II SA/Po 377/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi K. i M. A. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie sprostowania postanowienia o nakazie przedłożenia inwentaryzacji budowlanej i oceny technicznej obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżących kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Kamieńska Postanowieniem z dnia [...] ([...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] nakazał H. i B. A. zam. B. ul. [...] przedstawić inwentaryzację budowlaną wraz z oceną techniczną budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w B. Gm. [...] w terminie do dnia [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził między innymi, iż na przedmiotowej działce "znajduje się budynek gospodarczy dwukondygnacyjny [...], który według oświadczenia jednego ze współwłaścicieli powstał w latach [...], jak ustalono w trakcie postępowania, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Budynku tego dotyczył obowiązek nałożony na inwestorów powyższym postanowieniem. Pismem z dnia [...] B. A. wniósł o sprostowanie informacji zawartych w postanowieniu z dnia [...], bowiem budynek ten mylnie określony został w postanowieniu jako dwukondygnacyjny, a wedle jego informacji (pomiarów) jest to bez wątpienia budynek jednokondygnacyjny. Postanowieniem z dnia [...] ([...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie oraz art. 126 w zw. z art. 113 § 1 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) sprostował "na wniosek [...] H. i B. A. fragment postanowienia" [...] z dnia [...], który powinien brzmieć, "że na działce o nr. ewidencyjnym [...] położonej przy ul. [...] w B. Gm. [...] , znajduje się budynek gospodarczy jednokondygnacyjny [...]", a napisano: "że na działce o nr ewidencyjnym [...] położonej przy ul. [...] w B. Gm.[...] , znajduje się budynek gospodarczy dwukondygnacyjny [...]". W uzasadnieniu organ stwierdził, iż uznał zasadność wniosku złożonego przez H. i B. A. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli uczestnicy postępowania M. i K. A., którzy między innymi wskazali, iż była przeprowadzona wizja lokalna opisująca przedmiotowy budynek, w której to uczestniczyło trzech inspektorów z PINB, którzy stwierdzili na wizji, że budynek jest dwukondygnacyjny, na co został sporządzony protokół podpisany przez wszystkich współwłaścicieli, łącznie z H. i B. A. Odwołujący domagali się wyjaśnienia, czy osoba zmieniająca kwalifikację budynku po złożeniu wniosku przez H. i B. A. zrobiła wizję tego budynku i stwierdziła, czy druga kondygnacja jest [...]. Odwołujący podtrzymali stanowisko, iż druga kondygnacja budynku od początku przeznaczona była pod [...], powierzchnia ta jest traktowana przez użytkowników jako [...], czyli użytkowa. Ponadto w zażaleniu przedstawiono okoliczności związane z wykonaniem podmurówki na stropie pierwszej kondygnacji i umiejscowieniem okien w celu rozjaśnienia drugiej kondygnacji. Dnia [...] H. i B. A. złożyli zdjęcia obiektu i powołali się na dokumentację inwentaryzacyjną znajdującą się w PINB-ie, potwierdzającą nieużytkową funkcję poddasza oraz jego wysokość ([...]). Postanowieniem z dnia [...] ([...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ II instancji przedstawiając wykładnię art. 113 § 1 kpa stwierdził, iż sprostowanie postanowienia poprzez zmianę jednego z wyrazów określających budynek , w stosunku do którego ma być sporządzona inwentaryzacja budowlana wraz z oceną techniczną nie wpływa w żaden sposób na rozstrzygnięcie merytoryczne organu, bowiem przedmiotem postanowienia z dnia [...] było nałożenie obowiązku sporządzania dokumentacji budynku, nie zaś ustalenie czy budynek gospodarczy jest dwu- czy jednokondygnacyjny, a okoliczność ta zostanie przesądzona w inwentaryzacji obiektu sporządzonej przez osobę legitymującą się uprawnieniami budowlanymi. Na koniec organ II instancji stwierdził, iż rozstrzygnięcie merytoryczne postanowienia z dnia [...] nie zmieniłoby się nawet gdyby organ I instancji pominął milczeniem ilość kondygnacji w obiekcie, bowiem nie stanowi ona szczególnego wyróżnika obiektu, czy nawet jedynej cechy, dzięki której można go zidentyfikować, ponieważ na działce nr [...] w B. znajduje się tylko jeden budynek gospodarczy. Od decyzji organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli K. i M. A., którzy podkreślili, iż budynek gospodarczy znajdujący się na działce nr [...] jest budynkiem dwukondygnacyjnym, a nie, jak twierdzą H. i B. A., jednokondygnacyjnym, gdyż posiada II kondygnację, która jest wykorzystywana jako użytkowa. Skarżący zauważyli, iż w [...] H. i B. A. potwierdzali w pismach i przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, a teraz uważają przeciwnie. Zdaniem skarżących przedmiotowy budynek gospodarczy został wzniesiony w latach [...]na działce nr [...], która nie była podzielona na działki nr [...] i w tamtym okresie nie był to jedyny budynek gospodarczy na tym terenie. Według skarżących pracownicy nadzoru budowlanego już w [...] stwierdzili, iż budynek ten posiada II kondygnację, która jest wykorzystywana jako powierzchnia użytkowa. Skarżący przedstawili pogląd, że organ II instancji powinien był sięgnąć do przepisów prawa budowlanego, które określają jednoznacznie, kiedy budynek jest jedno, a kiedy dwukondygnacyjny. Ponadto skarżący wskazali na opieszałość organu odwoławczego i niedostateczną znajomość akt sprawy. Skarżący zauważyli również, iż H. i B. A. nie otrzymają zgody współwłaścicieli na wykonanie dokumentacji tegoż budynku. Formułując takie zarzuty skarżący domagali się ustosunkowania się przez Sąd do kwestii kondygnacji wyżej wymienionego budynku i wydanie stosownego rozstrzygnięcia ("opinii"). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał uprzednio zajęte w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia [...] B. i H. A.domagając się odrzucenia skargi zauważyli, iż przedmiotem odwołania jest ustalenie, czy PINB miał prawo w tej formie sprostować oczywistą omyłkę pisarską, a nie jak podnoszą skarżący, fakt zmiany przez PINB kwalifikacji budynku. Uczestnicy postępowania podtrzymali swoje stanowisko co do tego, że budynek z poddaszem jest jednokondygnacyjny. Ponadto oświadczyli, że poddasze budynku gospodarczego nie jest wykorzystywane na wskazane przez skarżących cele. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca aktualnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie z tą zasadą sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też zawartą w skardze argumentacją. Zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżących. Zgodnie z art. 113§1 kpa organ administracji publicznej może z urzędu albo na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Poprzez art.126 kpa powyższy przepis ma także zastosowanie do postanowień. Organ może prostować błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w każdym czasie. Przepis art. 113 §1 kpa nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych składników decyzji, a w szczególności nie zastrzega, że przedmiotem sprostowania może być jedynie rozstrzygnięcie ( osnowa ),zawarte w decyzji. Możliwe jest zatem sprostowanie okoliczności zaistniałych zarówno w sentencji, jak i uzasadnieniu decyzji bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję. Podkreślić należy, że ustawodawca nie daje ustawowej definicji pojęć zawartych w art. 113 §1 kpa . Stosując ten przepis należy mieć zatem na względzie potoczne znaczenie tych pojęć. W orzecznictwie sądowym przyjęto następujące znaczenia tych pojęć: - błąd pisarski – to widoczne wbrew zamierzeniu władzy niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, - inne oczywiste omyłki, to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władze, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Oczywistość błędu w rozumieniu analizowanego przepisu winna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku. Sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. W tej formie nie jest możliwe tego rodzaju ingerowanie w treść aktu administracyjnego, które co do zasady mogłoby się przyczynić do zmiany rozstrzygnięcia w sposób odbiegający od zawartego w akcie. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji wykroczyły poza dopuszczalną treść art. 113§1 kpa. Przedmiotem sprostowania objęto okoliczność, która w istocie nie miała charakteru oczywistej omyłki, stanowiła wręcz element stanu faktycznego, podlegający ustaleniom w trakcie trwającego postępowania. Treść postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] z dnia [...] nie pozwalała na przyjęcie, że organ wydając postanowienie w sposób oczywisty miał na uwadze fakt, że dotyczy ono budynku gospodarczego jednokondygnacyjnego [...]. Tego rodzaju charakterystyki budynku nie zawierała ani sentencja ani uzasadnienie prostowanego postanowienia. Z jego treści nie sposób wyinterpretować, by był to zwykły błąd pisarski wywołany np. pomyłką przy komputerowym edytowaniu treści projektu orzeczenia, czy też inna oczywista omyłka pisarską. Okoliczność, której dotyczy sprostowanie jest sporna pomiędzy uczestnikami postępowania, organ odwoławczy podkreślił w skarżonym postanowieniu, że będzie dopiero przedmiotem badania w trakcie postępowania administracyjnego. W tych warunkach sprostowanie w trybie art.113 §1 kpa uznać należało za nie odpowiadające wymogom tego przepisu. Powyższe naruszenie spełnia przesłanki art. 145§1pkt.1lit.c) p.p.s.a. i dlatego orzeczono jak w pkt.I sentencji wyroku. Jak w pkt. II i III sentencji wyroku rozstrzygnięto w oparciu o art. 200, 152 p.p.s.a. /-/ B. Kamieńska /-/ A. Łaskarzewska /-/D. Rzyminiak-Owczarczak