zameldowanie w spornym lokalu wprowadził organ meldunkowy w błąd i potwierdził nieprawdę. W dacie zameldowania nie zamieszkiwał tam, w mieszkaniu były jeszcze rzeczy zmarłej najemcy, a klucze do lokalu posiadała M. Z. - córka najemcy.
J. C. udzielił pełnomocnictwa swojej córce – M. C., która potwierdziła fakt jego zamieszkiwania w spornym lokalu od 16 września 2006r., kiedy zawarta została umowa użyczenia lokalu z zamieszkującą tam T. G. Na mocy tej umowy J. C. przebywał w mieszkaniu i opiekował się nim. W tym czasie T. G. przebywała w szpitalu. Zmarła w szpitalu w dniu 31 stycznia 2007r. Wcześniej nie dopełnił obowiązku zameldowania, bo nie był świadom tego obowiązku, gdyż zameldowana była najemcą lokalu. W momencie sporządzenia umowy użyczenia otrzymał klucze do spornego lokalu od córki najemcy M. Z. Wprowadził do lokalu swoje rzeczy, przy czym nie wszystko przewieziono, bowiem mieszkanie wymaga odnowienia.
W aktach sprawy znajduje się protokół zdawczo-odbiorczy spornego lokalu na mocy którego w dniu 28 lutego 2007r. M. Z. przekazała lokal J. C.
Świadek M. Z. zeznała, że jej matka – T. G. w celu zabezpieczenia spornego mieszkania zawarła z J. C. umowę użyczenia mieszkania w wyniku której miał on opiekować się lokalem podczas jej nieobecności. Matka dała J. C. zapasowe klucze, on wniósł do lokalu swoje kosmetyki, ręczniki, do kuchni wniósł rozkładane łóżko. J. C. przebywał pod tym adresem tylko podczas nieobecności matki. Matka zmarła 31 stycznia 2007r. Od 11 listopada 2006r. była hospitalizowana z krótką przerwą 2-3 dniową, oraz w okresie Świąt, kiedy przebywała u niej w domu. Po pogrzebie matki w dniu 8 lutego 2007r., zaczęła opróżniać mieszkanie. W dniu 28 lutego 2007r. przekazała sporny lokal J. C., który w tym dniu wniósł do lokalu swoje rzeczy, jakieś kartony, duży materac, krzesło, łóżko. Za życia matki J. C. chyba nie zamieszkiwał z matką tylko opiekował się mieszkaniem, gdy ona zabierała matkę do siebie. Natomiast skoro w dniu 27 lutego 2007r. skarżący miał klucze do spornego lokalu i były tam jego rzeczy, (które przesunął w czasie opróżniania przez nią lokalu) to przypuszcza, iż mieszkał tu.
Lokator budynku i współwłaściciel – A. M. zeznał, iż J. C. mieszka w spornym lokalu, chyba od połowy września 2006r. W zasadzie to był przy córce mieszkającej w lokalu numer [...], natomiast często przychodził do T. G. zajmującej mieszkanie numer [...], pomagał jej, jak była w szpitalu to on przebywał w tym lokalu. M. Z. po śmierci matki robiła porządek, ale nie wie, kiedy całkowicie opróżniła mieszkanie z rzeczy i komu lokal przekazała. Zeznał, iż J. C. zamieszkiwał w spornym lokalu w dniu 27 lutego 2007r. skoro widział jak palił papierosy na balkonie spornego lokalu.
Świadek - Z. N., mieszkająca w budynku od 40 lat zeznała, iż nie zna J. C., nigdy go nie widziała. Do spornego mieszkania trzy - cztery razy w tygodniu chodziła z mężem do T. G, której pomagali, robili zakupy. T. G. nigdy nie mówiła o umowie użyczenia lokalu J. C., o tym, że ma się on opiekować mieszkaniem, podczas kiedy ona będzie w szpitalu.
Przesłuchano również jako świadków - mieszkańców budynku, M. K. i S. K. M. K. zeznała, że J. C. nie mieszka w spornym lokalu, który do chwili śmierci zajmowała jedynie T. G. Nie wie czy ktoś mieszka w lokalu, nikogo tam nie widzi. S. K. zeznał, że w lutym 2007r. interweniowała Policja, domyśla się, że chodziło o mieszkanie numer [...]. Według niego J.C. nie zamieszkiwał pod tym adresem w dniu 27 lutego 2007r. skoro policja interweniowała 28 lutego 2007r. Nie widział, aby J. C. w dniu 27 lutego 2007r. wnosił tam swoje rzeczy.
Świadek R. L., znajomy M. C., zamieszkujący poza K., potwierdził fakt pobytu J. C. w spornym lokalu od końca stycznia lub połowy lutego 2007r. Był w spornym lokalu, mieszkanie było urządzone, znajdowały się tam meble i rzeczy J. C.
Organ I instancji po przeanalizowaniu zeznań świadków uznał, że nie potwierdzają one w sposób jednoznaczny zamieszkiwania J. C. w dacie zameldowania 27 lutego 2007r. w spornym lokalu.
Nie dano wiary świadkom niezamieszkującym w przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu, najbardziej wiarygodnymi osobami są mieszkańcy budynku. Tylko jeden z nich – A. M. potwierdził fakt pobytu J. C. w spornym lokalu w dniu 27 lutego 2007r., przy czym jego zeznania nie są wystarczające do przyjęcia takiego stanowiska. A. M. nie zna dokładnie szczegółów, kiedy i komu M. Z. przekazała sporny lokal, czy na dzień 27 lutego 2007r. była w posiadaniu mieszkania, uważa, że skoro w tej dacie widział J. C. palącego papierosa na balkonie tego mieszkania to zainteresowany tam mieszkał.
Organ wskazał, że trudno dać wiarę wyjaśnieniom M. C., że J. C. zamieszkuje w spornym lokalu od 16 września 2006r., kiedy zawarta została z T. G. umowa użyczenia lokalu. Umowa ta jasno precyzuje, że użyczający oddaje w bezpłatne używanie przedmiot użyczenia na czas swojego pobytu poza stałym miejscem zamieszkania w związku z chorobą. Z zeznań świadka – M. Z. wynika, iż matka była hospitalizowana dopiero w listopadzie 2006r. Ponadto skoro sporny lokal został protokołem zdawczo-odbiorczym przekazany J. C. w dniu 28 lutego 2007r., więc po zameldowaniu, to dopiero w dniu 28 lutego 2007r. był w pełnym posiadaniu lokalu, mógł z niego swobodnie i w całości korzystać, przebywać z zamiarem stałego pobytu. Skoro po śmierci najemcy lokal był w dyspozycji M. Z., opróżniającej mieszkanie, to stałe zamieszkiwania J. C. wydaje się nierealne i należy domniemywać, że wówczas nie nastąpiło.
