II SA/Gd 691/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 23 września 2005 r. nr [...]. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 marca 2006 r., nr [...] utrzymano w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 23 września 2005 r., nr [...] odmawiającą B. T. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm. ). Jak wynika z treści wydanych rozstrzygnięć organy ustaliły, iż B. T. ubiegała się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu nie podejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad swoją pełnoletnią siostrą – M. J. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z ustaleń organów wynika, iż M. J. posiada orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów i jest całkowicie ubezwłasnowolniona, a wnioskodawczyni jest jej opiekunem prawnym. Podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wśród osób uprawnionych do otrzymania tego świadczenia wymienia "matkę lub ojca dziecka albo opiekuna faktycznego dziecka". Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 14 tej ustawy opiekunem faktycznym dziecka jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o jego przysposobienie. Wobec tego, iż wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie jest ani matką M. J., ani jej opiekunem faktycznym, brak jest podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku. W złożonej do Sądu skardze B. T. nie zakwestionowała okoliczności faktycznych ustalonych przez organy. Skarżąca wyjaśniła, iż zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad swoją siostrą. Opiekę tę sprawuje już od 16 lat. Z treści skargi oraz dodatkowych informacji przedstawionych Sądowi przez skarżącą wynika, iż rodzice M. J. nie interesują się nią i nie przyczyniają się do jej utrzymania ( pismo skarżącej k. 19 akt ). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 21 marca 2007 r. wydanym w niniejszej sprawie Sąd przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, czy art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm. ) jest zgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko pełnoletnim członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny. Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 ( Dz. U. Nr 138, poz. 872 ) orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm. ) w zakresie w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W tych okolicznościach sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem w będącej przedmiotem zaskarżenia sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd uwzględnił treść przywołanego powyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzającego niezgodność z przepisami Konstytucji RP przepisu stanowiącego prawną podstawę zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim wykluczył on możliwość uzyskania przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Art. 145a §1 k.p.a. stanowi zaś, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ponieważ stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji (podobnie NSA w wyrokach z dnia 2 września 1999r., IV SA 1360/97 oraz z 25 października 1999r., II SA 1294/99). Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (tak J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000, poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Skoro zatem podstawą do wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie był między innymi przepis, którego niekonstytucyjność w części istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, to uznać należało, że zachodzą podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie i zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W wyniku uwzględnienia skargi sprawa będzie przez organ administracji ponownie rozpoznana. Przy tym ponownym rozpoznaniu organ administracji uwzględni stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, czyli przyjmie, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny wobec którego obciąża ją obowiązek alimentacyjny.