II SA/Gl 329/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (del.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wyłączenia budynku z użytkowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę [...] złotych. Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] roku nr [...] nakazano [...] w K. wyłączenie z użytkowania budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. w terminie natychmiastowym. Postępowanie odwoławcze prowadzone w stosunku do tej decyzji zostało umorzone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] roku nr [...]. Organ egzekucyjny, którym w niniejszej sprawie był Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S wezwał zobowiązane [...] do wykonania obowiązku określonego w decyzji z dnia [...] roku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, co nastąpiło w dniu [...] roku. Upomnienie zawierało informację, iż nie wykonanie obowiązku w podanym terminie spowoduje wszczęcie przeciwko zobowiązanemu postępowania egzekucyjnego. Tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony w dniu [...] roku. Tytuł ten zawierał pouczenie o przysługującym skarżącemu prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i określał podstawy zarzutu. W tym samym dniu to jest [...] roku organ egzekucyjny wydał postanowienie nr [...] na podstawie art. 121 § 2 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z zm., dalej określony jako ustawa), którym nałożył na [...] grzywnę w celu przymuszenia wykonania określonego w tytule wykonawczym nr 15/07 obowiązku w wysokości [...] zł. Wezwał także do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Zobowiązana [...] SA z siedzibą w W. działająca przez [...] złożyła na powyższe postanowienie zażalenie wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Zdaniem żalącej się nie ma ona możliwości wykonania nałożonego obowiązku z uwagi na fakt, że jeden z lokatorów budynku przy ul. [...] w S. odmówił przyjęcia proponowanych lokali zamiennych, a postępowanie eksmisyjne nie zostało zakończone. Zdaniem żalącej się doszło do niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, o czym mowa w art. 33 pkt 5 ustawy. Organ odwoławczy przed rozpatrzeniem zażalenia zwrócił się pismem z dnia [...] roku do zobowiązanej zobowiązując ją do określenia czy jej pismo z dnia [...] roku należy potraktować jak zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, zgodnie z nazwaniem i adresatem pisma, czy też należy je uznać za zarzuty na postępowanie egzekucyjne zgodnie z przywołanym w uzasadnieniu art. 33 pkt 5 ustawy. Zobowiązana w odpowiedzi z dnia [...] roku poinformowała, że jej pismo z dnia [...] roku stanowi zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając jako organ egzekucyjny II instancji, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa oraz art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu organ stwierdził prawidłowość wdrożenia postępowania egzekucyjnego oraz niemożność umorzenia nałożonej grzywny wobec braku wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Zdaniem organu twierdzenia zobowiązanej o niemożności wykonania obciążającego ją obowiązku "są pozorne" w świetle postanowienia Prokuratury Rejonowej w S. z dnia [...] r. z którego wynika, że zobowiązana nie przedstawiła lokatorowi propozycji lokali zamiennych odpowiadających wymogom prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zobowiązana Spółka zarzuciła, że postanowienie ostateczne zostało wydane z naruszeniem art. 122 i art. 33 pkt 5 ustawy. Skarżąca nie może bowiem wykonać nałożonego na nią obowiązku wyłączenia z użytkowania budynku mieszkalnego do czasu eksmitowania osób zajmujących lokal w tym budynku. Skoro więc przeszkoda uniemożliwiająca wykonanie nałożonego obowiązku jest od skarżącej niezależna to nałożenie grzywny w celu przymuszenia było bezpodstawne. W skardze został zawarty wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że zarzuty zawarte w skardze dotyczące niewykonalności obowiązku o charakterze pieniężnym dotyczą postępowania egzekucyjnego, a nie samego zaskarżonego postanowienia. Mimo to organ odniósł się do zarzutu niewykonalności stwierdzając, że z postanowienia Prokuratora Rejonowego w S. w sprawie [...] oraz wystąpienia zobowiązanej o eksmisję lokatora dopiero w dniu [...] r., w sytuacji gdy decyzja administracyjna z klauzulą wykonalności została wydana w dniu [...] roku, wynika że niewykonanie obowiązku zostało spowodowane opieszałością zobowiązanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające zostały wydane z naruszeniem prawa, które Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił z urzędu. Instytucję grzywny w celu przymuszenia regulują przepisy rozdziału 2 działu III ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do art. 122 § 1 organ egzekucyjny nakładając grzywnę w celu przymuszenia doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, który powinien zawierać treści wskazane w art. 27 ustawy oraz postanowienie o nałożeniu grzywny, którego treść określa art. 122 § 2 ustawy. Należy podkreślić, że zobowiązanemu zgodnie z art. 122 § 3 ustawy służą zróżnicowane środki zaskarżenia, a mianowicie prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 ustawy) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. W rozpoznawanej sprawie zobowiązanej doręczono tytuł wykonawczy nr [...] odpowiadający wymogom art. 27 ustawy. Tytuł ten zawierał pouczenie o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a przez zacytowanie art. 33 wskazywał na taksatywnie wyliczone w tym przepisie podstawy zarzutu. Wśród tych podstaw znajduje się niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym – art. 33 pkt 5. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym może więc jedynie uzasadniać złożenie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a nie zażalenia na postanowienie w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślono, że podstawowym środkiem zaskarżenia na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest określony w art. 33 ustawy zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Istotną kwestią jest rozgraniczenie pomiędzy zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a zażaleniem na postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego bowiem decyduje to o właściwości organów. Należy przyjąć, że jeżeli pismo zobowiązanego odwołuje się do jednej z podstaw zarzutów wymienionych w art. 33 ustawy to strona ta – bez względu jak nazwała pismo – złożyła zarzuty. Zasadę tę – w ocenie składu orzekającego – wyklucza jednak ustalenie treści żądania strony przez organ orzekający. To właśnie miało miejsce w niniejszej sprawie. Zobowiązana – na żądanie organu – wyraźnie określiła, że złożyła zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny. Brak więc było podstaw do potraktowania tego zażalenia jako zarzutu do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z tego też powodu nie można uznać, że zarzuty skarżącej także skierowane przeciwko tytułowi wykonawczemu mogły być przedmiotem badania w niniejszej sprawie. Nie oznacza to jednak, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zaskarżonym postanowieniem utrzymano bowiem w mocy postanowienie, które nie odpowiada wymogom art. 122 § 2 pkt 2 ustawy. Pominięto bowiem część pkt 2 § 2 art. 122 ustawy od słów "z zagrożeniem (...)" do "będzie orzeczone wykonanie zastępcze". Ta wadliwość postanowienia wyklucza pozostawienie go w obiegu prawnym bowiem faktycznie skutkuje niemożnością wykonania zastępczego w przypadku braku osobistego wykonania przez zobowiązanego. Należy też podkreślić, że grzywna w celu przymuszenia ma charakter uznaniowy co stwarza po stronie organu egzekucyjnego obowiązek uzasadnienia wysokości grzywny, przy czym organ winien kierować się zasadą celowości i skuteczności. Orzekając ponownie w sprawie organ I instancji, jeżeli uzna to za niezbędne (dalszy brak wykonania obowiązku) orzekając o grzywnie w celu przymuszenia będzie miał na uwadze treść art. 122 § 2 pkt 2, konieczność uzasadnienia rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym, a nadto prawidłowo określi w tym postanowieniu nr tytułu wykonawczego. Mając na uwadze powyższą argumentację na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c w związku z art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego podjęto na podstawie art. 200 tej ustawy.