II SA/Rz 313/08
WyrokWSA w Rzeszowie2008-10-09
Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Magdalena Józefczyk, Robert Sawuła
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, która z mocy prawa przeszła na własność jednostki samorządu terytorialnego w dniu 1 stycznia 1999 r., przysługuje podmiotowi, który nabył własność tej nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej po tej dacie?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność decyzji Wojewody i uchylił decyzję Prezydenta Miasta, uznając, że prawo do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną przysługuje nie tylko pierwotnemu właścicielowi z dnia 31 grudnia 1998 r., ale również następcy prawnemu, który nabył nieruchomość w drodze czynności cywilnoprawnej, pod warunkiem złożenia wniosku w ustawowym terminie. Sąd wskazał, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, nie wzywając do uzupełnienia braków formalnych odwołania, co skutkowało wadą nieważności decyzji.Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. złożyła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Spółka nabyła nieruchomość w czerwcu 2001 r., a roszczenie o odszkodowanie wywodziła z faktu nabycia własności. Organy administracji odmówiły odszkodowania, uznając, że prawo do niego przysługuje wyłącznie właścicielowi z dnia 31 grudnia 1998 r. i że spółka działała w złej wierze.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody i uchylił poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Zasądził od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i uchyla poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2007 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o.o. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Rz 313/08
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] lutego 2008r. Nr [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej w skrócie k.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm. – zwana dalej w skrócie u.g.n.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2007r. nr [...] o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz A Sp. z o.o. za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ulicę [...] położoną w R. obr 207 oznaczoną jako działka nr 557/12 o pow. 174 m2 , która z dniem 1 stycznia stała się własnością Gminy Miasto.
Odwołanie od tej decyzji wniosło A Sp. zo. o. i podniosło, że zakup nieruchomości nr 557/12 o pow. 174 m2 nastąpił w czerwcu 2001r., natomiast czynność przejęcia geodezyjnego i ustalenia granic nieruchomości przy ul. [...] przeprowadzono [...].12.2001r., zatem pół roku po nabyciu nieruchomości przez skarżąca Spółkę. Wszystkie protokoły z czynności przyjęcia przebiegu granic zostały podpisane w imieniu nowego właściciela. Poprzedni właściciele nie składali wniosku o ustalenie odszkodowania, ponieważ nieruchomość została przez nich sprzedana na rzecz skarżącej. Zdaniem skarżącej jest ona upoważniona do odszkodowania za ww. działkę zajętą pod drogę publiczną.
Wymienioną na wstępie decyzją Wojewoda nie uznał za zasadne zarzuty i wnioski zawarte uzasadnieniu skardze.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, iż zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) – zwana dalej w skrócie u.r.a.p. nieruchomości pozostające we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne stają się z dniem 1 stycznia 1999r. własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które wypłacane jest na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2005r. według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości. Organ stwierdził, że ustawodawca przyznał roszczenie o odszkodowanie wyłącznie właścicielowi nieruchomości i nie może ono być przedmiotem przelewu na rzecz innej osoby lub podmiotu. Za następcę prawnego J. M. L. M. K. M. oraz R. W. nie można uznać A Sp. z o.o., ponieważ prawo własności przedmiotowej nieruchomości nabyło w drodze umów sprzedaży zawartych po 1 stycznia 1999r. Prawo do odszkodowania przysługuje podmiotom, którym w dacie 31 grudnia 1998r. przysługiwało prawo własności czyli w chwili przejścia własności z mocy prawa na rzecz Gminy Miasto. Fakt, iż w dniu zakupu A Sp.z o.o. w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. dla działki nr 557/12 prawo własności wpisane było na rzecz J. M., L. M., K. M. oraz R. W. nie jest dowodem na to, że nie mogła ona z dniem 1 stycznia 1999r. przejść z mocy prawa w trybie art. 73 u.r.a.p. Gmina Miasto, jako właściciel działki mogła zostać dopiero ujawniona po wydaniu przez Wojewodę decyzji z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...], gdyż ta decyzja stanowiła podstawę do wpisu nowego właściciela nieruchomości w księdze wieczystej. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych określona w art. 6 ustawy o księgach wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych, albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. Nabywcą w złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z "łatwością" tzn. podejmując czynności mieszczące się w granicach staranności, jakiej każdy powinien dołożyć przy prowadzeniu własnych spraw mógł się dowiedzieć. Organ uznał, że skarżąca mogła z łatwością dowiedzieć się o rzeczywistym stanie prawnym nieruchomości, którą zamierzała zakupić, gdyż z ewidencji gruntów wynikało, że ta część nieruchomości użytkowana była jako droga, a także przy pomocy notariusza, u którego sporządzał akt notarialny. Z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. publicznych drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. nr 19, poz. 115 ze zm.) wynika, że drogi publiczne nie mogą być przedmiotem obrotu ani egzekucji.
