IV SA/Gl 352/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Policji 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] Komendant Miejski Policji w C. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277) zwolnił M. K. ze służby w Policji z dniem [...] W uzasadnieniu wskazał, że Prokurator Prokuratury Okręgowej w K., postanowieniem wydanym w toku śledztwa o sygn. [...], na podstawie art. 276 Kodeksu postępowania karnego zastosował wobec wyżej wymienionego środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w wykonywaniu zawodu policjanta od dnia [...] Organ administracji podniósł, że z literalnego brzmienia przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji wynika, iż policjanta można zwolnić ze służby tylko z uwagi na zawieszenie w czynnościach służbowych przekraczające okres 12 miesięcy, jednak środek zapobiegawczy zawieszenia w wykonywaniu zawodu policjanta jest środkiem dalej idącym i zawiera w sobie również zawieszenie w czynnościach służbowych. Wykonywanie czynności służbowych jest jednym z atrybutów wykonywania zawodu policjanta. Można bowiem wykonywać zawód policjanta i nie wykonywać czynności służbowych, ale nie można wykonywać czynności służbowych policjanta, nie wykonując równocześnie zawodu policjanta. Jeżeli policjant został zawieszony w wykonywaniu zawodu, to automatycznie jest zawieszony także w czynnościach służbowych. Taka interpretacja jest zgodna z celem przepisu art. 276 Kodeksu postępowania karnego, jak również celem zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Zgodnie z treścią art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby z uwagi na zawieszenie w czynnościach służbowych przekraczające okres 12 miesięcy, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą tego zawieszenia. W sprawie dotyczącej M. K. nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia go w czynnościach służbowych, ponieważ postępowanie karne przeciwko niemu nadal toczy się. W odwołaniu od powyższego rozkazu M. K. podniósł, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji przewiduje możliwość zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji po upływie 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, a nie zawieszenia w wykonywaniu zawodu. Ponadto wskazał, że zastosowanie w tym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie ze służby ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. W związku z tym decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny jak i słuszny interes policjanta. Zarzucił, że stanowisko przedstawione w rozkazie jest błędne i sprzeczne z treścią art. 276 K.p.k. Wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu. Komendant Wojewódzki Policji w K., decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej w skrócie K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia daty zwolnienia M. K. ze służby i określił tę datę na dzień [...]. oraz w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji jednoznacznie wskazuje, iż przesłankami zwolnienia policjanta ze służby na podstawie tego przepisu są; upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych przy jednoczesnym trwaniu przesłanek, będących podstawą zawieszenia. Wskazał, że na gruncie rozpoznawanej sprawy istota sporu sprowadza się do wyjaśnienia, czy na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji można zwolnić ze służby funkcjonariusza, wobec którego decyzją uprawnionych organów zastosowany został środek zapobiegawczy zawieszenia w wykonywaniu zawodu policjanta, a nie zawieszenia w czynnościach służbowych, w sytuacji, gdy art. 276 K.p.k. traktuje zawieszenie w wykonywaniu zawodu oraz zawieszenie w wykonywaniu czynności służbowych jako odrębne środki zapobiegawcze. Organ odwoławczy podniósł, że zastosowanie wykładni systemowej i celowościowej prowadzi do wniosku, że zawieszenie funkcjonariusza Policji w wykonywaniu zawodu może stanowić podstawę rozwiązania z nim stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, z tego powodu, że zawieszenie w wykonywaniu zawodu sięga znacznie dalej i zawiera w sobie również zawieszenie w czynnościach służbowych. Można bowiem wykonywać zawód policjanta i nie wykonywać czynności służbowych, ale nie można wykonywać czynności służbowych policjanta nie wykonując równocześnie zawodu policjanta. Jeżeli policjant zostaje zawieszony w wykonywaniu zawodu to automatycznie jest również zawieszony w czynnościach służbowych. M. K. pozostawał zawieszony w wykonywaniu zawodu policjanta – a więc i w wykonywaniu czynności służbowych – nieprzerwanie od dnia [...] i zawieszenie to nie zostało uchylone, co oznacza, że w ocenie organów procesowych zachodziła potrzeba kontynuowania stosowanego środka zapobiegawczego, dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego prowadzonego przeciwko wyżej wymienionemu. W dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji, przedmiotowe postępowanie karne pozostawało nadal w toku, nie ustały więc przyczyny będące podstawą zawieszenia policjanta w wykonywaniu zawodu. Na podstawie art. 6 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o Policji i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 158, poz. 1122), mocą której został dodany przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji – policjantowi pozostającemu w dniu wejścia w życie ustawy w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych, okres tego zawieszenia w zakresie skutków prawnych, o których mowa w art. 41 ust. 2 pkt 9 – liczy się od dnia wejścia w życie tej ustawy, czyli od dnia 20 września 2007 r. W tym zakresie decyzja organu pierwszej instancji, zgodnie z którą M. K. został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] również była zgodna z prawem. W skardze od powyższej decyzji M. K. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji poprzez błędne jego zastosowanie. W uzasadnieniu wskazał, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji przewiduje możliwość zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby po upływie 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, a nie zawieszenia w wykonywaniu zawodu. Dodał, że konsekwencją zawieszenia funkcjonariusza Policji w wykonywaniu zawodu jest to, że nie wykonuje czynności służbowych, ale to nie ma żadnego znaczenia dla zastosowania przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Podniósł, że zwolnienie funkcjonariusza Policji w przypadku zawieszenia w wykonywaniu zawodu, może nastąpić tylko na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, tj. w razie skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto dodał, że wybór trybu zwolnienia skarżącego ze służby w Policji należał do organu pierwszej instancji, który z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji mógł zastosować ten tryb zwolnienia ze służby nie naruszając zasady domniemania niewinności. Stosując bowiem przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji organ administracji nie rozstrzyga o winie, a stwierdza tylko, że nieuzasadnione jest dalsze pozostawanie w służbie policjanta, jeśli z powodu stosowanego wobec niego środka zapobiegawczego, faktycznie nie wykonuje on czynności służbowych. Na rozprawie skarżący wnosił i wywodził jak w skardze. Pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego zarówno co do wykładni, jak i zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277), a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji stanowi bowiem, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji ustalił, że dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego prowadzonego przeciwko skarżącemu - od dnia [...] jest stosowany wobec niego środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w wykonywaniu zawodu policjanta. Nie ulega natomiast wątpliwości, że przytoczony przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji stanowi podstawę zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji tylko w razie kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: - upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych; - nieustania przyczyn będących podstawą zawieszenia. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał, że zastosowanie wykładni systemowej i celowościowej prowadzi do wniosku, iż zawieszenie funkcjonariusza Policji w wykonywaniu zawodu może stanowić podstawę rozwiązania z nim stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Ponadto uzasadniając powyższy pogląd wskazał, że zawieszenie w wykonywaniu zawodu sięga znacznie dalej i zawiera w sobie również zawieszenie w czynnościach służbowych. Na wstępie podkreślić zatem należało, że wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, powyższe rozumowanie organu administracji jest obarczone rażącym błędem. Zastosowanie bowiem art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, jako podstawy zwolnienia ze służby może mieć miejsce tylko wówczas, gdy upłynął wskazany w tym przepisie okres zawieszenia w czynnościach służbowych, o ile nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. W sposób nie budzący wątpliwości wynika z tego, że nie ma żadnych podstaw do zastosowania tego przepisu w sytuacjach, gdy nie został spełniony warunek w postaci zawieszenia funkcjonariusza Policji w czynnościach służbowych. Bez znaczenia w tym zakresie jest zastosowanie wobec funkcjonariusza innych środków zapobiegawczych, nawet jeśli konsekwencją ich stosowania jest faktyczny brak możliwości wykonywania czynności służbowych. Tytułem przykładu wystarczy wskazać, że zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania również nie uzasadnia zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Nie ma bowiem znaczenia, czy zastosowany wobec funkcjonariusza Policji środek zapobiegawczy – jak to określił organ odwoławczy – "sięga dalej" niż zawieszenie w czynnościach służbowych, gdyż tylko i wyłącznie zawieszenie w czynnościach służbowych stanowi spełnienie wyżej wymienionej przesłanki określonej w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. W związku z tym podkreślenia również wymaga, że przepis art. 276 Kodeksu postępowania karnego - obok zastosowanego wobec skarżącego środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w wykonywaniu zawodu - wymienia nakazanie powstrzymania się od określonej działalności lub od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów oraz zawieszenie w czynnościach służbowych. Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy - przepis art. 276 K.p.k. traktuje zawieszenie w wykonywaniu zawodu oraz zawieszenie w wykonywaniu czynności służbowych jako odrębne środki zapobiegawcze. Pomimo to jednak organ wywiódł błędny wniosek, że jeżeli policjant zostaje zawieszony w wykonywaniu zawodu to automatycznie jest również zawieszony w czynnościach służbowych. Pogląd powyższy jest wewnętrznie sprzeczny; stwierdzając bowiem, że zawieszenie w czynnościach służbowych oraz zawieszenie w wykonywaniu zawodu stanowią dwa odrębne środki zapobiegawcze, nie można jednocześnie przyjmować, że zastosowanie jednego z nich jest automatycznym zastosowaniem drugiego z tych środków. Gdyby tak bowiem było, wymienione środki nie stanowiłyby dwóch odrębnych środków zapobiegawczych, co nie podlega kwestii w świetle przepisów Kodeksu postępowania karnego, w tym art. 420 § 1 K.p.k., który stanowi o środkach zapobiegawczych wymienionych w art. 276 K.p.k. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że bezzasadny jest pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że zawieszenie funkcjonariusza Policji w wykonywaniu zawodu może stanowić podstawę rozwiązania z nim stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. W uzasadnieniu tego samego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł przecież, że art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji jednoznacznie wskazuje, iż przesłankami zwolnienia policjanta ze służby na podstawie tego przepisu są; upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych przy jednoczesnym trwaniu przesłanek, będących podstawą zawieszenia. Na uwzględnienie zasługiwał zatem zarzut skargi, dotyczący naruszenia prawa materialnego przy wydaniu zaskarżonej decyzji poprzez zastosowanie wymienionego przepisu jako podstawy zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. W związku z tym, zrealizowana została przesłanka uchylenia decyzji, wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., bowiem stwierdzone naruszenie prawa materialnego, dotyczyło podstawy zwolnienia ze służby, będącego przedmiotem rozstrzygnięcia, a wobec tego bez wątpienia miało wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wyżej wymienione naruszenie prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ orzekający uwzględni, że zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, jako podstawy zwolnienia ze służby, może mieć miejsce tylko wówczas, gdy upłynął wskazany w tym przepisie okres zawieszenia w czynnościach służbowych, o ile nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Zważy przy tym, że podstawę prawną zawieszenia w czynnościach służbowych stanowi nie tylko art. 276 K.p.k., ale również przepis art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 152 P.p.s.a., z uwagi na uwzględnienie skargi, Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.