I SA/Go 380/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant referent Grzegorz Oracz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami sporządzenia opinii biegłego rzeczoznawcy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...], 2. określa, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 177,00 (sto siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. l SA/Go 380/08 UZASADNIENIE W dniu [...] lutego 2008 r. A.K. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urządu Celnego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] obciążające ją opłatą w wysokości 366 zł stanowiącą koszty sporządzenia opinii biegłego rzeczoznawcy z dnia [...] czerwca 2007 r. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Naczelnik Urządu Celnego określił A.K. dla sprowadzonego przez nią używanego samochodu osobowego [...] prawidłową kwotę wynikającą z długu celnego, prawidłową kwotą podatku akcyzowego, prawidłową kwotą podatku od towarów i usług oraz kwotą odsetek od nie uiszczonego w terminie długu celnego, a Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał ją w mocy. Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2008 r. wydanym w sprawie l SA/Go 316/08 tut. Sąd uchylił obie te decyzje. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego obciążył A.K. opłatą w wysokości 366 zł stanowiącą koszty sporządzenia opinii biegłego rzeczoznawcy z dnia [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu w/w postanowienia wskazał, iż po zwolnieniu sprowadzonego przez skarżącą samochodu [...] w ramach prowadzonego postępowania konieczne stało się powołanie biegłego w celu sporządzenia opinii w zakresie wartości pojazdu i w oparciu o tą opinię ustalono wartość celną towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem. Wskazał, iż zgodnie z art. 265 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wynagrodzenie przysługujące biegłym zalicza się do kosztów postępowania, a zgodnie z art. 267 § 1 pkt 5 powołanej ustawy stroną obciążają koszty powstałe z jej winy. Zgodnie z art. 62 ust. 1 WKC w zw. z art. 199 Przepisów Wykonawczych złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez stronę jest równoznaczne ze złożeniem oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w tym zgłoszeniu oraz autentyczności załączonych dokumentów. Za prawidłowe złożenie wniosku o objęcie towaru właściwą procedurą odpowiedzialna jest strona. Następnie organ l instancji podniósł, iż podane przez skarżącą w zgłoszeniu celnym dane okazały się nieprawdziwe, gdyż dokument zakupu stanowiący podstawę ustalenia wartości celnej towaru okazał się dokumentem niewiarygodnym, wystawionym przez nieistniejącą firmę. W związku z tym stało się konieczne ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu z wykorzystaniem wiadomości specjalistycznych i sporządzenie opinii biegłego. Koszt tej opinii to 366 zł i tą kwotą należało obciążyć skarżącą. Powyższe postanowienie doręczono skarżącej w dniu 8 grudnia 2007 r. A.K. w ustawowym terminie złożyła na nie zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: naruszenie art. 264 w zw. z art. 267 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, polegające na uznaniu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy koszty postępowania celnego obciążają stronę oraz rażące naruszenie art. 207 § 2 i art. 216 § 1 w zw. z art. 269 Ordynacji podatkowej, polegające na wydaniu postanowienia, pomimo braku wszczęcia formalnego postępowania w przedmiocie obciążenia strony kosztami postępowania oraz pomimo zakończenia postępowania w przedmiocie zarejestrowania należności celnych w drodze decyzji, gdy tymczasem obciążenie strony kosztami postępowania możliwe jest tylko wówczas, gdy toczy się postępowanie w sprawie. Uzasadniając zażalenie skarżąca wskazała, iż koszty postępowania celnego winny obciążać Skarb Państwa, a jeżeli w ogóle próbować dopatrywać się jej jakiejkolwiek winy to jej "zawinienie" polegało na całkowicie nieświadomym przedstawieniu rachunku od podmiotu, który nie dokonał czynności rejestracyjnych w Szwajcarii. Przedłożenie takiego rachunku nastąpiło na etapie postępowania w przedmiocie nadania towarowi przeznaczenia celnego, a w niniejszym postępowaniu skarżąca w żaden sposób nie spowodowała powstania jakichkolwiek kosztów. Nawet jednak przedstawienie wadliwego rachunku nie było zawinione przez skarżącą i nie ma żadnych podstaw do uznania, iż w okolicznościach niniejszej sprawy koszty wynikły z jej "winy". Nadto skarżąca podniosła, iż postanowienie o obciążeniu jej kosztami postępowania zapadło w sytuacji, gdy nie toczy się przed organem administracji żadne postępowanie, a postanowienia wydawane są w toku postępowania. Zatem wydanie takiego postanowienia już po formalnym zakończeniu sprawy w drodze decyzji administracyjnej uznać należy za niedopuszczalne. Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy , powołując się na przepisy art. 233 § 1 pkt 1 i art. 267 § 1 pkt 5 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy, powołując się na przepisy unijne wskazane w uzasadnieniu postanowienia organu l instancji stwierdził, iż w oparciu o nie za dołączenie do zgłoszenia celnego nieprawidłowego dokumentu winą ponosi skarżąca - niezależnie od tego czy zawinienie miało charakter umyślny czy też nie, a zatem obciążenie jej kosztami postępowania jest całkowicie zgodne z treścią art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Nadto stwierdził, iż postanowienie w sprawie kosztów postępowania jest odrębnym aktem administracyjnym dotyczącej kwestii incydentalnej, nie związanej z istotą sprawy lecz z czynnościami postępowania. Wskazał, iż decyzja organu l instancji funkcjonuje w obiegu prawnym aż do czasu jej ewentualnego wyeliminowania czy to przez organ odwoławczy, czy sąd administracyjny, co nie nastąpiło ponieważ organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. Powyższe postanowienie w dniu [...] lutego 2008 r. doręczono skarżącej, która [...] lutego 2008 r. złożyła na nie skargę, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia Dyrektorowi Izby Celnej . Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie tych samych przepisów, które wskazała w opisanym wyżej zażaleniu na postanowienie organu l instancji, powielając jednocześnie przytoczone w uzasadnieniu tego zażalenia argumenty. Dodatkowo podniosła, iż nie ma podstaw także do obciążenia jej kosztami wadliwej i niepełnej opinii biegłego, które to uchybienia opinii zostały wskazane wyczerpująco w skardze na decyzję administracyjną. Kończąc skargę podała, iż zasadny jest także zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, ponieważ z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w żaden sposób nie wynika, na podstawie jakich dowodów organ uznał winę strony i dlaczego odmówił w tym zakresie wiary jej zeznaniom oraz zeznaniom jej małżonka. W złożonym przed rozprawą piśmie skarżąca domagała się zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów wynagrodzenia radcy prawnego w wysokości 60 zł. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i przytoczył argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Sąd zważył: Skarga okazała się zasadna, choć Sąd nie podzielił wszystkich zarzutów w niej zawartych. Na wstępie niniejszych rozważań należy wskazać, iż myśl przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, póz. 622 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60 ze zm.), z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego. Zgodnie z przepisem, zawartego właśnie w dziale IV art. 264 Ordynacji podatkowej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami celnymi ponosi Skarb Państwa. Przez te koszty należy rozumieć koszty związane z wszczęciem, prowadzeniem i zakończeniem postępowania celnego w danej sprawie, a są one związane z wykonywaniem przez organy celne ich ustawowych uprawnień. Przepis ten ustanawia zatem zasadę, zgodnie z którą koszty postępowania celnego ponosi Skarb Państwa. Jednakże dalsze przepisy (art. 267 -268 Ordynacji podatkowej) ustanawiają odstępstwa od tej zasady, pozwalając na obciążenie tymi kosztami stron i uczestników postępowania. Odstępstwa te są podyktowane potrzebą zdyscyplinowania stron postępowania i zabezpieczenia interesów fiskalnych Skarbu Państwa. O takim odstępstwie od ustanowionej w cyt. wyżej art. 264 zasady ponoszenia kosztów postępowania przez Skarb Państwa mówi art. 267 § 1 Ordynacji podatkowej, określając zamknięty katalog kosztów postępowania, które obciążają wyłącznie stronę postępowania celnego. Zgodnie z jego punktem 5 stronę obciążają koszty powstałe z jej winy. W dalszej części przepis ten zawiera przykładowe wyliczenie kosztów powstałych z winy strony: koszty, o których mowa w art. 268, wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie, wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą. Kosztów, którymi obciążono skarżącą w niniejszej sprawie nie można przyporządkować do żadnego z tych trzech ustawowych przykładów, dlatego też organy obu instancji, wskazując podstawą prawną wydanych przez siebie postanowień, powołały się m. in. jedynie art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej bez podania, którejkolwiek z liter w tym punkcie wskazanych, przyjmując iż skarżącą obciążają koszty opinii biegłego, ponieważ powstały one z jej winy. Z takim stanowiskiem organów celnych, biorąc pod uwagę powyższe rozważania, nie sposób się zgodzić. Należy podkreślić (co także wskazano w skardze), iż rachunek dotyczący sprowadzonego przez skarżącą samochodu został dołączony do zgłoszenia celnego dokonanego w procedurze dopuszczenia do obrotu. Procedura ta została zakończona. Następnie organ celny, powziąwszy wątpliwości co do wartości celnej towaru przyjętej na podstawie tegoż rachunku, wykonując swoje ustawowe uprawnienia, wszczął postępowanie w sprawie ustalenia tej wartości. W ramach prowadzonego postępowania organ celny uznał za konieczne ustalenie wartości celnej sprowadzonego samochodu "z wykorzystaniem wiadomości specjalistycznych i sporządzenie opinii biegłego", powołując w oparciu o przepis art. 197 Ordynacji podatkowej biegłego. Prowadzenie postępowania dowodowego jest obowiązkiem organu celnego i skoro uznał on, iż jako dowód w sprawie niezbędna jest opinia biegłego, koszty tej opinii - zgodnie z art. 264 Ordynacji podatkowej -ponosi Skarb Państwa. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż dołączenie do zgłoszenia celnego rachunku zakwestionowanego następnie przez organ celny powoduje uznanie, iż to skarżąca jest winna powstaniu kosztów opinii biegłego. W świetle powyższych rozważań za chybione i niedopuszczalne należy uznać przyjęcie przez organ odwoławczy, iż skoro winę za dołączenie do zgłoszenia celnego nieprawidłowego dokumentu ponosi skarżąca, to obciążenie jej kosztami postępowania celnego jest całkowicie zgodne z art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Sąd natomiast nie podzielił zarzutu naruszenia przez organy celne art. 207 § 2, art. 216 § 1 wzw. z art. 269 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 269 organ celny ustala, w drodze postanowienia, wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona. Przepis ten daje możliwość organom celnym rozstrzygania o wysokości tych kosztów, które strona obowiązana jest ponieść w każdym stadium postępowania, a zatem nie tylko do wydania decyzji przez organ l instancji. Brak jest także podstaw do wszczęcia odrębnego postępowania w tej materii, gdyż rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania dotyczy kwestii incydentalnej. Zważywszy powyższe, Sąd uznając, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu l instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.), określając jednocześnie, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, do czego obligował go przepis art. 152 p.p.s.a.