W skardze do Sądu skarżąca Spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 118 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej; błędną wykładnię artykułu 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez odmówienie prawa do odszkodowania za przejętą nieruchomość osobie, która nabyła jej własność w drodze czynności cywilnoprawnej po 31.12.1998r. W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka wyjaśniła, że pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, iż prawo do odszkodowania przysługuje tylko podmiotowi, który był właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998r nie został poparty argumentacją prawną. Sam organ nie wyklucza, że uprawnionym może być następca prawny właściciela, a następstwo prawne może wynikać z czynności, bądź zdarzenia cywilnoprawnego. W świetle art. 73 powołanej ustawy uprawniony jest pogląd, że wraz ze zbyciem przedmiotowej nieruchomości poprzedni właściciel scedował na nabywcę również prawo do dochodzenia odszkodowania. Podkreślić należy, że Prezydent Miasta przez 7 lat nie podjął żadnych kroków w celu wydania przez wojewodę decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę. Błędne jest też stanowisko organu, iż skarżąca z łatwością mogła dowiedzieć się o stanie prawym nieruchomości i przypisywanie działania w złej wierze. Z art. 73 ust. 3 u.r.a.p. ustawodawca przyznał wyłączną kompetencję wojewodzie do stwierdzenia nabycia własności na podstawie art. 71 ustawy, a nabyte w tym trybie prawo własności jest wpisywane do księgi wieczystej na podstawie decyzji wojewody. Z ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej wynika domniemanie prawne jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, a dopóki to domniemanie nie zostanie obalone. W okolicznościach ustawy z 1998r. może to nastąpić po wydaniu decyzji przez wojewodę. Nie wydaje się prawnie uzasadnione, aby inny organ lub nawet sąd mógł przeprowadzić w ramach tej ustawy skuteczny dowód przeciwko domniemaniu. Podkreślić wypada, że decyzję Wojewoda wydał dopiero po złożeniu przez skarżąca o wypłatę odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.).
Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Poddawszy takiej kontroli Sąd doszedł do przekonania, ze skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji jak i naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a zostały wskazane przez skarżącą w skardze.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody z dnia [...]marca 2008r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz A Sp. z o.o.
Okolicznością bezsporną jest, że wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony w terminie określonym w art. 73 ust. 4 u.r.a.p. Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia podmiotu, któremu przysługuje prawo do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998r.
Z powołanego wyżej przepisu wynika, że postępowanie o wypłatę odszkodowania jest postępowaniem, które wszczyna się na wniosek. Również postępowanie odwoławcze jest postępowaniem, które wszczyna podanie strony nazywane odwołaniem.
Stosownie do art. 63 § 1 k.p.a. podania (również odwołania) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, a także ustnie do protokołu. Podanie (odwołanie) powinno zawierać, co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Natomiast na podstawie § 3 wymienionej regulacji prawnej podanie (odwołanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu) powinno być podpisane przez podmiot, który je wnosi.
Konsekwencją zasady zawartej w art. 9 k.p.a. zobowiązującej organy administracji publicznej jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Braki formalne podania (odwołania) nie powodują od razu jego bezskuteczności. Przepis art. 64 § 2 k.p.a., realizujący wymienioną zasadę ogólną rządzącą postępowaniem administracyjnym nakłada na organ prowadzący sprawę obowiązek wezwania strony do usunięcia braków formalnych podania (odwołania) w terminie 7 dni i pouczyć o skutkach procesowych w przypadku nieusunięcia przez stronę wskazanego przez organ braku formalnego. Do takich braków, które rodzą obowiązek organu w celu ich uzupełnienia należy między innymi podpis strony.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że podpis warunkuje, iż żądanie pochodzi od osoby (podmiotu) określonej jako wnoszącej podanie. Brak podpisu strony uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania (odwołania), to jest niemożność jego rozpoznania. Trzeba też zauważyć, że decyzja organu drugiej instancji wydana w wyniku rozpoznania odwołania, które nie wywołało skutków prawnych jest dotknięta wadą nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 18.05.1994r. sygn. akt SA/Gd 2365/93 POP 1997/3/92; wyrok NSA z 15.09.2000r. sygn. akt III SA 417/00 LEX nr 47217).
