I SA/Wa 1975/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi T. K. i J. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących T. K. i J. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata D. R. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania T. i J. K., decyzją z dnia [...] listopada 2004 r, nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r, nr [...] w przedmiocie udzielenia Prezydentowi Miasta R. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności oraz orzekł o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] ustalił lokalizację drogi krajowej nr [...] w zakresie przebudowy skrzyżowania ulic [...] w R. Wnioskiem z dnia 29 stycznia 2004 r. Prezydent Miasta R. zwrócił się do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego oraz o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej, zgodnie z księgą wieczystą Kw nr [...], współwłasność: M. F., F. M., J. B., W. C., J. C., A. C., M. C., S. i J. małżonków S., J. D., M. D., J. i T. małżonków K., A. R. (primo voto M.), Z. M., A. K., E. J., W. J., W. M., M. M., B. R., T. M., S. P., W. i M. małżonków M., A. K., E. M. oraz o nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Ogłoszeniem z dnia 2 czerwca 2004 r. Wojewoda [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. udzielił Prezydentowi Miasta R. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazał, że zwłoka w zajęciu nieruchomości może spowodować utratę środków finansowych zabezpieczonych w budżecie Gminy Miasta R. na 2004 r. i pochodzących z dofinansowania z budżetu Państwa, a w konsekwencji całkowite wyeliminowanie inwestycji w 2004 r. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. T. i J. Sygn. akt I SA/Wa 1975/07 K. złożyli odwołanie do Ministra Infrastruktury. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. i orzekł o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu Minister wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. orzekająca o zezwoleniu Prezydentowi Miasta R. na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości została skierowana do osoby zmarłej. Zdaniem organu, na podstawie nadesłanych akt sprawy nie jest możliwe ustalenie, o którą ze stron chodzi. Organ zauważył, że w rozdzielniku decyzji organu pierwszej instancji znajdują się dwie osoby o nazwisku "C.": J. C. zam. ul. [...] oraz M. C. zam. ul. [...], natomiast na kopercie z adnotacją "adresat nie żyje" jako adresat wpisana jest J. C. ul. [...]. Minister podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako naruszenie prawa o postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, LEX nr 82653), skutkujące koniecznością dokonania przez Wojewodę ustaleń faktycznych i prawnych. W piśmie z dnia 22 grudnia 2004 r. T. i J. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na: 1) decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r.; 2) wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 września 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1811/93. W uzasadnieniu podnieśli, że w obszaru inwestycji przebudowy skrzyżowania nie tylko wchodzi działka nr [...] ale i działka nr [...], w stosunku do której skarżący mieli zamiar się uwłaszczyć. Skarżący oświadczyli, że działka nr [...] została w niejasnych okolicznościach podzielona na działki nr [...], na podstawie fałszywego aktu własności ziemi z dnia [...] marca 1982 r, nr [...] i fałszywej decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 1982 r, nr [...]. Podnieśli również, że na podstawie fałszywych dokumentów działkę nr [...] przejęła B. S. Ich zdaniem błędne jest stanowisko Ministra, że działkę nr [...] skierowano do osoby zmarłej, ponieważ z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z dnia [...] lipca 1993 r., nr [...] wynika, że działka nr [...] figurowała na Skarb Państwa -Miejski Zarząd Dróg i Mostów. W dalszej części skargi skarżący odnieśli się do okoliczności poprzedzających wydanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 września 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1811/93 i opisali niezgodne z Sygn. akt I SA/Wa 1975/07 prawem - ich zdaniem - działania Prezydenta Miasta R. dotyczące przejęcia szeregu działek, ich podziału i wprowadzania zmian w ewidencji gruntów. W dniu 21 stycznia 2005 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządził o rozdzieleniu skargi T. i J. K. zawartej w piśmie z dnia 22 grudnia 2004 r. na dwie odrębne skargi, tj.: 1) skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r.; 2) skargę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 września 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1811/93. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarga stanowi jedynie polemikę z ustaleniami faktycznymi i prawnymi mającymi oparcie w materiale dowodowym sprawy i przepisach prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej uczyniono skargę T. i J. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r, bowiem zawarta w tym samym piśmie skarga na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 września 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1811/93 została, w trybie art. 57 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyłączona do odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Przy czym w pierwszej kolejności Sąd z urzędu bada, czy kwestionowane w sprawie decyzje są ważne, w świetle przesłanek żart. 156 §1 KPA. Rozpatrując sprawę w kontekście tak określonego charakteru kontroli Sąd zauważył, że postępowanie o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i postępowanie odwoławcze było prowadzone w stosunku do osób nieżyjących. Decyzje kończące te postępowania zostały zaś skierowane do osób zmarłych - decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. do M. S. M. zmarłego w dniu 14 lutego 2004 r. (postanowienie spadkowe z dnia 28 sierpnia 2006 r.), a decyzja Ministra Infrastruktury z Sygn. akt I SA/Wa 1975/07 dnia [...] listopada 2004 r. do M. S. M. i M. H. M. zmarłej w dniu 29 października 2004 r. (postanowienie spadkowe z dnia 28 stycznia 2005 r.). Wbrew temu co twierdzi Minister J. C. zam. w R. przy ul. [...] i M. C. zam. [...] ul. [...] to osoby żyjące (pisma Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w R. z dnia 20 grudnia 2005 r. i 6 stycznia 2006 r. załączone do akt sądowych). W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje pogląd, że skutkiem traktowania przez organy administracji publicznej osób zmarłych jako stron w rozumieniu art. 28 KPA., a więc osób mających zdolność prawną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego (art 8 § 1 KC w zw. z art. 30 § 1 KPA), jest uznanie decyzji za wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Taki stan rzeczy obliguje Sąd do stwierdzenia nieważności kwestionowanych w sprawie decyzji, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 KPA, skoro w sprawie nie występują przeszkody, o których mowa w art. 156 § 2 KPA. Prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie pomiędzy istniejącymi stronami stosunku administracyjnoprawnego (por. np. wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004/3/33; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1931/06, niepubl.). Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela. Wobec tego, że wycofanie z obrotu prawnego kwestionowanych w sprawie decyzji nastąpiło z powodu obciążającej je wady nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 KPA) Sąd nie oceniał zgodności z prawem zajętego przez organy merytorycznego stanowiska i nie badał wystąpienia w sprawie innych naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie należnych skarżącym i ich pełnomocnikowi kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).