W związku tym zdaniem organu, czynność meldunkową należy uznać za niezgodną z prawem i ją anulować.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. C. reprezentowany przez M. C. Wnosząc o uchylenie decyzji w całości, podniósł, że materiał dowodowy nie został przez organ rozpatrzony w sposób rzetelny, całościowy oraz obiektywny a decyzja została wydana w oparciu o jego subiektywną ocenę.
Wskazał, że dokonał wszelkich powinności do skutecznego zameldowania w spornym lokalu, jest współwłaścicielem kamienicy i mieszkał w spornym lokalu przed datą zameldowania od 16 września 2006r. na podstawie umowy użyczenia zawartej tego dnia z T. G., która obawiała się, iż podczas jej pobytu w szpitalu p. K. włamią się i zajmą jej mieszkanie. Gdy T. G. trafiła do szpitala na początku listopada 2006r. przeniósł centrum swojego życia do spornego lokalu, co było podyktowane zaleceniami lekarza, który nakazał mu zamieszkanie na parterze w nienasłonecznionym mieszkaniu, ponieważ przeszedł wcześniej operację serca i mieszkanie na trzecim piętrze bez windy pozbawiało go możliwości wychodzenia z domu. Ponadto, jako osoba chora wymaga opieki, którą zapewnia mu córka M. C., mieszkająca na tym samym piętrze pod nr [...]. Organ nie wziął pod uwagę zaświadczeń lekarskich ani zeznań M. C. o jego stanie zdrowia, ani opiece, jaką go otacza. Nie wzięto również pod uwagę zaświadczenia lekarskiego zalecającego po operacji serca, aby nie wykonywał wysiłku fizycznego. Meldunek jedynie potwierdził istniejący stan faktyczny jego zamieszkiwania w spornym lokalu. Mieszkanie jest chłodne, położone na parterze, dzięki czemu może aktywnie żyć. Ponadto wskazał, że jest emerytowanym profesorem [...]. Organ nie wziął pod uwagę oświadczenia córki, że opiekuje się ojcem, gdyż pracuje w domu i jest w stanie przygotować posiłki, w razie konieczności wezwać pogotowie lub dowieźć ojca do lekarza, czy w inne miejsce.
Podniósł też, że nie wiadomo, na jakiej podstawie organ przyjął, iż nie spełnia przesłanek określonych w art. 10 ust 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy. Wskazał, że nie wzięto pod faktur wystawionych przez ślusarza z dnia 28 lutego 2007r. i z dnia 4 marca 2007r., gdy wzywał go do zmiany zamka, który zniszczyła p. K. z rodziną. Ponadto jasno określił swoje intencje w zeznaniach. Organ sam stwierdził, że potwierdził intencje zamieszkania na stałe w dniu 27 lutego 2007r. Uzasadnienie decyzji jest wewnętrznie sprzeczne.
Stwierdził, że zeznania H. K. nie są wiarogodne jak i zeznania M. K., skoro wynajmuje ona mieszkanie od H. K., której zapewne sporne mieszkanie przypadnie po podziale fizycznym.
Ponadto ani M. C. ani jej ojciec nie znają M. K. Podobna sytuacja dotyczy Z. N. Natomiast świadkowie A. M., R. L., twierdzą, że J. C. mieszka od lutego w spornym lokalu. Nawet świadek S. K. to potwierdził. Organ stronniczo ocenił materiał dowodowy i nie wziął pod uwagę wszystkich świadków np. A. M., który zeznał, że J. C. zamieszkuje w spornym lokalu. Podobna sytuacja dotyczy i M. Z. i R. L., oboje zeznali, że J. C. mieszka w spornym mieszkaniu, które stanowi centrum jego życia przynajmniej od połowy lutego 2007r.
Organ błędnie ocenił materiał dowodowy, poprzez przyjęcie, że J. C. w czasie hospitalizacji T. G., nie miał wstępu do spornego mieszkania, jest to sprzeczne z zeznaniami świadków, umową użyczenia i faktem posiadania przez niego kluczy. Głównym dokumentem wziętym pod uwagę przez organ jest protokół zdawczo- odbiorczy, który może być zawarty kiedykolwiek, było on zawarty po to, aby rozliczyć się za energię i gaz i nie może być uznany za główny dowód w sprawie. Ponadto został zawarty w dniu 28 lutego 2007r., a na długo przed tym J. C. zamieszkiwał w spornym lokalu. Protokół jest czynnością techniczną, a jego brak nie uniemożliwia zamieszkania. Od 16 września 2006r. J. C. miał do spornego mieszkania swobodny dostęp.
Organ wykazał się brakiem znajomości dokumentów i materiału zebranego w sprawie, podnosząc, iż H. K. była w dniu 5 marca 2007r. administratorem nieruchomości. W dniu 22 lutego 2007r. współwłaściciele z wyjątkiem rodziny K. i gminy, wypowiedzieli pełnienie funkcji administratora H. K. i toczy się postępowanie o objęcie sądowym zarządem kamienicy. H. K. dąży do przejęcia całej kamienicy, o czym świadczy włamanie, kradzież i naruszenie miru domowego w dniu 3 marca 2007r. do mieszkania nr [...] zajmowanego przez M. C. - sprawa jest w prokuraturze, zniszczenie zamka w drzwiach wejściowych w lokalu nr [...], włamanie do piwnic, przejęcie suteryn, strychu, zastraszanie M. C., G. C., M. Z. - każda ze spraw zgłoszona została na policję.
H. K. kieruje się prywatnym interesem i nie jest wiarogodna. Organ nie wziął pod uwagę intencji, jakie nią kierowały a chce ona przejąć mieszkanie dla swojego syna, większość udziałów w kamienicy i lokali, w tym celu zastrasza i terroryzuje mieszkańców. W decyzji nie ma odniesienia do motywów, jakie kierowały H. K. Stąd wątpliwym jest jej obiektywizm i prawdziwość jej zeznań. Organ podał, iż J. C. nie zamieszkuje i nie mieszka w spornym lokalu, ale nie wyjaśnił, na jakiej podstawie H. K. tak twierdzi skoro nie mieszka i nie bywa w przedmiotowym budynku.
J.C. jest szanowaną osobą a sprawa została przeprowadzona z naruszeniem prawa i zasad współżycia społecznego. Zameldowanie J.C. odpowiada ustawowym przesłankom, w szczególności, jest on i był w dacie zameldowania uprawniony do przebywaniu w spornym lokalu, co zostało pominięta w decyzji jak i jego zamiar stałego przebywania w spornym mieszkaniu. Brak jest w sprawie przesłanek do negowania zamiaru J. C. do stałego przebywania w spornym lokalu. Zmianę jego miejsca zamieszkania należy traktować jako stałą również i w tym sensie, że nie zamierza on powrócić do zajmowanego poprzednio mieszkania.
Odwołanie (opisane jako uzupełnienie powyższego odwołania) od decyzji wniosła również radca prawny E. P. - pełnomocnik J. C. W odwołaniu zarzucono brak rozpoznania całości materiału zebranego w sprawie, nierzetelną ocenę materiału dowodowego, co skutkowało wydaniem niezgodnej z prawem decyzji i wniesiono o uchylenie decyzji w całości i utrzymanie w mocy czynności materialno-technicznej zameldowania J. C. na pobyt stały w spornym lokalu. Podniesiono, że pobyt J. C. w spornym lokalu spełnia przesłanki określone w art. 6 i art. 10 ustawy skoro dokonał on wszelkich powinności do skutecznego zameldowania, jest współwłaścicielem kamienicy i mieszkał w spornym lokalu przed datą zameldowania.
Głównym dokumentem wziętym pod uwagę przez organ jest protokół zdawczo-odbiorczy. Nie ma ustawowego terminu zawarcia protokołu i nie jest on wymagany do przejęcia mieszkania, protokół ten stanowił tylko potwierdzenie stanu wyposażenia mieszkania i miał stanowić podstawę do wzajemnego rozliczania liczników elektrycznego i gazowego. Nie ma żadnych podstaw by dokument ten został uznany za główny dowód w sprawie. Ponadto został on zawarty w dniu 28 lutego 2007r. dzień po meldunku J. C., a brak wcześniejszego sporządzenia protokołu nie uniemożliwiał wcześniejszego zamieszkania w mieszkaniu od dnia 16 września 2006 r. kiedy miał do niego swobodny dostęp.
Decyzja została wydana z pominięciem zasad logiki, doświadczenia życiowego, rozsądku. Podniesiono, iż J. C. jest osobą szanowaną. Wymeldowanie go z mieszkania spowoduje, ze stanie się osobą nieposiadającą zameldowania, tj. bezdomną. W trakcie postępowania przedstawione zostały fakty wskazujące na to, że zameldowanie J. C., spełnia ustawowe przesłanki zameldowania, w szczególności, że zameldowany jest i był w dacie zameldowania uprawniony do przebywania w spornym lokalu oraz, że ma zamiar stałego tam przebywania.
Wojewoda decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego J. C. w spornym lokalu. Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że uznał zasadność odwołania. Ponadto zaznaczył, iż wydana na podstawie art. 47 ust. 2, w związku z art. 10 ust. 1 ustawy decyzja administracyjna, winna być poprzedzona przeprowadzeniem przez organ meldunkowy postępowania dowodowego, mającego na celu usunięcie zachodzących w sprawie wątpliwości. W niniejszej sprawie, organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe z zachowaniem wymagań art. 7 i art. 77 § 1 kpa, jednakże swoje rozstrzygnięcie oparł na niewłaściwej ocenie stwierdzonych faktów. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy wyciągnął odmienne wnioski aniżeli organ I instancji, bowiem uznał, iż w świetle złożonych w sprawie wyjaśnień, zeznań świadków i przedłożonych dokumentów, brak było podstaw do tego, by odmówić zameldowania J. C. na pobyt stały w trybie czynności materialno - technicznej, gdyż zgłoszenie meldunkowe odpowiadało stanowi faktycznemu tj. J. C. w chwili dokonywania zgłoszenia przebywał pod wskazanym adresem z zamiarem stałego przebywania. Rejestrując ten pobyt, organ meldunkowy również nie miał, co do tego wątpliwości i dokonał zameldowania.
Zamiar stałego pobytu musi być określony na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W toku postępowania J. C. twierdził, że od 16 września 2006 r. przebywa i będzie przebywał w spornym lokalu, iż swobodnie dysponuje lokalem, ma do niego klucze, w lokalu znajdują się jego rzeczy, co wskazuje, że ma zamiar stałego w nim przebywania.
Uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem, z wyłączeniem sytuacji będących następstwem naruszenia posiadania, czy też wręcz przestępstwa. W sprawie zdaniem organu odwoławczego, mamy do czynienia z pobytem legalnym. Z ustaleń organu I instancji wynika, że J. C., za zgodą T. G., ówczesnego najemcy, bez przeszkód wszedł do mieszkania, a następnie przebywał w nim i w sposób legalny go użytkował.
Powyższych faktów nie kwestionowała świadek M. Z., która jednoznacznie potwierdziła, że jej matka, T. G., zgodnie z umową użyczenia, we wrześniu 2006 r., udostępniła skarżącemu sporny lokal, aby mógł się tym lokalem opiekować, a w związku z użytkowaniem lokalu, ponosić również część płatności (energia, gaz). Już wówczas - jak podała - po otrzymaniu zapasowych kluczy, J. C. wniósł do mieszkania swoje rzeczy osobiste, które cały czas tam się znajdują, o czym świadczy fakt, że opróżniając lokal po śmierci T. G., rzeczy należące do J. C., zmuszona była przesunąć i zabezpieczyć w kuchni. Podała, że pomoc skarżącego polegała na tym, że opiekował się mieszkaniem i zamieszkiwał w nim, zarówno przed jak i w dacie rejestracji pobytu stałego.
W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy w sprawie wskazuje, iż trwa spór współwłaścicieli nieruchomości o lokal nr [...]. Po śmierci najemcy tego lokalu, nowy właściciel może żądać usunięcia z lokalu osoby, która nie posiada do niego uprawnień. Jednakże rozstrzygnięcie tego zagadnienia nie jest możliwe w postępowaniu meldunkowym i nie może być podstawą stosowania art. 47 ust. 2 ustawy, którego stosowanie nie może zastępować kompetencji sądów powszechnych. Przepisy z zakresu ewidencji ludności są przepisami porządkowymi i na ich gruncie nie można załatwiać innych spraw spornych, w tym także majątkowych. Przepisy te nie mogą służyć współwłaścicielom do odzyskania spornego lokalu, czy do wyprowadzenia z niego niepożądanej osoby. Sprawy związane z odzyskaniem przez właściciela lokalu, podlegają kompetencjom sądów powszechnych.
Czynności ewidencyjne podejmuje się na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej własny obowiązek meldunkowy. Na podstawie zgłoszenia obejmującego wymagane dane, organ prowadzący ewidencję ludności obowiązany jest dokonać zameldowania, czynności rejestracyjnej rodzącej skutki prawne. Czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie nie ma cech ostateczności. Konieczność dokonania zameldowania nie jest uzależniona od charakteru tytułu prawnego do lokalu zamieszkiwanego przez daną osobę, czy uregulowania między współwłaścicielami sporów majątkowych dotyczących lokalu. Skoro zameldowanie ma na celu wyłącznie odzwierciedlenie w ewidencji faktu pobytu danej osoby, to jego dokonanie nie może być traktowane jako źródło powstania jakichkolwiek praw majątkowych do mieszkania. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu, ani nie dokonuje kontroli legalności zamieszkiwania, lecz gromadzi informacje o miejscu pobytu osób, co oznacza, że jedyną przesłanką umożliwiającą prawidłowe zameldowanie na pobyt stały jest faktyczne zamieszkanie w danym lokalu, a taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). W związku z tym osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu (art. 9 ust. 2b ustawy). Organ meldunkowy przyjmując zgłoszenie pobytu stałego, bada wyłącznie przesłankę zamieszkania osoby w lokalu z zamiarem stałego przebywania i w niniejszej sprawie warunek ten został przez J. C. spełniony, bowiem w dacie zgłaszania pobytu stałego, legitymował się pobytem stałym w spornym lokalu tj. zamieszkaniem pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Tym samym spełniona została przesłanka warunkująca zarejestrowanie pobytu stałego (art. 10 ust. 1 ustawy).
W tym stanie sprawy i wobec dyspozycji art. 80 kpa, mając na uwadze, iż organ odwoławczy nie jest związany dokonaną oceną dowodów przez organ I instancji, konfrontując zebrany przez ten organ materiał dowodowy z treścią wniesionego odwołania uznał, iż odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła H. K. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki jego stosowania, ponieważ J. C. nie zamieszkiwał w spornym lokalu i jego pobyt w tym lokalu nie charakteryzował się zamiarem stałego w nim przebywania,
2. naruszenie przepisów postępowania, a to:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego,
b) art. 80 kpa, poprzez błędną ocenę materiału dowodowego,
c) art. 107 § 3 kpa, poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których organ odwoławczy odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom wskazującym na nie spełnianie przez J. C. przesłanek umożliwiających uzyskanie zameldowania na pobyt stały.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do rozpoznania przez Wojewodę.
Podniosła, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy, dla uzyskania zameldowania na pobyt stały, konieczne jest spełnienie przez wnioskodawcę łącznie dwóch przesłanek: zamieszkiwania pod określonym adresem oraz zamiaru stałego tam przebywania. W związku z tym, przed wydaniem decyzji, właściwy organ administracji publicznej obowiązany jest, z poszanowaniem dyspozycji art. 7 oraz regulacji zawartych w rozdziale 4 kpa, przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności wnikliwego zbadania, czy zaistniały przesłanki dla wydania decyzji określonej treści.
Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy sprawy jest zupełny i umożliwia wyjaśnienie jej stanu faktycznego. Dlatego też, za niezrozumiałe należy uznać zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia już zgromadzonego materiału dowodowego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, bowiem, którym dowodom i dlaczego organ odwoławczy odmówił wiarygodności.
Uzasadnienie i rozstrzygnięcie, oparte jest w istocie na dwóch dowodach, z szeregu zgromadzonych przez organ l instancji - oświadczeniach J. C. będącego stroną postępowania, zainteresowaną pozytywnym dla niego rozstrzygnięciem i M. Z. - osoby pozostającej w konflikcie z H. K., oraz protokole zdawczo - odbiorczym.
Z art. 77 § 1, art. 7 i art. 80 kpa wynika obowiązek wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś ta ocena winna znaleźć w świetle wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zatem organ winien stosunkować się do każdego z dowodów, a także określić wzajemne relacje pomiędzy nimi. Istotne przy tym jest, aby motywy decyzji były tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją.
Odnosząc się do wyrzeczenia jak i uzasadnienia zaskarżonej decyzji zdaniem skarżącej, nie sposób stwierdzić, iż stan wyżej wskazany zaistniał. Wśród bowiem dowodów, w aktach sprawy, znajdowały się ponadto: zeznania świadków - lokatorów przedmiotowego budynku (A. M., Z. N., M. K. i S. K.), którzy mogli zaobserwować fakt zamieszkiwania J. C. w spornym lokalu, na przestrzeni około 5 miesięcy. Do dowodów tych organ odwoławczy nie odniósł się, co należy poczytać za odmowę przyznania im przymiotu zgodności z rzeczywistym stanem i "pomocności" w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Tymczasem zeznania tych osób, za wyjątkiem częściowo zeznań A. M., wykluczyły okoliczność zamieszkiwania J. C. w spornym lokalu.
Ponadto skarżąca podniosła, że z dokumentów załączonych do akt sprawy wynika, iż T. G. we wrześniu 2006 r. zawarła z J. C. umowę użyczenia, na mocy której miał przebywać w spornym lokalu, "opiekując się" nim w czasie, gdy przebywała w szpitalu. Skarżąca wskazała, że w bezpośrednim sąsiedztwie T. G. zamieszkiwała córka J. C. – M., w lokalu nr [...]. Czynności "opieki nad mieszkaniem" sprowadzają się do m. in. odbierania poczty, okresowego sprawdzania szczelności instalacji czy podlewania roślin domowych, zatem nie wymagają stałej obecności w mieszkaniu, może je wykonywać np. sąsiadka, mieszkająca obok, tym bardziej, iż nieobecność T. G. w mieszkaniu nie miała charakteru ciągłego, co przyznała jej córka – M. Z.
Dlatego też dziwi, iż okresowego podlewania roślin domowych, opróżniania skrzynki na listy itp. czynności w mieszkaniu, nie wykonywała "najbliższa" sąsiadka T. G., lecz ojciec tej sąsiadki, prawdopodobnie obcy T. G. mężczyzna, mający swoje miejsce zamieszkania i jak należy mniemać, najbliższą rodzinę oraz centrum życiowe w odległej części miasta (ul. G. – W. D.). Tymczasem J. C., dla dokonywania w/w czynności, czasowo "pomieszkiwał" w spornym lokalu (tak wynika z zeznań M. Z.), lub wręcz, jak sam podaje, wyprowadził się ze swego mieszkania i zamieszkał na stałe w spornym lokalu. Okolicznościom tym przeczą zeznania świadków, w tym A. M., przesłuchiwanych przez organ l instancji. Świadek Z. N., która opiekowała się T. G. w czasie jej choroby zeznała, iż T. G. nie wspominała jej, skądinąd bliskiej sąsiadce, o umowie użyczenia ani też o osobie J. C.
Poważne wątpliwości w ocenie skarżącej, budzi także istnienie po stronie J. C. zamiaru stałego przebywania w spornym lokalu. Jak bowiem, wynika z ustaleń organu l instancji, opartych na zeznaniach M. Z., J. C. "wniósł do lokalu swoje kosmetyki, ręczniki, do kuchni wniósł rozkładane łóżko". Zdaniem skarżącej wniesienie w/w rzeczy ruchomych do lokalu nie oznacza jeszcze zamiaru pozostania w tym lokalu na stałe. Co więcej, te rzeczy używane są z założenia "krótkotrwale". Okoliczności, iż J. C. zamieszkiwał w spornym lokalu także w późniejszym okresie - w dacie 27 lutego 2007 r., przeczą także pozostali świadkowie, najbliżsi sąsiedzi mieszkania T. G. Natomiast córka najemczyni M. Z., oświadcza, iż "28.02.2007 r. przekazała omawiany lokal J. C., który w tym dniu a więc po dniu 27.02 wniósł do lokalu swoje rzeczy, jakieś kartony, duży materac, krzesło, łóżko". Powstaje pytanie, dlaczego wstawiał on do lokalu te sprzęty dopiero po upływie 5 miesięcy "wprowadzenia się". M. Z. zeznała z kolei, iż po wydaniu kluczy, a więc we wrześniu 2006 r., J. C. wniósł do lokalu rozkładane łóżko oraz, że J. C. "chyba nie zamieszkał z matką (... )".
Z pisma M. C. z dnia 28 lutego 2007 r., skierowanego do Urzędu Miasta wynika, iż "przejęła lokal nr [...] wraz z kluczami do tego mieszkania od p. M. Z. - córki T. G., zmarłej najemczyni tego lokalu". Skoro, zatem M. C., jak należy przypuszczać, w dniu 28 lutego 2007r. przejęła sporny lokal wraz z kluczami do niego, to lokal ten nie mógł być w dniu 27 lutego 2007 r. i wcześniej w posiadaniu J. C., zatem nie zamieszkiwał on w tym lokalu w dacie zameldowania w nim na pobyt stały.
Okoliczność tę potwierdza pismo współwłaścicieli przedmiotowego budynku, z dnia 22 lutego 2007 r., skierowane do M. Z., w którym proszą by nie przekazywała skarżącej kluczy do mieszkania swojej zmarłej matki. Zatem już w dniu 22 lutego 2007 r., klucze do spornego lokalu posiadał nie J. C., a córka zmarłej najemczyni. Data złożenia podpisów pod tym pismem przez współwłaścicieli sugeruje, iż stan taki nie uległ zmianie do dnia 28 lutego 2007r., a więc obejmował także dzień zameldowania J. C. na pobyt stały w spornym lokalu 27 lutego 2007 r.
Skarżąca odnosząc się do stanowiska organu odwoławczego, że uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, wskazała, że zgodnie z dyspozycją art. 6882 zd. 1 Kodeksu cywilnego, bez zgody wynajmującego najemca nie może oddać lokalu lub jego części do bezpłatnego używania ani go podnająć. Skarżąca zgody takiej T. G. nie udzieliła, o ile jest jej wiadome, pozostali współwłaściciele przedmiotowego budynku zgody takiej też nie udzielali, J. C. nie przedstawił zaś żadnego dokumentu mogącego świadczyć o uzyskaniu przez T. G. zgody na oddanie lokalu do bezpłatnego używania.
Skoro zaś, J. C. przed datą śmierci T. G. nie spełniał określonych w art. 6 ust. 1 ustawy przesłanek zameldowania na pobyt stały, to należy zastanowić się zdaniem skarżącej, czy spełniał te przesłanki po dniu jej śmierci. Zgodnie z art. 691 § 2 Kodeksu cywilnego, osoby wymienione w § 1 (m. in. dzieci najemcy), wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, iż żadne z dzieci T. G., w tym M. Z., nie mieszkało z nią w dacie śmierci, nie było by, bowiem, potrzeby ustanawiania "opieki" nad mieszkaniem. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 691 § 3 Kc, w razie braku osób wymienionych w § 1 stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa. Dlatego też uznać należy, iż stosunek najmu spornego lokalu wygasł wraz ze śmiercią T. G. i tym samym córka najemcy nie była "osobą uprawnioną do dysponowania lokalem", sporządzania protokołów zdawczo-odbiorczych oraz oddawania do używania osobom trzecim. Powyższe stawia pod znakiem zapytania "prawność" zamieszkiwania J. C. w spornym lokalu.