W niniejszej sprawie odwołanie opatrzone datą [...] października 2007r. wniosło A Sp z o.o. w R.. Stosownie do art. 30 § 3 k.p.a. strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Z dołączonego do akt sprawy wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że organem uprawnionym do reprezentacji podmiotu jest zarząd, a do składania oświadczeń woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych spółki uprawnieni są dyrektor spółki i zastępca dyrektora spółki łącznie. Tymczasem odwołanie zostało podpisane przez zastępcę dyrektora spółki. Organ odwoławczy nie wezwał skarżącej Spółki do uzupełnienia braków odwołania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., a w wyniku rozpoznania odwołania wydał decyzję będącą przedmiotem zaskarżenia. W tej sytuacji zaistniała okoliczność powodująca, że decyzja wydana przez organ odwoławczy dotknięta jest wadą nieważności. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji organu drugiej instancji.
W aktach administracyjnych organu pierwszej instancji znajduje się pismo A Sp. z.o.o. w R. z dnia [...] lipca 2004r., w sprawie uregulowania spraw formalno-prawnych działek przy ul. [...] na, których znajduje się chodnik. Jednocześnie skarżąca w piśmie tym zawarła uwagę, że już trzy lata temu Spółka zwracała się o rozwiązanie kwestii odszkodowania, co nie zostało rozwiązane. Organy orzekające w sprawie pismo to traktują jak wniosek wszczynający postępowania administracyjnego o wypłatę odszkodowania na podstawie art. 73 u.r.a.p. Treść tego pisma dowodzi jednak, że nie jest to pierwsze pismo strony w sprawie, przy czym należy dodać, że zostało ono złożone w ustawowym terminie określonym w § 4 tej regulacji to jest przed 31 grudnia 2005r. Pismo to zostało podpisane przez dyrektora generalnego, a organy obydwu instancji nie wyjaśniły, czy dopuszczalna była w tym okresie jednoosobowa reprezentacja podmiotu. Kwestia właściwej reprezentacji oraz odszukanie wcześniejszych pism skarżących w tej sprawie i ustalenie właściwej reprezentacji strony będzie wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Sąd stwierdził, że brak wyjaśnienia tych kwestii stanowi naruszenie art. 77 k.p.a., a w konsekwencji jest naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Na mocy art. 135 § 1 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przepis ten niezależnie od wykazanych okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji uprawnia do merytorycznej oceny innych wydanych w tej sprawie aktów administracyjnych.
Dokonując takiej oceny Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organów orzekających w sprawie, iż prawo do złożenia wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 73 u.r.a.p. przysługuje osobom, które były właścicielami nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998r. nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym i w tym zakresie zarzutu skargi są uzasadnione.
Stosownie do art. 73 ust. 1 u.r.a.p. nieruchomości pozostające we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem (ust. 1). Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.
Przepis ten nie zawiera warunku, że wniosek o odszkodowanie ma pochodzić od podmiotu, który był właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998r. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001r. nr 124, poz. 1361 ze zm.) , księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości (art. 1 ust. 1); domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje (art. 3, a w razie niezgodności miedzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treść księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych) – art. 5 cytowanej ustawy.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. [...] działając na podstawie art. 73 ust. 1, 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) stwierdził, że Gmina Miasto nabyła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. prawo własności nieruchomości położonej w R. Obr 207 oznaczonej jako działka nr 557/12 o pow. 174 m2 zajętej pod drogę publiczną powiatową – ul. [...] opisaną w metryce drogi nr [...]. Z adnotacji uczynionej na egzemplarzu decyzji wynika, że decyzja stała się ostateczna [...] września 2007r. Skarżąca do pisma z dnia [...] lipca 2004r. dołączyła wypis z ewidencji gruntów aktualny na dzień [...] kwietnia 2005r. oraz odpis z księgi wieczystej z tej samej daty. Z treści obydwu dokumentów wynika, że właścicielem działki nr 557/12 o pow. 1 ar 942 jest A Sp. z o.o. z siedzibą w R. Zatem w dacie wydania decyzji przez Wojewodę ([...] czerwca 2007) w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów jako właściciel przedmiotowej nieruchomości ujawniona była skarżąca Spółka. Wyjaśnić również należy, że decyzja wojewody wydana w trybie art. 73 u.r.a.p. jest decyzją deklaratoryjną, gdyż jej funkcją jest stwierdzenie istnienie, bądź nie istnienia wymaganego przepisami prawa stanu faktycznego, z którym ustawa wiąże powstanie określonego skutku, w tym przypadku stwierdzenie, że z dniem 1 stycznia 1999r. nieruchomość zajęta pod drogę publiczną przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Bez wydania takiej decyzji niemożliwym jest dokonanie stosownych zmian wpisów w księdze wieczystej, czy w ewidencji gruntów i w tym wymiarze decyzja wydana w trybie art. 73 u.ra.p. będzie miała też charakter konstytutywny. Nieuzasadnione jest twierdzenie organu o tym, że skarżąca Spółka z łatwością mogła dowiedzieć się o rzeczywistym stanie prawnym i na tej podstawie wywodzić działanie w złej wierze, skoro prawo własności skarżącej było chronione wpisem do księgi wieczystej.
W tym miejscu warto dowołać się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, który wyraził pogląd, iż ostateczna decyzja wojewody stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego (art. 73 ust.1 i 3 u.r.a.p.) stanowi wyłączny dowód nabycia własności (wyrok SN z 16.05.1002r. IV CKN 1071/00 OSNC 2003/9/120. Okoliczność, że nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998r. i wcześniej była we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, że w planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczona została na drogę, że wedle ewidencji gruntów i faktycznie wykorzystywana jest jako droga, nie wystarczają do nabycia własności przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego na mocy art. 73 ust. 1 u.r.a.p., jeżeli nieruchomość nie jest zajęta pod drogę publiczną (wyrok SN z 26.02.2002r. I CKN 727/00 LEX nr 54469). Zatem zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną ma istnieć realnie w terenie, więcej miał istnieć 31 grudnia 1998r., jako element stanu faktycznego wywołujący skutek określony w art. 73 u.r.a.p. Przedstawione orzecznictwo jednoznacznie pokazuje, że stanowisko organu w zakresie złej wiary skarżącej, roli notariusza , ewidencji gruntów jest błędne.
Konsekwencją powyższego jest również i to, że obrót nieruchomością nie był ograniczony, gdyż działało domniemanie wynikające z treści ksiąg wieczystych.
Dopóki w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nie zostanie ujawnione przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, możliwe jest zbycie nieruchomości przez właściciela wpisanego w dziale II księgi wieczystej. Właścicielowi nieruchomości w miejsce, którego Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego stałą się właścicielem, którego prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej na podstawie ostatecznych decyzji wojewody, której podstawą prawną jest art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczna (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) zostanie ustalone i wypłacone odszkodowanie, jeżeli wniosek o odszkodowanie złożony został w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r. (wyrok WSA w Warszawie 7.10.2005r. sygn. akt I SA/Wa 1319/04 LEX nr 191265).
Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut skarżącej o nieprzeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, o jakiej mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
W myśl art. 73 ust. 4 u.r.a.p. odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych o odszkodowaniach za wywłaszczenie nieruchomości. Zasady i tryb dla ustalenia wysokości odszkodowania regulują przepisy art. 128 do 135 u.g.n. i żaden z nie nakłada na organ przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
Konkludując powyższe należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 73 u.r.a.p.
Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. Wysokość orzeczonych kosztów stanowi uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł. (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 221, poz. 2193).
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyjaśni, czy skarżąca już wcześniej to jest przed datą [...] lipca 2004r. wnioskowała o wypłatę odszkodowania, wyjaśni zasady reprezentacji Spółki na dzień złożenia wniosku, w tym również na dzień [...] lipca 2004r., gdyby okazało się, że nie istnieją wcześniejsze pisma w sprawie. Po wyjaśnieniu wymienionych kwestii formalnych organ rozpozna sprawę kierując się oceną prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu w zakresie przepisu art. 73 u.r.a.p.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło