II SA/Lu 321/08
WyrokWSA w Lublinie2008-06-18
Skład orzekający: Ewa Ibrom, Witold Falczyński, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej, pomimo zarzutów skarżącego o błędach w ustaleniach faktycznych i naruszeniu przepisów postępowania?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły dochód skarżącego, który przekraczał ustawowe kryterium dochodowe, a także nie wystąpiły przesłanki niedochodowe uzasadniające przyznanie pomocy. Sąd uznał również, że skarżący nie wykazał szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia mimo przekroczenia kryterium dochodowego, a jego trudna sytuacja życiowa wynikała z własnych wyborów. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania uznano za bezzasadne.Stan faktyczny
Skarżący W. S. ubiegał się o zasiłek pieniężny z pomocy społecznej. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na brak przesłanek dochodowych i niedochodowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, a następnie stwierdziło nieważność własnej decyzji z powodu utraty mocy prawnej podstawy prawnej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, SKO ponownie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów postępowania. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej oddala skargę.
Decyzją z dnia 3 [...] 2007 r. Nr [...] wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy odmówiono W. S. przyznania zasiłku pieniężnego z pomocy społecznej.
Jako przyczynę wydania decyzji odmownej wskazano brak przesłanek dochodowych i niedochodowych do przyznania pomocy na zasadach ogólnych, jak również niewystępowanie w przypadku wnioskodawcy szczególnych powodów do przyznania pomocy w warunkach przekroczonego kryterium dochodowego.
W odwołaniu od tej decyzji W. S. zarzucił organowi I instancji błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie pomocy na podstawowe środki do życia. Stwierdził, iż organ I instancji błędnie przyjął, że jego sytuacja materialno-bytowa nie jest trudna, uzasadniając odmowę przyznania zasiłku posiadaniem samochodu, który nie jest jego, oraz telefonu komórkowego i urządzenia wielofunkcyjnego. Zarzucił, że pracownicy socjalni ocenili sytuację jednostronnie i z uprzedzeniem do sytuacji w jakiej on się teraz znajduje, nie uwzględniając wyjaśnień co do strat poniesionych w przeszłości wskutek powodzi, jak również, że dotychczas nie odzyskał "środków" zasądzonych przez sąd. Okoliczności te oraz fakt zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej są przyczyną jego obecnego położenia.
Ostateczną decyzją z dnia 26 [...] 2007 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Odrębną decyzją z dnia 23 [...] 2008 r. Nr [...] Kolegium stwierdziło jednak nieważność własnej decyzji z dnia 26 [...] 2007 r. Nr [...], gdyż została ona wydana w oparciu o akt prawny, który utracił moc prawną, co oznacza, że została wydana bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Stwierdzenie nieważności decyzji spowodowało wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, co skutkowało koniecznością wydania ponownie decyzji kończącej postępowanie z odwołania W. S. od decyzji organu I instancji.
Decyzją z dnia 19 [...] 2008 r. Nr [...], zaskarżoną w niniejszej sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji powołując w podstawie prawnej m.in. przepisy prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 pkt 2-15 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, których dochód nie przekracza określonych w art. 8 kryteriów, pod warunkiem spełniania jednocześnie przynajmniej jednej z przesłanek niematerialnych, o jakich mowa w art. 7 pkt 2-15 ustawy. Rozpoznanie potrzeb i konieczność udzielenia pomocy następuje w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 i 4 ustawy organ pomocy społecznej obowiązany jest rozpoznać, czy w sprawie występują okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy, a następnie dostosować rodzaj, formę i rozmiar świadczenia do indywidualnych właściwości wnioskodawcy. Poza przesłankami ogólnymi przyznania świadczeń z pomocy społecznej ustawodawca przewidział też przesłanki negatywne, których występowanie może być powodem do odmowy przyznania świadczenia. Wśród przesłanek negatywnych, które wskazuje art. 11 ustawy, ustawodawca wymienia brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (art. 11 ust. 2 ustawy). Występowanie tej przesłanki może być podstawą do ograniczenia świadczeń, odmowy ich przyznania albo przyznania pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.
W podaniu o pomoc społeczną skarżący nie sprecyzował, o jakie konkretnie świadczenie ubiega się, a podczas wywiadu rodzinnego, jaki został przeprowadzony w dniu 17 lipca 2007 r. poinformował, że oczekuje pomocy pieniężnej na zakup żywności, środków higienicznych i na opłaty korespondencyjne. Zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku pieniężnego z pomocy społecznej, nie wskazując w sentencji rozstrzygnięcia, jakiego rodzaju zasiłku i na jakie cele odmowa dotyczy. Zważywszy jednak na powołanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, który to przepis stanowi materialną podstawę przyznania (bądź odmowy przyznania) zasiłku celowego z pomocy społecznej, Kolegium przyjęło, że zaskarżona decyzja dotyczy odmowy przyznania zasiłku celowego i to na wszystkie wnioskowane potrzeby. Opisana ułomność sentencji nie jest jednak – zdaniem Kolegium – wystarczającym powodem do uchylenia decyzji, gdyż z materialnego punktu widzenia decyzja nie narusza prawa.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że skarżący nie spełnia wymogów dochodowych i niedochodowych do przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej, o jakim mowa wart. 39 ust. 1 i 2 ustawy.
Skarżący, jak wynika z akt sprawy, jest żonaty, ma dorosłe dzieci, ale twierdzi, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkując w zaadaptowanym na cele mieszkalne budynku, stanowiącym własność jego syna. Organ I instancji przyjął, że dochód skarżącego, na który składają się pożyczki w kwocie 450 zł zwracane w formie świadczonej pracy oraz dochód z gospodarstwa rolnego (603,59 zł), wynosi łącznie 1.053,59 zł miesięcznie i przekracza ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wynoszące 477 zł.
W ocenie organu I instancji w przypadku skarżącego nie występuje również żadna z przesłanek niedochodowych, o jakich mowa w art. 7 pkt 2-15 ustawy oraz inne powody uzasadniające przyznanie pomocy. Kolegium podzieliło również to stanowisko organu I instancji. Stwierdziło, że skarżący nie jest bezdomny ani niepełnosprawny, czy długotrwale chory, nie jest tez bezrobotny, bo ma warsztat pracy w postaci gospodarstwa rolnego, nie leczy się z nałogu alkoholowego ani narkotycznego, nie jest też ofiarą klęski życiowej żywiołowej ani ekologicznej. Jego sytuacja życiowa nie jest też skutkiem zdarzenia losowego ani sytuacji kryzysowej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Trudności bytowe skarżącego nie są bowiem stanem obiektywnym, lecz są wypadkową jego subiektywnych, ale świadomych wyborów życiowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało nadto, że w świetle materiału dowodowego przekazanego przez organ I instancji można stwierdzić, iż skarżącego obciążają zobowiązania finansowe, w tym wobec własnych dzieci, z tytułu pożyczek i poręczeń kredytów. Okoliczność ta jest powodem negatywnych relacji skarżącego z najbliższą rodziną. W postępowaniu egzekucyjnym z wniosku wierzycieli doszło w dniu 15 stycznia 2007 r. do licytacji nieruchomości stanowiącej między innymi własność skarżącego (i jego żony), oznaczonej jako działka nr 779 o pow. 1,69 ha stanowiącej grunt omy, las, pastwisko, nieużytki i siedlisko z zabudowaniami oraz udziału wynoszącego 1/5 we współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działki nr 488/1 i 488/3 o pow. 1,50 ha stanowiącej łąkę. Złożone do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z dnia 22 stycznia 2007 r. sygn. akt I Co [...]/07 w przedmiocie udzielenia przybicia własności nieruchomości, nie było, jak wynika z wyjaśnień skarżącego, prawomocne z powodu jego zaskarżenia. Ze względu na licytację nieruchomości skarżącego i kwestionowanie przez niego wielkości powierzchni gospodarstwa rolnego, od jakiej naliczany jest podatek rolny, organ I instancji zobowiązał skarżącego do udokumentowania niekwestionowanej powierzchni gospodarstwa rolnego, ale w tym względzie nie przedłożył on żadnego dokumentu. Wobec tego organ I instancji ocenił sytuację dochodową skarżącego przy uwzględnieniu powierzchni gospodarstwa rolnego wykazanej w zaświadczeniu Urzędu Gminy w B. z dnia 18 sierpnia 2007 r. przesłanym na żądanie organu. Z zaświadczenia tego wynika, że W. S. i jego żona M. są właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. 4,3752 ha, w tym 2,9159 ha przeliczeniowego. W świetle art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód w wysokości 207 zł. Zatem dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego wynosi 603,59 zł (2,9159 ha x 207 zł).
Za nieistotne z punktu widzenia oceny sytuacji dochodowej skarżącego Kolegium uznało składane w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej i zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Istotne natomiast jest, czy skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego czy nie, a jak wynika z akt sprawy wspólnie z żoną jest on właścicielem gospodarstwa rolnego, w tym również nieruchomości stanowiącej przedmiot przeprowadzanej w dniu 15 lipca 2007 r. licytacji, a zatem nie ma przeszkód prawnych, aby nie obliczać dochodu od powierzchni całego gospodarstwa rolnego. Ustawodawca na potrzeby pomocy społecznej założył, że z 1 hektara przeliczeniowego jego właściciel uzyskuje (ma obiektywną możliwość uzyskiwania) określonego dochodu (obecnie jest to kwota 207 zł) niezależnie od tego, czy gospodarstwo to jest uprawiane i jaki rzeczywisty dochód przynosi, czy też jest np. oddane w dzierżawę, albo leży odłogiem. Do czasu, kiedy skarżący będzie właścicielem gospodarstwa rolnego, to nadal na potrzeby spraw z zakresu pomocy społecznej będzie liczony dochód z tego gospodarstwa.
Ubocznie Kolegium stwierdziło, że nie daje wiary wyjaśnieniom skarżącego, iżby nie uprawiał on gospodarstwa rolnego, skoro w dalszym ciągu jest ubezpieczony w KRUS-ie jako właściciel gospodarstwa rolnego. Niewykluczone również, że ubiega się i korzysta z dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwłaszcza, że uchylał się od złożenia dowodów na potwierdzenie, iż nie ubiegał się o dopłaty bezpośrednie w 2007 r.
W przypadku skarżącego nie da się wskazać powodu, dla którego zasadne byłoby udzielenie wsparcia ze świadczeń pomocy społecznej. W ocenie Kolegium sytuacja, w jakiej on się znajduje jest przede wszystkim skutkiem jego własnych życiowych wyborów i niewłaściwie podejmowanych decyzji. Okoliczności związane ze skutkami powodzi w 1997 r. i nieuzyskaniem odszkodowania dla powodzian, same w sobie nie były przyczyną sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, gdyż, jak wynika z treści pisma skarżącego skierowanego do Wojewody Lubelskiego z dnia 13 lipca 2007 r., Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2001 r. sygn. akt I A Ca [...]/00 zasądził mu odszkodowanie, tyle że zostało ono zajęte w postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzonym przez urząd skarbowy.
Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący miał problemy zdrowotne uniemożliwiające mu podjęcie pracy, a wręcz przeciwnie, on sam wykazuje, że odpracowuje pożyczki zaciągnięte na bieżące utrzymanie. Skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, jest zdolny do pracy, a zatem winien poszukiwać źródeł dochodu, chociażby z pracy dorywczej, aby pozyskać środki na własne utrzymanie.
Skarżący nie ma żadnych osób na utrzymaniu, ma natomiast rodzinę (dorosłe dzieci i żonę), która winna się wspierać w trudnych sytuacjach życiowych. Jak wynika z ustaleń organu I instancji syn skarżącego, który udostępnił mu mieszkanie, udziela mu również wsparcia na bieżące potrzeby i reguluje za niego niektóre opłaty w zamian za pomoc w prowadzeniu różnych spraw sądowych i urzędowych.
Analizując wyniki postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do przekonania, że odmowa przyznania zasiłku pieniężnego nie spowoduje pogorszenia sytuacji bytowej skarżącego, gdyż na wnioskowane potrzeby (żywność, środki higieniczne) jest on w stanie pozyskać fundusze we własnym zakresie, a żądanie przyznania pomocy na opłaty pocztowe jest żądaniem nieuzasadnionym, albowiem tego rodzaju potrzeba nie jest potrzebą niezbędną. W ocenie Kolegium skarżący wykazuje roszczeniową postawę względem pomocy społecznej, ponieważ z jednej strony żąda przyznania pomocy pieniężnej na podstawowe potrzeby bytowe, a z drugiej strony ponosi wydatki na potrzeby, które nie należą do tej kategorii, ani nawet nie należą do innych niż podstawowe, ale również niezbędnych potrzeb życiowych. Chodzi tu o wydatki chociażby na eksploatację samochodu osobowego (co do którego skarżący twierdzi, że nie jest jego, ale tego twierdzenia nie popiera żadnym dowodem), czy komputera z urządzeniem wielofunkcyjnym. Ponadto, uznając swoją sytuację bytową za trudną, skarżący jednocześnie wysyła podania, czy inne dokumenty do organu pomocy społecznej i różnych instytucji listami poleconymi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, zamiast zwykłej przesyłki poleconej nie mówiąc już o tym, że w niektórych sytuacjach mógłby nawet podania czy dokumenty złożyć osobiście (też uzyskując potwierdzenie ich złożenia).
Przekroczone kryterium dochodowe i niewystępowanie przesłanek niedochodowych uzasadniających przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej skutkuje – w ocenie organu odwoławczego – odmową przyznania zasiłku celowego na tzw. zasadach ogólnych (art. 8 ust. 1 w związku z art. 7 pkt 2-15). Opisana w materiale dowodowym sytuacja życiowa skarżącego nie jest przy tym – zdaniem Kolegium – szczególna z punktu widzenia art. 41 ustawy o pomocy społecznej i nie wskazuje na potrzebę udzielenia pomocy w warunkach przekroczonego kryterium dochodowego.
W. S. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z dnia 3 [...] 2007 r. Nr [...] o odmowie przyznania zasiłku pieniężnego z pomocy społecznej;
2) zaskarżoną decyzję wydano bez zachowania trzydniowego terminu umożliwiającego skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału oraz ustosunkowania się do zarzutów organu. Skarżący wskazał, że gdy w dniu 24 sierpnia 2007 r. przed organem I instancji udostępniono mu akta, zauważył w nich tylko własny wniosek o udzielenie pomocy i zaświadczenie z Urzędu Gminy. Zachodziła zatem potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Zupełnie pominięto też jego ustnie składane w tym dniu wyjaśnienia – wnioski.
W oparciu o wskazane zarzuty W. S. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania innemu składowi orzekającemu.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z unormowaniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako "ppsa") sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy sąd administracyjny bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu administracyjnego w aspekcie przepisów administracyjnego prawa materialnego określających prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie Sad nie dopatrzył się naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję, jak też przez utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
W toku postępowania wyjaśniającego organy administracji podjęły niezbędne działania dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych, a poczynione ustalenia i wnioski w sposób wyczerpujący i przekonujący uzasadniły.
W szczególności skarżący nie podważył ustalenia dotyczącego jego dochodu, na który składają się pożyczki w kwocie 450 zł następnie odpracowywane oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 603,59 zł, tj. łącznie 1.053,59 zł, który to dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 477 zł. W. S. w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego potwierdził fakt uzyskania pożyczek i ich wysokość, które odrabia (k. 23 akt adm.), natomiast zakwestionował wyliczony dochód z gospodarstwa rolnego twierdząc, że w 2007 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej we własnym gospodarstwie, a przyjęta powierzchnia gospodarstwa jest niewłaściwa (k. 32 akt adm.). Jednocześnie odmówił dostarczenia zaświadczenia o powierzchni gospodarstwa, jak też zaświadczenia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na okoliczność ubiegania się bądź nieubiegania się o dopłaty, a nadto nie zgodził się upoważnić Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej do uzyskania takiego zaświadczenia (k.32 akt adm.). W tej sytuacji prawidłowo organ I instancji ustalając dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego oparł się na przesłanym mu zaświadczeniu o wielkości tego gospodarstwa przez Urząd Gminy, a następnie wyliczył dochód na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż oświadczenie skarżącego o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego jest bezskuteczne w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej. Istotne bowiem jest jedynie to, czy strona jest właścicielem gospodarstwa, gdyż ustawodawca z góry przyjął uzyskiwanie określonego dochodu z 1 ha przeliczeniowego niezależnie od tego, jaki dochód jest faktycznie uzyskiwany a nawet niezależnie od tego, czy gospodarstwo jest w ogóle uprawiane.
Zaskarżona decyzja odnosi się również do kwestii sprzedaży w drodze licytacji części gospodarstwa W. S. z tytułu obciążeń finansowych ustalając, że postanowienie Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z dnia 22 stycznia 2007 r. sygn. akt I Co [...]/07 o udzieleniu przybicia własności nieruchomości na rzecz nabywcy nie stało się prawomocne wobec jego zaskarżenia, co oznacza, że tytuł własności pozostał przy skarżącym.
Opisana postawa skarżącego w toku postępowania uzasadniała nadto stwierdzenie organów o braku współdziałania z jego strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co wobec treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej mogło być samodzielną podstawą odmowy przyznania świadczenia.
W tym miejscu należy podkreślić (na co zwraca również uwagę uzasadnienie zaskarżonej decyzji), że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie powstawaniu wyżej wymienionych sytuacji przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 1 i art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).
Z przepisów tych jednoznacznie zatem wynika, że celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Dlatego też osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych – w postaci np. zasiłku celowego lub okresowego – na zaspokajanie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji rodziny (art. 4 ustawy) pod rygorem odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy). Nie mogą zatem odmówić żądanych w trakcie wywiadu środowiskowego informacji, czy też przedstawienia stosownych dokumentów. Niedopełnienie przez stronę tego obowiązku uzasadnia wyciągnięcie w stosunku do niej negatywnych skutków określonych w art. 11 ust. 2 i art. 12 ustawy (zob. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1802/06, niepubl.).
Sąd podziela nadto ocenę organów administracji, że w przypadku skarżącego nie występuje również żadna z przesłanek niedochodowych, o jakich mowa w art. 7 pkt 2-15 ustawy oraz inne powody uzasadniające przyznanie pomocy. Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z akt sprawy nie wynika, by skarżący miał problemy zdrowotne uniemożliwiające mu podjęcie pracy. Jest on w wieku aktywności zawodowej, jest zdolny do pracy, a zatem powinien poszukiwać źródeł dochodu, chociażby z pracy dorywczej, aby pozyskać środki na własne utrzymanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze analizowało sprawę również w aspekcie unormowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej pozwalającego w szczególnie uzasadnionych przypadkach na przyznanie odpowiedniego świadczenia mimo przekroczenia kryterium dochodowego i słusznie uznało, że w okolicznościach sprawy taki szczególnie uzasadniony przypadek nie zachodzi.
Jeżeli chodzi o zarzuty podniesione przez W. S. w skardze do sądu administracyjnego, to należy stwierdzić, że pierwszy z nich jest całkowicie niezrozumiały. Zarzut naruszenia przepisów postępowania, bez ich wskazania, polegającego na utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji nie może być uznany za zasadny. Tego rodzaju rozstrzygnięcie organu odwoławczego znajduje oparcie w dyspozycji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i samo przez się oczywiście nie narusza prawa. Sposób sformułowania i lakoniczność tego zarzutu nie pozwala natomiast na rozwikłanie związanych z nim rzeczywistych intencji autora skargi.
Chybiony jest także drugi zarzut skargi. Jak wynika z akt sprawy przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy nie było prowadzone jakiekolwiek postępowanie dowodowe, przeto ewentualne naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 10 § 1 in fine k.p.a. mogłoby mieć tylko wymiar formalny i pozostawałoby bez wpływu na wynik sprawy.
Należy podkreślić, że w postępowaniu przed organem I instancji przed wydaniem decyzji W. S. został zapoznany w dniu 24 sierpnia 2007 r. ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co potwierdza notatka służbowa (k.45 akt adm.). W trakcie tejże czynności skarżący zobowiązał się przedstawić dokument świadczący o tym, że posiadane przez niego gospodarstwo ma mniejszy areał, niż to wynika z zaświadczenia Urzędu Gminy, jednakże ze zobowiązania tego się nie wywiązał. Wbrew zarzutowi skargi, w trakcie zapoznania z aktami sprawy W. S. nie podniósł żadnych istotnych okoliczności, do których nie odniosłyby się w uzasadnieniach swoich decyzji organy obu instancji. Akta sprawy nie potwierdzają przy tym zarzutu, jakoby w dniu 24 sierpnia 2007 r. znajdował się w nich wyłącznie wniosek skarżącego oraz zaświadczenie z Urzędu Gminy. Wypada zwrócić uwagę chociażby na wywiad rodzinno – środowiskowy przeprowadzony w dniu 17 lipca 2007 r. i podpisany przez skarżącego (k.17-24 akt adm.), czy też pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Lubelski Oddział Regionalny z dnia 9 sierpnia 2007 r. z adnotacją W. S. o zapoznaniu się z jego treścią (k.38 akt adm.).
Z przedstawionych wyżej względów Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty są bezzasadne, zaś zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wobec czego skarga na nią podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło