I SA/Wa 462/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego P. S.A. w W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku P. SA o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. stwierdzającą nieważność decyzji Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r. dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "P." działką nr [...] z obrębu [...] położoną w W. w rejonie ulic [...], [...] i [...] - w części wynikającej z decyzji Nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 1992 r. w sprawie przydzielenia mienia oraz zobowiązań i wierzytelności przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą ,"Z. w W." - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda [...], na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948) decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2002 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe P., którego następcą prawnym jest Spółka "P." SA, prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w W. w obrębie ulic: [...], [...] i [...] stanowiącego działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [....] oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Pismem z dnia 14 kwietnia 2007 r. Syndyk Masy Upadłości Z. Przedsiębiorstwa Państwowego w W., powołując się m. in. na decyzję Nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 1992 r. w sprawie przydzielenia mienia oraz zobowiązań i wierzytelności przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą "Z. w W.", wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Nr [...] z dnia [...] marca 2002 r. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [....] marca 2002 r. - w części wynikającej z decyzji Nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 1992 r. w sprawie przydzielenia mienia oraz zobowiązań i wierzytelności przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą "Z. w W." . Minister Budownictwa ustalił, że własność przedmiotowej działki gruntu nr [...] Skarb Państwa nabył na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) w związku z ustawą z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130). W uzasadnieniu decyzji wskazał, że fakt posiadania przez P. przedmiotowej działki gruntu nr [...], został ustalony na podstawie wypisu z rejestru gruntów, a wobec tego spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia, jeżeli nie były naruszone prawa osób trzecich. Minister Budownictwa podniósł, że zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] września 1991 r. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej wydzielił z przedsiębiorstwa państwowego "P." między innymi Z. w W. wraz ze wszystkimi składnikami mienia będącego we władaniu tych zakładów w dniu wejścia w życie zarządzenia, tj. w dniu [...] września 1991 r. Zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] września 1991 r. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej utworzył z dniem 1 października 1991 r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Z. -przedsiębiorstwo państwowe w W., które przejęło między innymi składniki mienia wydzielone z przedsiębiorstwa "P." zarządzeniem z dnia [...] września 1991 r. Minister Budownictwa ustalił, że decyzją Nr [...] Minister Transportu i Gospodarki Morskiej przydzielił przedsiębiorstwu państwowemu Z. w W. z dniem 1 października 1991 r. bocznicę kolejową położoną na terenie zaplecza Oddziału B. przy ul. [...] w W.. Minister Budownictwa wskazał, że z załącznika nr [...] do uchwały Komisji do przeprowadzenia inwentaryzacji mienia Z. z dnia [...] lutego 1992 r. wynika, że bocznica kolejowa zlokalizowana była na gruntach o powierzchni [...] m2., a z materiałów sprawy wynika, że grunty te wchodzą w całości w działkę nr [...], ujętą w powołanej decyzji uwłaszczeniowej. Zdaniem Ministra Budownictwa brak było podstaw do wydania przez organ wojewódzki decyzji uwłaszczeniowej, w części wynikającej z decyzji Nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 1992 r. w sprawie przydzielenia mienia oraz zobowiązań i wierzytelności przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą "Z. w W." skoro uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Minister Budownictwa podniósł, że z decyzji Nr [...], a także pozostałych aktów normatywnych Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, wynika interes prawny wnioskodawcy. Konkludując Minister Budownictwa stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r., w powyższej części, zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, gdyż rażąco narusza prawo, tj. rażąco narusza art. 34 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 8 września 2000 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r wystąpiły P. SA. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku P. SA – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że interes prawny wnioskodawcy – Z. w W. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej wynika z decyzji Nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 1992 r. w sprawie przydzielenia mienia oraz zobowiązań i wierzytelności przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą "Z. w W.". Przedmiotową decyzją z dniem [...] października 1991 r. przydzielono temu przedsiębiorstwu między innymi bocznicę kolejową położoną na terenie zaplecza Oddziału B. Nr [...] (O.) przy ul. [...] w W., która zlokalizowana była na gruntach o pow. [...] m, co wynika z załącznika nr [...] do uchwały Komisji do przeprowadzenia inwentaryzacji mienia Z. z dnia [...] lutego 1992 r. Wskazał, że grunty te weszły w skład działki nr 6, ujętej w decyzji uwłaszczeniowej. Minister Infrastruktury wskazał na omówione zarządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej Nr [...] z dnia [...] września 1991 r. i Nr [...] z dnia [...] września 1991 r. Wskazał, że brak było podstaw do wydania przez organ wojewódzki decyzji uwłaszczeniowej na stan z dnia 27 października 2000 r., w części wynikającej z decyzji Nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 1992 r. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. S.A. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie: art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, art. 157 § 2 kpa, art. 28 kpa, art. 107 § 3 kpa, art. 7 i 77 kpa oraz art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 84. poz. 948 ze zm.). Skarżący w uzasadnieniu skargi podnosił, że przedsiębiorstwo państwowe Z. w W. nie było ani właścicielem przedmiotowej nieruchomości, ani też nie posiadało nieruchomości pod żadnym innym tytułem, gdyż przedsiębiorstwo zostało utworzone po 5 grudnia 1990 r. Zdaniem skarżącego Minister Infrastruktury niezasadnie przyznał wnioskodawcy - Syndykowi Masy Upadłości Z. przedsiębiorstwa państwowego w W., przymiot strony, gdyż tylko posiadanie tego przymiotu uprawniało Syndyka do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. W postępowaniu nie zostało wykazane aby grunt, o którym mowa, był w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu innego niż P. podmiotu - lub by prawa do gruntu przysługiwały w tej dacie innemu podmiotowi, który miałby prawo strony w tym postępowaniu. Skarżący powołał uchwałę Sądu Najwyższego SA III CZP 17/95 z dnia 27 lutego 1995 r. w której Sąd Najwyższy uznał, iż przy podziale przedsiębiorstwa państwowego przeniesienie własności budynków i użytkowania wieczystego gruntów na rzecz nowo powstałych przedsiębiorstw następuje w formie aktu notarialnego. Sąd Najwyższy stwierdził, iż decyzja organu założycielskiego, w świetle art. 46 ust. l ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, w ramach "wyposażenia" przedsiębiorstwa państwowego nie może automatycznie przenosić wieczystego użytkowania czy też prawa własności budynków na rzecz innego przedsiębiorstwa, lecz może być przesłanką tylko do zrealizowania takiego przekazania w formie zastrzeżonej przez przepisy kodeksu cywilnego. Skarżący wskazał, że o nabyciu użytkowania wieczystego i własności budynków i budowli rozstrzyga stan prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. Podniósł, że zgodnie z treścią art. 157 § 2 postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu i że Organ winien uprzednio dokonać kontroli, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność - czy osoba wnosząca posiada zdolność do działania w tej sprawie. Wskazał, że Syndyk Masy Upadłości Z. Przedsiębiorstwa Państwowego w W. nie przedstawił żadnego tytułu prawnego do uwłaszczonej działki. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których mówi art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z przepisem art.157 § 2 Kpa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może skutecznie domagać się strona, a więc stosownie do przepisu art.28 Kpa tylko taka osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy zakwestionowana decyzja. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną decyzją, lecz także każdy podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie. Istotą w rozpoznawanej sprawie jest to, czy Z. posiadało przymiot strony w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o Komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r., którą w oparciu o powyższe przepisy stwierdzono nabycie z mocy prawa przez P. użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa i prawa własności. Interes prawny, o którym mowa w art.28 Kpa, nie zależy od indywidualnego przekonania, że zachodzi związek między postępowaniem, a sytuacją zainteresowanego, lecz ma charakter obiektywny i musi wynikać z ustawowego źródła. Stosownie do art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP, a nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich. Skarga jest uzasadniona. Organ administracji publicznej nie rozważył i nie dokonał pogłębionej analizy dotyczącej sytuacji prawnej Z. odnośnie przedmiotowej działki gruntu nr [...]. Organ nie wskazał czy Z. posiadały prawa rzeczowe do przedmiotowego gruntu lub prawo zarządu. Należy mieć na uwadze, że prawo zarządu mogło powstać na podstawie decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, zawartej za zgodą właściwego organu, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości. Organ nie wykazał, czy wystąpiły zdarzenia, a jeżeli tak to jakie na skutek których zaistniało prawo zarządu Z. do przedmiotowej działki gruntu nr [...]. Zdaniem Sądu Minister Infrastruktury nie wykazał czy decyzja nr [...] na którą powołuje się Organ kreuje prawo o charakterze rzeczowym oraz czy i jakie prawo do gruntu ma przedsiębiorstwo Z. , a jeżeli je ma to z czego ono wynika. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1992 r. Nr [...] Minister Transportu i Gospodarki Morskiej przydzielił Z. w W. z dniem 1 października 1991 r. miedzy innymi bocznicę kolejową położoną na terenie zaplecza Oddziału B. przy ulicy [...] w W. Minister Infrastruktury wskazał, że przedmiotowa bocznica kolejowa zlokalizowana była na gruntach o pow. [...] m , co wynika z załącznika nr [...] do uchwały Komisji do przeprowadzenia inwentaryzacji mienia Z. z dnia [...] lutego 1992 r. Wskazał, że grunty te weszły w skład działki nr [...], ujętej w decyzji uwłaszczeniowej. Jednakże Organ nie wskazał dokumentów z których wynikałoby, że działka nr [...] pozostawała w zarządzie Z. jak również nie wskazał czym uzasadnia prawa Z. do gruntu stanowiącego działkę nr [...]. Organ nie wyjaśnił dlaczego przyjął, że z decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r. wynikają dla Z. uprawnienia oraz obowiązki o charakterze prawnym. Organ nie uzasadnił z jakich względów przyjął, że Z. są osobą trzecią w rozumieniu art. 34 powołanej ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Organ nie wskazał czy nastąpiło kiedykolwiek wydzielenie i przekazanie przedmiotowej działki gruntu nr [...] na rzecz Z. Grunty, o których mowa, stanowiły w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa. Należy mieć na uwadze, że Z. mógłby skutecznie podważyć tytuł prawny do gruntu P. gdyby sam te prawa posiadał. Zgodnie z art. 61 § 1 w zw. z art. 157 § 2 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego powinno pochodzić od strony. Od tego zależy skuteczność prawna żądania wszczęcia postępowania. Organ więc zobligowany jest do zbadania w pierwszej kolejności, czy żądanie pochodzi od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony tzn. czy żądanie pochodzi od osoby, która ma legitymację procesową w rozumieniu art. 28 kpa. Tak więc Organ winien w pierwszej kolejności dogłębnie zanalizować, czy Z. posiada ustanowione prawo do gruntu stanowiącego działkę nr [...], a następnie czy ma również prawa strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym tego gruntu. Organ rozpoznając sprawę ponownie będzie miał na uwadze powyższe rozważania Sądu. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 152 i art. 200 - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).