Reasumując, skarżąca stwierdziła, iż zaskarżona decyzja została wydana przez organ odwoławczy w wyniku jednostronnej, nieprawidłowej oceny dowodów, potraktowanych w sposób wybiórczy, względnie, iż organ odwoławczy, błędnie uznał, że w sprawie zaszły przesłanki warunkujące zameldowanie J. C. na pobyt stały w spornym lokalu. Z powyższych przyczyn zaskarżona decyzja jest, zdaniem skarżącej, obarczona wadami zbyt oczywistymi i rażącymi, by pozostać w obrocie prawnym, tym samym winna zostać z obrotu usunięta.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wskazując, że jedyną przesłanką umożliwiającą prawidłowe zameldowanie na pobyt stały jest faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu. Z akt sprawy wynika, że J. C. za zgodą T. G., ówczesnej najemczyni, przebywał w spornym lokalu i w sposób legalny go użytkował. Okoliczność tę potwierdziły wyjaśniania J. C. oraz zeznania M. Z., która oświadczyła, iż J. C. opiekował się mieszkaniem i zamieszkiwał w nim zarówno przed jak i po dacie rejestracji pobytu stałego. W związku z powyższym organ II instancji uznał, iż wniesione odwołanie zasługuje na uwzględnienie, albowiem została spełniona przesłanka, warunkująca zarejestrowanie pobytu stałego tj. zamieszkiwanie w lokalu z zamiarem stałego przebywania, określona w art. 10 ust 1 ustawy.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z ustawowymi kompetencjami, badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie w pełni w uwzględnieniu zarzutów w niej podniesionych a organ naruszył prawo w zakresie poniżej wskazanym.
Zgodnie z treścią art. 47 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 ustawy). Czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie nosi cech ostateczności ani prawomocności i organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Czynności tej, wyeliminowania błędnego wpisu, dokonuje organ administracji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Zameldowanie jako czynność materialno - techniczna zostaje, więc anulowane w przypadku braku spełnienia przesłanek zameldowania. W toku postępowania prowadzonego w trybie art. 47 ust 2 ustawy podstawę rozstrzygnięcia wątpliwości w przedmiocie zameldowania w postępowaniu, które kończy decyzja administracyjna, stanowi wyjaśnienie materialnoprawnych przesłanek zameldowania.
Osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia (art. 10 ust. 1 ustawy). Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust 1 ustawy). Określona w art. 10 ust. 1 ustawy w związku z art. 6 ust. 1 ustawy przesłanka zameldowania na pobyt stały zostaje spełniona wówczas, gdy osoba zamieszkuje w lokalu, w którym zgłasza pobyt i ma zamiar stałego w nim przebywania.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr.98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej kpa, normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 § 3 kpa).
Zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2).
Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego jest działaniem, co do zasady, merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji jak i kontrolnym. Merytoryczny bądź merytoryczno-reformacyjny charakter mają w związku z tym również decyzje tego organu. Procesowym wyrazem merytorycznych i kontrolnych kompetencji organu II instancji jest treść jego rozstrzygnięcia w sprawie. Organ ten utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję bądź uchyla ją i sam rozstrzyga o istocie sprawy. Wynik postępowania organu odwoławczego nie sprowadza się zaś do oddalenia odwołania bądź uznania tego środka za uzasadniony.
Nie ulega, więc, wątpliwości, że organ odwoławczy ma prawo do dokonania weryfikacji decyzji organu I instancji poprzez odmienną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Trafnie jednak skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a to:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego sprawy,
b) art. 80 kpa, poprzez błędną ocenę materiału dowodowego sprawy,
c) art. 107 § 3 kpa, poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których organ odwoławczy odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom wskazującym na nie spełnianie przez J. C. przesłanek umożliwiających uzyskanie zameldowania na pobyt stały.
W szczególności trafnie skarżąca podniosła, że skoro zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy sprawy jest zupełny i umożliwia wyjaśnienie jej stanu faktycznego, za niezrozumiałe należy uznać zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia już zgromadzonego materiału dowodowego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, bowiem, którym dowodom i dlaczego organ odwoławczy odmówił wiarygodności. Zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego i jego uzasadnienie, oparte jest w istocie na kilku dowodach, z szeregu zgromadzonych przez organ l instancji - oświadczeniach J. C., zeznaniach M. Z. oraz umowy użyczenia zawartej w dniu 16 września 2006 roku pomiędzy T. G.- najemcą spornego lokalu a J. C.
Ze wskazanych powyżej przepisów art. 77 § 1, art. 7 i art. 80 kpa wynika obowiązek wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś ta ocena winna znaleźć w świetle wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które to obowiązki ciążą także na organie odwoławczym wydającym decyzję merytoryczno-reformacyjną. Zatem jak trafnie wskazała skarżąca, organ odwoławczy winien ustosunkować się do każdego z dowodów, a także określić wzajemne relacje pomiędzy nimi a motywy decyzji były tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją.
Zaskarżona decyzja organu odwoławczego i jej uzasadnienie tych wymogów nie spełniają albowiem wśród dowodów zgromadzonych przez organ I instancji, znajdowały się ponadto zeznania świadków - lokatorów budynku, w którym znajduje się sporny lokal – A. M., Z. N., M. K. i S. K., którzy mogli zaobserwować fakt zamieszkiwania J. C. w spornym lokalu przed i w dacie zameldowania w dniu 27 lutego 2007 r., zeznania H. K., która wnioskowała o anulowanie czynności zameldowania oraz protokół zdawczo - odbiorczy spornego lokalu z dnia 28 lutego 2007 r. na mocy którego M. Z. przekazała sporny lokal J. C. Wśród tych dowodów znajdują się także zeznania świadka R. L.
Do dowodów tych organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się, a nie jest rzeczą strony postępowania czy też sądu administracyjnego domyślanie się czy odmówił im wiarygodności czy też uznał, że zeznania tych osób nie mogły przyczynić się do w wyjaśnienia sprawy. To uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania skoro jak wskazywała skarżąca, zeznania tych osób, za wyjątkiem częściowo zeznań A. M., wykluczały okoliczność zamieszkiwania J. C. w spornym lokalu. Potwierdzały z kolei zamieszkiwanie zeznania R. L. Ponadto decyzja organu odwoławczego zapadła w wyniku wniesionego przez J. C. odwołania, kwestionującego wiarygodność zeznań niektórych osób w sprawie przesłuchanych, ich intencji, w oparciu o które to zeznania organ I instancji dokonał ustaleń i oparł swoje rozstrzygnięcie.
Kontrola sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej i czy nie naruszył zasad ustalania okoliczności stanu faktycznego w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 kpa. Ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymogami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których organ w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosząc je do pozostałego materiału dowodowego, przedstawiając następnie w sposób wewnętrznie niesprzeczny swoje argumenty w uzasadnieniu decyzji.
Tych przymiotów zaskarżona decyzja niewątpliwie nie posiada.
Nie zastępując organu odwoławczego w ocenie zebranego materiału dowodowego w zakresie ustalania zamiaru stałego zamieszkiwania J. C. w spornym lokalu przed i w dacie dokonania czynności zameldowania, z wolą koncentracji w tym miejscy spraw życiowych oraz legalności pobytu, nie sposób jednak nie zauważyć sprzeczności tej oceny w odniesieniu do treści umowy użyczenia zawartej w dniu 16 września 2006 r. pomiędzy T. G., najemcą w tym czasie spornego lokalu, a J. C. Nie można, bowiem odmówić trafności stanowiska skarżącej, pozostającego w zgodzie z zasadami doświadczenia życiowego, kwestionującej dokonaną przez organ odwoławczy ocenę umowy użyczenia, na mocy której J. C. miał przebywać w spornym lokalu, "opiekując się" nim w czasie, gdy przebywała w szpitalu, skoro w bezpośrednim sąsiedztwie T. G. zamieszkiwała córka J. C. – M. w lokalu nr [...]. Czynności "opieki nad mieszkaniem" sprowadzają się do m. in. odbierania poczty, okresowego sprawdzania szczelności instalacji czy podlewania roślin domowych, zatem nie wymagają stałej obecności w mieszkaniu; może je wykonywać np. sąsiadka, mieszkająca obok, tym bardziej, iż nieobecność T. G. w mieszkaniu nie miała charakteru ciągłego, co przyznała jej córka – M. Z.
Dlatego też trafnie skarżąca poniosła, iż czynności tych nie wykonywała "najbliższa" sąsiadka T. G., lecz ojciec tej sąsiadki, prawdopodobnie obcy T. G. mężczyzna, mający swoje miejsce zamieszkania i jak należy mniemać, najbliższą rodzinę oraz centrum życiowe w odległej części miasta (ul. G. – W. D.). Tymczasem J. C., dla dokonywania w/w czynności, czasowo "pomieszkiwał" w przedmiotowym lokalu jak wynika z zeznań M. Z., lub wręcz, jak sam podaje, wyprowadził się ze swojego mieszkania i zamieszkał na stałe w spornym lokalu. Okolicznościom tym przeczą zeznania świadków, w tym A. M., przesłuchiwanych przez organ l instancji. Świadek Z. N., która opiekowała się T. G. w czasie jej choroby zeznała, iż nie wspominała jej, bliskiej sąsiadce, o umowie użyczenia ani też o osobie J. C.
Zdaniem Sądu należy też zauważyć sprzeczność argumentacji organu odwoławczego z materiałem dowodowym, na który się powołał. W szczególności organ odwoławczy wskazał, że zamiar stałego pobytu musi być określony na podstawie obiektywnych okoliczności a J. C. twierdził, że od 16 września 2006 r. przebywa i nadal będzie przebywał w spornym lokalu, iż swobodnie dysponuje lokalem, ma do niego klucze, w lokalu cały czas znajdują się jego rzeczy, co wskazuje, że ma zamiar stałego w nim przebywania. Zdaniem organu uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny i w sprawie mamy do czynienia z pobytem legalnym skoro z ustaleń organu I instancji wynika, że J. C., za zgodą najemcy wszedł do mieszkania, a następnie przebywał w nim i w sposób legalny użytkował lokal.
W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy w sprawie wskazuje, iż trwa spór współwłaścicieli nieruchomości o lokal nr [...]. Jednakże rozstrzygnięcie tego zagadnienia nie jest możliwe w postępowaniu meldunkowym i nie może być podstawą stosowania art. 47 ust. 2 ustawy, którego stosowanie nie może zastępować kompetencji sądów powszechnych. Nie kwestionując tego stanowiska organu odwoławczego, należy zauważyć, że pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). O charakterze pobytu decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, jednakże w razie wątpliwości, co do charakteru pobytu organ administracji państwowej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli takiej osoby, co do jej zamiaru. O ocenie charakteru pobytu decyduje, bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty.
Dlatego też zdaniem Sądu, ocena organu odwoławczego pozostaje w sprzeczności z treścią umowy użyczenia zawartej pomiędzy T. G. a J. C. Z treści postanowień § 2 tej umowy wynika, bowiem, wprost, że użyczający jest najemcą mieszkania (...), że po zakończeniu postępowania sądowego o zniesienie współwłasności nieruchomości przystąpi do aktu notarialnego wykupu tego mieszkania (...). Użyczający oddaje w bezpłatne użytkowanie przedmiot użyczenia (...) na czas swojego pobytu poza swoim stałym miejscem zamieszkania w związku z chorobą (...) (§ 3 umowy). Biorący zobowiązuje się do wydania przedmiotu najmu najpóźniej w dniu wygaśnięcia umowy (...) (§ 4 umowy).
Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy (art. 710 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 1964r., nr 16, poz. 93 ze zm.) zwanym dalej kc. Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nieoznaczony, użyczenie kończy się, gdy biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie albo, gdy upłynął czas, w którym mógł ten użytek uczynić (art. 715 kc). Po zakończeniu użyczenia biorący do używania obowiązany jest zwrócić użyczającemu rzecz w stanie niepogorszonym; jednakże biorący nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania (art. 718 § 1 kc). Do istoty umowy użyczenia należy, więc zobowiązanie się jednej strony do oddania drugiej stronie rzeczy do używania na czas oznaczony lub nieoznaczony, ale nie na zawsze. Charakter umowy użyczenia wskazuje, że ma służyć biorącemu. W niniejszej sprawie jak wynika z treści umowy użyczenia strony tej umowy ustaliły, że miała ona służyć także dającemu na czas jego pobytu poza stałym miejscem zamieszkania w związku z chorobą a tymczasowość pobytu biorącego została wyraźnie podkreślona stwierdzeniem o zamiarze wykupu spornego mieszkania przez T. G.
Organ administracyjny zakreśla granice postępowania dowodowego jednak nie sposób nie zauważyć, że zarówno przed organem I instancji jak i przed organem odwoławczym nie został przesłuchany w charakterze strony J. C. zgodnie z treścią art. 86 kpa, który stanowi, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Brak przeprowadzenia tego uzupełniającego dowodu już przed organem I instancji nie został dostrzeżony przez organ odwoławczy, który mógł przeprowadzić ten dowód z urzędu w zakresie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 136 kpa). Niewątpliwie ta uzupełniająca czynność dowodowa była by pomocna w ustaleniu zamiaru zamieszkania J. C. w spornym lokalu, długotrwałego w nim przebywania, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów, skoro jak wynikało z uzasadnienia decyzji organu I instancji oraz z twierdzeń skargi, J. C. poprzednio od wielu lat zamieszkiwał z żoną w odległej części miasta w K. przy ulicy G.
Za taki protokół przesłuchania nie można niewątpliwie uznać protokołu przesłuchania J. C. z dnia 21 marca 2007r. przed organem I instancji w treści którego znajduje się jedynie udzielenie pełnomocnictwa M. C. Powyższego dowodu nie mógł zastąpić dowód z przesłuchania w charakterze strony M. C. wadliwy w swej istocie, ponieważ ta osoba nie była stroną postępowania administracyjnego, którego interesu prawnego albo obowiązku dotyczyło postępowanie, ani też nie żądała ta osoba czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Wprawdzie strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania (art. 32 kpa), to skuteczne do protokołu udzielenie pełnomocnictwa (§ 2) nie umocowuje do złożenia przez pełnomocnika zeznań w charakterze strony. Ponadto przeprowadzenie dowodu z przesłuchania J. C. niewątpliwie umożliwiłoby organowi w zakresie swobodnej oceny dowodów, odniesienie się do twierdzeń z jednej strony J. C. o złym stanie zdrowia i zaleceniach lekarskich oraz, że jest emerytowanym profesorem wyższej uczelni, szanowaną osobą, że brak zameldowania doprowadzi do tego, że będzie osoba bezdomną a z drugiej strony do twierdzeń skarżącej, że J. C. od wielu lat zamieszkiwał z żoną, że wątpliwym jest, iż J. C. prawdopodobnie obcy wobec T. G. podjął się opieki nad jej mieszkaniem i w nim zamieszkał.
Powyższe uchybienia są wystarczającymi, aby uznać wadliwość zaskarżonej decyzji i wyeliminować ja z obrotu prawnego.
Dlatego też jedynie na marginesie należy zauważyć, że akta sprawy przedłożone przez organ wraz z odpowiedzią na skargę zawierają szereg dokumentów, które niewątpliwie mogły być pomocne zarówno organowi I instancji jak i organowi odwoławczemu w dokonaniu prawidłowej oceny materiału dowodowego, na które to dokumenty powoływał się J. C. w odwołaniu i na które wskazywała skarżąca we wniesionej skardze. Organy obu instancji jednak z tych dokumentów nie skorzystały, co wskazuje na brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, czego organ odwoławczy nie zauważył i nie uzupełnił postępowania dowodowego. Dotyczy to w związku z twierdzeniami zawartymi w odwołaniu w szczególności: zaświadczenia lekarskiego z dnia 20 marca 2007 r. o stanie zdrowia J. C. (k.17 akt), pism dołączonych do uzupełnienia odwołania J. C. z daty 21 października 2007 r. ( k. 174 akt), a nadto pisma M. C. z dnia 28 lutego 2007 r., skierowanego do Urzędu Miasta, o przejęciu przez M. C. spornego lokalu nr [...] wraz z kluczami do tego mieszkania od M. Z. (k. 23 akt), pisma współwłaścicieli przedmiotowego budynku, z dnia 22 lutego 2007 r., skierowane do M. Z., w którym proszą by nie przekazywała kluczy do mieszkania swojej zmarłej matki skarżącej H. K. (k.25 akt), dokumentów dołączonych prze H. K. do pisma zalegającego na k. 102 dotyczących interwencji policji w przedmiotowym budynku, przedłożonych przez J. C. przy piśmie z dnia 27 sierpnia 2007 r. (k. 11 akt) faktur o zmianie zamków w spornym mieszkaniu w dniu 28 lutego 2007 r. i w dniu 4 marca 2007 r., oświadczenia córki T. G.
Z kolei na k. 59 akt sprawy zalega pismo zawierające oświadczenie osób w nim wskazanych, że J. C. nie zamieszkiwał w spornym lokalu do 3 marca 2007 r. i oprócz osób przesłuchanych przez organ I instancji znalazły się w nim także takie osoby jak G. K., K. K., S. N., które to pismo mogło stanowić podstawę do podjęcia przez organ rozważań o potrzebie ewentualnego poszerzenia z urzędu materiału dowodowego zwłaszcza w sytuacji istniejącego sporu w zakresie najistotniejszych przesłanek dokonanego zameldowania. Potrzeba podjęcia takich rozważań wynikała z niewątpliwie trafnego stwierdzenia organu odwoławczego, ze przepisy z zakresu ewidencji ludności są przepisami porządkowymi i nie mogą służyć z jednej strony współwłaścicielom do odzyskania spornego lokalu, czy też z drugiej strony do wyprowadzenia z niego niepożądanej osoby.
Na marginesie też jedynie należy zauważyć, że nie mogły przynieść zamierzonego skutku zarzuty skarżącej oparte na analizie przepisów art. 6882 zd. 1 Kc, art. 691 kc i wyprowadzony z nich wniosek, że stosunek najmu spornego lokalu wygasł wraz ze śmiercią T. G. i córka najemcy nie była osobą uprawnioną do dysponowania lokalem, oraz oddawania do używania osobom trzecim. Przepisy powyższe nie mają znaczenia w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w którym badaniu podlega wyłącznie czynność materialno- techniczna zameldowania w odniesieniu do przesłanek zameldowania wynikających z ustawy o ewidencji ludności uprawniających organ meldunkowy do dokonania zameldowania.
Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w zakresie wyżej opisanym, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uwzględni oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i podejmie decyzję wynikającą z treści art. 138 kpa a stanowisko swoje przedstawi w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło