II SA/Łd 212/08
WyrokWSA w Łodzi2008-10-01
Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Barbara Rymaszewska, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo nakazał usunięcie otworu okiennego w ścianie granicznej budynku, opierając się na przepisach prawa budowlanego i rozporządzeń z lat międzywojennych i powojennych, bez szczegółowego rozważenia możliwości zastosowania przepisów dotyczących odstępstw od norm odległościowych lub istnienia wadliwych, lecz nieeliminowanych z obrotu prawnego, decyzji zezwalających na takie usytuowanie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego. Brak szczegółowej analizy przepisów dotyczących odległości od granicy działki i możliwości odstępstw, a także nieuwzględnienie potencjalnego wpływu wadliwych, lecz obowiązujących decyzji administracyjnych, doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu usunięcia otworu okiennego w ścianie granicznej budynku mieszkalnego. Po wcześniejszych uchyleniach decyzji przez sąd i organy, organ pierwszej instancji ponownie nakazał wypełnienie otworu. Strony odwołały się, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędne ustalenia faktyczne. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję w części dotyczącej obowiązku, wyznaczając nowy termin. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając m.in. błędne zastosowanie przepisów rozporządzenia z 1928 r. i naruszenie zasad postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Zasądza koszty postępowania od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz G. W. oraz solidarnie na rzecz G. W. i D. W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2008 r. sprawy ze skargi D. W. i G. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz G. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego oraz kwotę 17 (siedemnaście złotych) stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz G. W. i D. W. solidarnie kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane oraz art. 104 Kpa nakazał D. i G. W. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wypełnienie, na grubość 25 cm, cegłą ceramiczną pełna otworu okiennego łazienkowego, znajdującego się w ścianie granicznej, od strony ul. A [...], w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, zlokalizowanym na terenie nieruchomości przy ul. A [...] w Ł., do dnia 30 września 2007r.
Przytaczając dotychczasowy stan sprawy organ podał, iż po wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2005 r. wydanego w sprawie II SA/Łd 1066/04 uchylającego poprzednie decyzje organów nadzoru budowlanego wydane w tym samym przedmiocie, decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji nakazał po raz kolejny Państwu W. likwidację okna i wypełnienie otworu okiennego, od decyzji tej odwołali się Państwo W., następnie WINB decyzją z dnia [...]r. uchylił w całości decyzję z dnia [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W toku ponownej analizy akt sprawy, protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia 13 października 2006r. ustalono, iż:
- pierwszą ujawnioną właścicielką szeregu nieruchomości w tym przy ul. A [...], [...] i [...] była I.O.P.R.F., kolejnymi właścicielami stali się na podstawie umów przedwstępnych z 1934 roku potwierdzonych notarialnie: nieruchomość przy A [...] – M. i C.S., M.K. przy czym obecnie współwłaścicielami są D. i G.W. oraz D. i T. G.; nieruchomości przy ul. A [...] – M. i F.T. obecnie właścicielką jest M.K.-S.; przy ul. A [...] K.J.
- ściana, na której znajduje się sporne okno stanowi nieodłączną część rozbudowanego przez M.S. i M.K.-S. budynku mieszkalnego, na podstawie pozwolenia z dnia [...]r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-S., z uwagą w pkt 3, że poprawki naniesione na planie czerwonym atramentem będą zachowane. Nie zachował się oryginał projektu budowlanego, G.W. przedłożył plany inwentaryzacyjne budynku (nie zawierający poprawek), które są zgodne z projektem z 8 września 1956r. potwierdzone przez Prezydium w dniu 15 stycznia 1965r. Inwestycja została zrealizowana w okresie od 21 maja 1956r. do 9 października 1957r. zgodnie z zapisami w dzienniku budowy złożonym przez stronę.
- oznaczona na planie inwentaryzacyjnym ściana w granicy z nieruchomością przy ul. A [...] jest zgodna ze stanem faktycznym, ale narusza art. 278 b Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, gdyż znajduje się w niej otwór okienny. W tym zakresie córki M.S. oświadczyły, iż ojciec wykuł okno w końcu lat 50 XX wieku, nie znajdowało się ono na zatwierdzonym przez urząd projekcie budowlanym, zatem ściana była zaprojektowana zgodnie z warunkami technicznymi wówczas obowiązującymi.
Niemniej jednak usytuowanie okna w ścianie granicznej jest niezgodne z obecnie obowiązującymi przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdzie w §12 dopuszczone zostało usytuowanie ściany z oknami w odległości nie mniejszej niż 4m od granicy działki.
