III SA/Po 143/08

Dnia 09 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Barbara Koś Asesor sądowy Małgorzata Bejgerowska ( spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 kwietnia 2008 roku przy udziale sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia korekty wniosku o przyznanie płatności obszarowych do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], nr [...], z dnia [...]; II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej kwotę 100,- ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M.Bejgerowska /-/W. Długaszewska /-/B. Koś Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że złożony w dniu 15 maja 2006 r. przez E. B. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 zawierał braki. W związku z tym pismem z dnia 7 lipca 2006 r. skierowano, na podstawie art. 64 § 2 Kpa, do pełnomocnika E. B. – L. N. wezwanie, nr [...], do usunięcia braków we wniosku. Zdaniem organu przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 27 lipca 2006 r. ojcu L. N. – Z. N. jako dorosłemu domownikowi. Organ powołał się na treść art. 43 Kpa, zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Ze względu na brak odpowiedzi na powyższe wezwanie Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w [...] skierował do pełnomocnika strony pismo z dnia 22 sierpnia 2007 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Z pisma tego wynika, że termin do uzupełnienia braków wniosku upłynął w dniu 3 sierpnia 2006 r. W piśmie z dnia 13 września 2007 r. zatytułowanym "wniosek o nadanie sprawie dalszego biegu oraz odwołanie pełnomocnictwa" E. B. zawarła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków we wniosku, wskazując, iż Z. N. jest osobą starszą i nie przekazał wezwania ani jej, ani L. N. Wobec powyższego nie miała ona możliwości stawienia się w siedzibie organu w celu usunięcia braków. Jednocześnie strona wniosła o doręczenie jej wezwania z dnia 7 lipca 2006 r., podając, że bez zapoznania się z jego treścią nie wie, jakie braki wniosku ma uzupełnić. Organ pierwszej instancji wskazał na przepis art. 58 § 1 Kpa, który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy czym zgodnie z § 2 przywołanego art. 58 prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ administracji publicznej może wydać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, jeżeli nie została spełniona chociażby jedna z przesłanek wymienionych w art. 58 Kpa. Zdaniem organu pierwszej instancji warunki określone w art. 58 Kpa nie zostały spełnione przez E. B., gdyż składając w dniu 14 września 2007 r. wniosek o przywrócenie terminu nie zachowała ona 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa. Organ wskazał bowiem, że od dnia odebrania pisma z dnia 22 sierpnia 2007 r., w sprawie pozostawienia wniosku bez rozpoznania, tj. od 24 sierpnia 2007 r. należy liczyć 7-dniowy termin ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z art. 58 § 3 Kpa przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. E. B. wnosząc zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszoinstancyjnego powtórzyła częściowo argumenty zawarte we wniosku z dnia 13 września 2007 r. o przywrócenie terminu oraz podniosła, że pismo organu z dnia 22 sierpnia 2007 r., w sprawie pozostawienia wniosku bez rozpoznania, otrzymała po telefonicznej rozmowie z pracownikiem Biura Powiatowego AR i MR w [...], a ponieważ nie zawierało ono pouczenia o sposobie i terminie zaskarżenia, wniosek o przywrócenie terminu wniosła, jej zdaniem, w rozsądnym terminie. Żaląca się wskazała, że nawet gdyby zachowała 7-dniowy termin do złożenia takiego wniosku, to i tak nie mogła dokonać jednocześnie opóźnionej czynności, jaka wymagana jest w myśl art. 58 § 2 Kpa, gdyż nie zna treści wezwania nr [...] i nie wie jakie braki ma uzupełnić we wniosku z dnia 15 maja 2006 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W motywach tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, opisując ustalenia w sprawie, podał jako datę wezwania do usunięcia braków we wniosku dzień 7 lipca 2007 r. oraz, że zostało ono odebrane przez Z. N. – ojca pełnomocnika, w dniu 3 sierpnia 2007 r. i tę samą datę organ wskazał jako termin, w którym minął termin do złożenia korekty. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu organ podniósł, iż pisma kierowane do strony w toku postępowania doręcza za pokwitowaniem, które jest potwierdzeniem przyjęcia pisma przez podmiot odbierający poprzez złożenie podpisu ze wskazaniem daty doręczenia. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się zastępczo, za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 Kpa). Skoro zatem zwrotne potwierdzenie odbioru podpisał Z. N. – dorosły domownik, to brak jest, zdaniem organu, podstaw do uznania doręczenia zastępczego za nieprawidłowe. Ponadto organ wskazał, że zagubienie wezwania przez domownika Z. N., nie stanowi przesłanki do uznania braku winy w uchybieniu terminu przez stronę, w rozumieniu art. 58 § 1 Kpa. E. B. wniosła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], kwestionując jego zasadność i wniosła o uchylenie orzeczeń obu instancji. Skarżąca, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zażaleniu, zarzuciła dodatkowo organom administracji błędne przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki, tj. wezwania z dnia 7 lipca 2006 r., nr [...], albowiem jej ojciec – dorosły domownik pełnomocnika - potwierdzając odbiór pisma w dniu 27 lipca 2006 r., nie podjął się doręczenia pisma adresatowi, czyli L. N. Skarżąca powołała się na wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2002 r., sygn. akt I S.A. 2614/00, zgodnie z którym pokwitowanie stanowi dowód, że domownik podjął się oddania pisma adresatowi, dopiero wówczas, kiedy zawiera odpowiednią informację. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się w pełni uzasadniona. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 powyższej ustawy). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji, wydając zakwestionowane postanowienia, dopuściły się naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Bezspornym jest, że na znajdującej się w aktach sprawy jednostronnej kserokopii, potwierdzonej za zgodność z oryginałem, zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki adresowanej do L. N., odebranej w dniu 27 lipca 2006 r., znajduje się podpis jej ojca Z. N. Analiza tego dokumentu, nie pozostawia jednak wątpliwości, co do tego, że brak jest na nim adnotacji, iż odbierający zobowiązał się do oddania pisma adresatowi. Mankament ten wyłącza, w ocenie Sądu, uznanie doręczenia spornego wezwania za skuteczne. Stosownie do brzmienia art. 43 Kpa, w przypadku nieobecności adresata, w tym również pełnomocnika, pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, jeżeli podjął się oddania pisma adresatowi. Pokwitowanie jest wprawdzie dowodem doręczenia pisma domownikowi, natomiast dowód, że domownik podjął się oddania pisma adresatowi, stanowi dopiero wówczas, kiedy zawiera odpowiednią informację o tym zobowiązaniu, której jest jednak pozbawione potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach niniejszej sprawy. Zdaniem Sądu, sporne doręczenie nie tylko budzi wątpliwości co do skuteczności, ale nawet wskazuje na jego wadliwość, ponieważ z potwierdzenia odbioru nie wynika, aby domownik pełnomocnika zapewnił doręczyciela o zamiarze przekazania pisma adresatowi. Dla uznania, iż doręczenie zastępcze określone w art. 43 Kpa dokonane zostało prawidłowo muszą zostać spełnione określone w tym przepisie przesłanki, a mianowicie: a) adresat musi przebywać w mieszkaniu - choć w momencie doręczania przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny; b) pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w art. 43 Kpa oraz w kolejności w tym przepisie przewidzianej; c) osoba odbierająca pismo zobowiąże się do jego oddania adresatowi osobiście oraz d) na drzwiach mieszkania adresata doręczyciel winien zamieścić zawiadomienie o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innych osób niż domownicy (tj. do rąk sąsiada lub dozorcy). Z treści art. 43 Kpa nie wynika wprawdzie, że norma prawna zawarta w nim wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę, wyraźnego oświadczenia, w którego treści powinna znaleźć się zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie się do osobistego przekazania pisma adresatowi. Przepis ten nie wymaga stosowania tak sformalizowanego uzewnętrznienia gotowości przyjęcia pisma i podjęcia się oddania go adresatowi. Natomiast wystarczy, aby na podpisywanym przez osobę jako domownika "potwierdzeniu odbioru" pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Takie pokwitowanie jest wystarczającym dowodem podjęcia się oddania pisma adresatowi (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06, LEX nr 321253). Przewidziane w art. 43 i 44 Kpa zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi, pod warunkiem jednak, że zostały dokonane prawidłowo. Tymczasem z akt niniejszej sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny, aby został spełniony warunek, iż Z. N. podjął się oddania pisma adresatowi, czyli L. N. Organy administracji stosując druki potwierdzeń odbioru nie zawierające stosownej formuły, podejmują ryzyko, że doręczyciel, który nie wręczy przesyłki adresatowi, a jedynie domownikowi, nie odbierze od niego takiego zobowiązania w formie pisemnej. Wbrew twierdzeniom organów administracji obu instancji, znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki adresowanej do L. N., odebranej w dniu 27 lipca 2006 r. przez domownika – jej ojca Z. N., nie spełnia wymogów z art. 43 Kpa. Niewyjaśnienie okoliczności podjęcia się przez domownika oddania pisma adresatowi, wobec stanowczego zaprzeczenia skarżącej, iż miało ono miejsce oraz jej twierdzenia, że nie otrzymała przesyłki powoduje, że wydanie w sprawie zaskarżonych postanowień nastąpiło z istotnym naruszeniem przepisów proceduralnych (art. 43, 77, 80 i 81 Kpa). Organ nie może w tej sytuacji ograniczyć się do formułowania poglądów oceniających fakt doręczenia jako skuteczny bez wsparcia swych wniosków stosownym materiałem dowodowym. Bez jednoznacznego wyjaśnienia, w drodze przesłuchania Z. N. i doręczyciela, okoliczności doręczenia przesyłki w dniu 27 lipca 2006 r., nie można, w ocenie Sądu, przyjąć tego doręczenia za prawidłowe. Dopiero wówczas, gdy organ w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ustali, że doręczenie spornego wezwania nastąpiło skutecznie, winien zbadać przesłanki wniosku skarżącej o przywrócenie terminu na podstawie art. 58 § 1 Kpa. W sytuacji bowiem braku potwierdzenia, że Z. N. podjął się oddania pisma adresatowi, zasadne będą twierdzenia skarżącej, że termin do uzupełnienia braków wniosku nie rozpoczął biegu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem uzupełnić materiał dowodowy z własnej inicjatywy w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii, a w szczególności co do okoliczności doręczenia wezwania w dniu 27 lipca 2006 r., a następnie winien w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy przedstawiony w sprawie i poddać go wnikliwej ocenie. Wyjaśnienia wymaga także, czy wezwanie z dnia 7 lipca 2006 r. było doręczone jednokrotnie w dniu 27 lipca 2006 r., jak wynika to z załączonego do akt potwierdzenia odbioru, a data 3 sierpnia 2007 r. powołana w uzasadnieniu postanowienia organu odwoławczego stanowi, jak się zdaje, oczywistą omyłkę pisarską, czy też miało miejsce późniejsze doręczenie spornej przesyłki w tej dacie, a w aktach brak jest tego dowodu doręczenia. Sąd, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w oparciu o art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zauważa również, że w analizowanej sprawie organ pierwszej instancji dopuścił się bezczynności, trwającej ponad rok. Sprawa zainicjowana bowiem wnioskiem złożonym w dniu 15 maja 2006 r. została załatwiona pismem o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania dopiero w dniu 22 sierpnia 2007 r., a zatem z naruszeniem przepisów wyznaczających terminy do załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 3 Kpa). Mimo opisanych powyżej uchybień organ drugiej instancji utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszoinstancyjnego, w żaden sposób nie odnosząc się do powyższych naruszeń prawa procesowego. Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji jako nieodpowiadające prawu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 powołanej powyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia orzeczono z mocy art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/M. Bejgerowska /-/W. Długaszewska /-/B. Koś T.M.d