W terminie prawem przewidzianym Państwo W. odwołali się od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 Kpa w zw. z art. 80 Kpa poprzez brak podjęcia wszelkich kroków zmierzających do wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy i z przekroczeniem swobodnego uznania organu, oraz z naruszeniem art. 12, art. 35 i art. 36 Kpa poprzez załatwienie sprawy przez okres prawie 8 miesięcy od daty złożenia ostatniego pisma wyjaśniającego. Odwołujący się zarzucili:
- błędne ustalenie pierwszych właścicieli nieruchomości przy ul. A
- organ nie wskazał, iż do decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-S., z dnia [...]r. wykonane zostały 2 odrębne projekty, jeden wykonany przez M. S. dot. budynku od strony północnej, drugi M.S.-K. dot. strony południowej
- zapis w pkt 3 w/w pozwolenia "poprawki naniesione czerwonym atramentem..." pominięto oświadczenie z dnia 21 listopada 2006r. T.G., iż poprawki dotyczyły projektu budynku od strony południowej, natomiast w/w zapis dotyczył projektu M.S.-K. i mógł znajdować się w drugim projekcie, o czym informowali odwołujący w piśmie z dnia 28 listopada 2006r.
- błędne jest stanowisko jakoby naruszony został art. 278 b rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928r. gdyż budynek przy ul. A [...] wybudowany przez M.S. został wzniesiony na podstawie pozwolenia, zgodnie z projektem i obowiązującymi przepisami, zatem spełniał wymagania obowiązujące w dacie powstania
- w kwestii oświadczeń córek M.S. złożonych na rozprawie w dniu 7 listopada 2006r. to są one niezgodne z prawdą, rozbieżne jednak organ nie podjął czynności wyjaśniających; dopiero po złożeniu przez odwołujących projektu budowlanego, pozwolenia na rozbudowę, projektu budynku murowanego, dziennika budowy (dokumentację, którą otrzymali w dacie kupna domu 21 czerwca 1988r.) widać ewidentnie rozbieżności w ich treści
- organ pominął oświadczenie R.K., iż wiedzę dot. spornego okna przekazał mu poprzedni właściciel nieruchomości przy ul. A [...] Pan T., już w piśmie z dnia 28 listopada 2006r. strony podnoszą, iż Pan T. działkę przy ul. A [...] nabył 25 czerwca 1960r. a budynek przy ul. A [...] stał już od 9 października 1957r.
- wadliwe zeznania Pana K. i pozostałych osób składających wyjaśnienia w sprawie maja na celu wyłącznie wprowadzenie organów w błąd
- organ nie zastanowił się, iż wypełnienie okna spowoduje dziurę w elewacji ocieplonego budynku
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 §1 pkt 2 Kpa oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożonego obowiązku i uchylił przedmiotową decyzję w części określającej termin wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 30 kwietnia 2008r.
Organ zaznaczył, iż wyrokiem z dnia 25 maja 2005r. (II SA/Ł 1066/04) WSA uchylił decyzję WINB z dnia [...]r. oraz poprzedzającą ja decyzję PINB, rozstrzygnięcie to spowodowało konieczność ponownej analizy sprawy jednakże z uwagi na art. 153 p.p.s.a. z uwzględnieniem wskazań Sądu określonych w uzasadnieniu wyroku, Sad natomiast nie kwestionował prawidłowości zastosowania art. 66 ustawy Prawo budowlane, wskazał, iż organy obu instancji nie dokonały szczegółowej analizy przepisów art. 277 i art. 278 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r.
Przed wydaniem w/w decyzji organ przeprowadził ponowne oględziny budynku (w dniu 17 listopada 2007r.), ustalił, iż okno w granicy działki w budynku północnym należącym do D. i G.W. o wymiarach 60 x 108 cm zostało wykonane w pomieszczeniu łazienki, w technologii z PCV w ścianie murowanej o grubości 1,5 cegły plus 8 cm ocieplenia. Do protokołu oględzin uwagi zgłosił G. W. wskazując, iż okno od strony północnej istniało już w dacie zakupu nieruchomości w 1988r. Zgodnie natomiast z obowiązującymi przepisami budynki usytuowane bezpośrednio przy granicy nieruchomości winny posiadać ścianę oddzielenia pożarowego. Wynikało to zarówno z art. 196 rozporządzenia Prezydenta jak i z § 78 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego ( Dz. U. Nr 38 poz. 197 z dnia 12. 08. 1961r. W myśl art. 196 w/w rozporządzenia budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jak i budynki nieogniotrwałe wznoszone w odległości mniejszej od 4m od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ognioochronny bez otworów okiennych i próżni, grubości co najmniej 1 cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje a wystający 30 cm ponad dach. Z kolei zgodnie z art. 278 w/w rozporządzenia w wypadku, gdy szczupłe rozmiary poszczególnych działek stoją na przeszkodzie zachowaniu odległości z art. 277 (minimalne odległości budynków od granic działek) budynki mogą być wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jeżeli nie są wznoszone jednocześnie przez właścicieli przyległych działek, budynek wznoszony przy granicy powinien posiadać pokrycie ogniotrwałe i powinien być zaopatrzony od strony granicy w mur ognioochronny bez otworów okiennych i próżni grubości co najmniej 1 cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje a wystający 30 cm ponad dach. I tak, wprawdzie ustawodawca wprowadził możliwość odstąpienia od ustalonego w ust. 1 art. 277 minimalnych odległości ale lokalizacja spornego okna w ścianie granicznej, która winna spełniać wymogi określone dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego narusza wprost przepis art. 278 rozporządzenia. Stosownie natomiast do obecnie obowiązującego § 232 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, klasa odporności ogniowej wypełnień spełnia wymogi określone tym przepisem. Organ stwierdził, iż wobec takiej treści powołanych przepisów sporne okno narusza nie tylko przepisy obowiązujące w dacie powstania ale i obecnie obowiązujące tym samym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zobowiązany był do prowadzenia postępowania na podstawie art. 66 Prawa budowlanego przy czym błędnie powołał art. 66 ust. 1 pkt 1 zamiast pkt 3, który dotyczy obiektu, który znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym (niespełnienie istotnych wymogów technicznych określonych przepisami). Organ podkreślił, iż zastosowane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i wobec ustalenia, iż sporne okno było i jest niezgodne z przepisami zasadne było orzeczenie nakazujące jego likwidację a jednocześnie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części zakreślającej termin i wyznaczenie nowego terminu realizacji nałożonego obowiązku.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, iż kwestia ustalenia prawidłowego kręgu pierwszych właścicieli nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący D. i G.W. zarzucili naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego oraz art. 277 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r. poprzez ich pominiecie i brak szczegółowej analizy w kontekście pozostałych danych faktycznych co w efekcie doprowadziło do braku wskazania, do naruszenia, jakich konkretnych warunków określonych w powołanym rozporządzeniu doszło w trakcie realizacji spornego obiektu oraz rozważenia występowania okoliczności, o których mowa w art. 277 rozporządzenia, które to okoliczności tj. prawne zapewnienie niezabudowania przyległej działki, stanowią lex specialis dla norm z art. 277 pkt a, b, c oraz art. 278 a przywołanych w uzasadnieniu decyzji. Następnie skarżący powołali przepisy prawa opatrując je swym komentarzem.
Art. 278 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r. poprzez błędne zastosowanie w sytuacji gdy przepis ten ma jedynie zastosowanie, gdy do budowy obiektów dochodzi w granicy na obu działkach
Art. 78 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu z dnia 27 lipca 1961r. poprzez stosowanie wstecz przepisów nieistniejacych gdyż rozporządzenie zawiera jedynie 75 paragrafów a inwestycja powstała w 1955r.
Art. 6 -8 , art. 11 Kpa w zw. z art. 80 Kpa poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał i z przekroczeniem swobodnego uznania organu, zwłaszcza przy ocenie całokształtu okoliczności świadczących, ze w chwili budowy projekt, decyzja i realizacja były zgodne z prawem tj. usytuowanie w projekcie budynku przy granicy musiało opierać się na prawnym zapewnieniu niezabudowania działki sąsiedniej do wymaganej prawem odległości. Uzasadniając dalej skarżacy podnieśli, iż Art. 278 rozporządzenia – ma zastosowanie jedynie, gdy do budowy dochodzi na obu działkach i to w granicy działek, zdaniem skarżących świadczą o tym zapisy powołanej normy ( a) - o ile budynki są wznoszone jednocześnie; b) - o ile budynki nie są wznoszone jednocześnie), które uzależniają zastosowanie przepisu od tego w jakim czasie powstawały budynki. W niniejszej sprawie działka sąsiednia nie jest zabudowa i dlatego też powołany przepis nie może mieć zastosowania.
Skarżący wywiedli, iż skoro w 1955 roku wydane było pozwolenie na budowę na podstawie sporządzonego wczesnej projektu przewidującego usytuowanie budynku w granicy to taki stan mógł powstać wyłącznie w oparciu o art. 277 ust. 2 rozporządzenia tj. wyłącznie, gdy prawnie zapewnione było niezabudowanie przyległej działki do odległości wymaganych odpowiednio 3m, 4m, 6m. Zdaniem strony samo usytuowanie okna nie ma znaczenia skoro usytuowanie budynku w granicy działki mogło nastąpić jedynie alternatywnie w oparciu o art. 277 ust. 2 rozporządzenia tj. przy prawnym zapewnieniu niezabudowania sąsiedniej działki albo art. 278 rozporządzenia gdy do budowy w granicy dochodziło na obu działkach jednocześnie lub nie.
Zarzucając powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, wraz z decyzją ją poprzedzającą i wstrzymanie wykonania decyzji organu II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przestawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tj. z 2000 r. Dz. U. nr 106, poz. 1126, z późn. zm.). Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku.
Powołany przepis nakłada zatem na organ prowadzący postępowanie obowiązek zbadania występowania podstaw wydania nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości poprzez rozważenie i ocenę stanu technicznego budynku z punktu widzenia przesłanek określonych w tym przepisie, a więc zbadania, czy zastany stan techniczny budynku jest zgodny z przepisami obowiązującego prawa, a w szczególności z warunkami określonymi przez przepisy techniczno-budowlane, obowiązujące w dacie realizacji obiektu budowlanego. Nadto organy administracji winny wyjaśnić również, czy stan techniczny budynku jest wynikiem wydania stosownych decyzji administracyjnych tworzących prawo dla podmiotu indywidualnego ( inwestora ), które to decyzje funkcjonują w obrocie prawnym, nawet mimo ich wadliwości, czy wręcz sprzeczności z prawem. Niewątpliwie przy badaniu tychże podstaw organ prowadzący postępowanie związany jest regułami postępowania administracyjnego, zawartymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.). Wśród których szczególne znaczenie ma zawarta w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej, nakładająca na tenże organ obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zasada ta znajduje swój wyraz także w art. 77 K.p.a., nakładającym na organ orzekający w sprawie obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja tychże obowiązków przez organ prowadzący postępowanie warunkuje prawidłowość decyzji o nakazie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, wydanej na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.
W rozpoznawanej sprawie bezspornie ustalonym przez organ orzekający pozostaje jedynie fakt, iż przedmiotowy budynek został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na rozbudowę istniejącego budynku drewnianego, wydanej przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-S., Oddział Budownictwa w dniu [...] r. Warunki, jakim powinien odpowiadać sporny obiekt, określały wówczas przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 34, poz. 216). Wśród tychże przepisów podstawowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie mają regulacje zawarte w art. 277 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 278 tego aktu.
Zgodnie z art. 277 ust. 1 powołanego rozporządzenia, nowe budynki powinny być wznoszone z zachowaniem co najmniej niżej podanych odległości od granic sąsiadów:
a) budynki nieogniotrwałe – 6 metrów,
b) budynki ogniotrwałe, posiadające od strony granicy otwory, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych na pobyt ludzi – 4 metrów,
c) budynki ogniotrwałe, nie posiadające od strony granicy otworów, wspomnianych w pkt b), - 3 metrów.
Jednakże przepisy ust. 1 nie będą stosowane w wypadkach, gdy jest prawnie zapewnione niezabudowanie przyległej działki do odległości, wymaganych dla poszczególnych rodzajów budynków w myśl art. 279 i art. 280 (ust. 2 cyt. przepisu). Stosownie zaś do art. 278 ww. rozporządzenia, w wypadkach, gdy szczupłe rozmiary poszczególnych działek stoją na przeszkodzie zachowaniu odległości, wymienionych w art. 277, budynki mogą być wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów pod następującymi warunkami:
a) o ile budynki są wznoszone jednocześnie przez właścicieli przyległych działek, mogą być zbudowane jako bliźniacze i mają być uważane za jedną całość;
b) o ile budynki nie są wznoszone jednocześnie przez właścicieli przyległych działek, budynek wznoszony przy granicy, powinien posiadać pokrycie ogniotrwałe i powinien być zaopatrzony od strony granicy w mur ogniotrwały bez otworów i próżni o grubości, równej co najmniej długości jednej cegły, wyprowadzony 30 centymetrów ponad dach, przy czym, o ile zachodzi potrzeba wpuszczenia do muru ogniochronnego drewnianych konstrukcyjnych części, ma pozostawać od drzewa do zewnętrznej powierzchni muru co najmniej pół długości cegły pełnego muru.
W kontekście wskazanych przepisów stwierdzić natomiast należy, iż kwestia ustalenia przez organ, czy sporny obiekt spełnia określone w nich warunki techniczne nasuwa szereg zastrzeżeń. W tym względzie przede wszystkim uwagę zwraca brak szczegółowej analizy przepisów art. 277 i art. 278 ww. rozporządzenia i ich relatywizowania względem zastanego stanu technicznego spornego budynku, a co za tym idzie brak wskazania, do naruszenia, jakich konkretnych warunków określonych w wyżej powołanym rozporządzeniu doszło, w trakcie realizacji spornego obiektu oraz rozważenia ewentualnego braku występowania okoliczności, o których mowa w ust. 2 art. 277 cyt. wyżej rozporządzenia. Organ odwoławczy po za przytoczeniem treści w/w przepisów nie wyjaśnił ani nie rozważył kwestii posiadania decyzji administracyjnej zezwalającej na wykucie okna w ścianie granicznej nieruchomości, co podnosili skarżący, czy też treści art. 277 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z treścią, którego przepisy ust. 1 nie będą stosowane w wypadkach, gdy jest prawnie zapewnione niezabudowanie przyległej działki do odległości, wymaganych dla poszczególnych rodzajów budynków w myśl art. 279 i art. 280 rozporządzenia.
Niedopełnienie powyższych obowiązków rodzi zaś ten skutek, iż nie znajdują umocowania prawnego twierdzenia organu jakoby sporny obiekt budowlany znajdował się w niewłaściwym stanie technicznym. Wskazany sposób ustalenia owej podstawy nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego budynku dowodzi zaś niezbicie, iż w trakcie prowadzonego postępowania organ orzekający dopuścił się naruszenia art. 80 K.p.a., przekraczając tym samym granice swobodnego uznania, przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. W kontekście powyższego również nieuprawnione są twierdzenia organu odwoławczego jakoby Sąd rozpoznający pierwotnie sprawę nie zakwestionował prawidłowości zastosowania trybu art. 66 ustawy Prawa budowlanego z 1994 r. Tryb ten oczywiście, że znajduje zastosowanie do budowli w stosunku do, których zostanie stwierdzone że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, lecz jest to klauzula generalna, którą należy wypełnić treścią, będącą wskazaniem naruszenia konkretnych przepisów prawa. Na gruncie rozpoznawanej sprawy wskazać należy również, że pierwotne orzeczenie Sądu wskazywało już, że ewentualną podstawą mógłby być art. 66 ust. 1 pkt. 3 , a nie pkt. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. to i tak organ pierwszej instancji orzekał z zastosowaniem pkt. 1 powołanego przepisu. Ta niewłaściwa, ocena wystąpienia przesłanek art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego znalazła swój wyraz dopiero w decyzji organu II instancji, za uprawnione uznać można także stanowisko, iż w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy naruszył również gwarancje procesowe strony wynikające z art. 15 K.p.a., statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż będąca przedmiotem postępowania administracyjnego sprawa nakazania likwidacji okna nie została należycie wyjaśniona, a co za tym idzie, w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz art. 7, art. 15, art. 77, art. 80 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd rozpoznający ponownie sprawę zobligowany treścią art. 153 p.p.s.a. obowiązany jest obecnie zbadać czy organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z wytycznymi zawartym, w uzasadnieniu wyroku sądu z dnia 25 maja 2005r. II SA/Łd 1066/04. W dalszym jednak ciągu występują istotne braki w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a analiza prawna, nie powinna się sprowadzać do przytaczania przepisów prawa. W sprawie pozostaje po za sporem, że na gruncie obowiązującego prawa w dacie budowy jak i obecnie, co do zasady ściany budynków znajdujące się w granicy z inną nieruchomością nie powinny mieć otworów okiennych. Jednak z dokumentów i z protokołu oględzin nieruchomości z dnia 01 sierpnia 2003 r. wynika, że w rzucie przyziemia projektu budynku zaprojektowane jest okno łazienki, bez podania wymiarów. Te kwestie zostały również pominięte przez organ w zaskarżonej decyzji. Jeżeli była jakakolwiek decyzja ( zatwierdzenie projektu budowlanego ) zezwalające na postawienie ściany w granicy z oknem, nawet wadliwa, to jeżeli nie została wyeliminowana z obrotu prawnego to tworzy ona dla skarżącego podstawę dla istniejącego stanu rzeczy na nieruchomości.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ wyjaśni zatem dokładnie wszystkie elementy stanu faktycznego i rozważy jego ocenę w świetle przesłanek wskazanych w art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., na gruncie naruszonych przepisów prawa materialnego, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z treścią art. 107 ( 3 K.p.a.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c oraz art. 135 uchylił zaskarżoną i poprzedzająca ja decyzje organu pierwszej instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na postawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło