II SA/Wa 1034/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Joanna Kube, Protokolant Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia odwołania od decyzji o zwolnieniu ze służby w Służbie Więziennej 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego A. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. II SA/Wa 1034/08 UZASADNIENIE Minister Sprawiedliwości postanowieniem z [...] maja 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 Kpa w związku z art. 129 § 2 Kpa, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez A. S. od decyzji personalnej Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr [...] z [...] czerwca 2007 r., znak [...], w przedmiocie zwolnienia odwołującego się, z dniem [...] lipca 2007 r., ze Służby Więziennej. W uzasadnieniu postanowienia Minister Sprawiedliwości powołał się na art. 39 Kpa i wskazał, że organ administracji państwowej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Wskazał też, że decyzją personalną Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr [...] z [...] czerwca 2007 r., znak [...] A. S. zwolniony został, z dniem [...] lipca 2007 r., ze Służby Więziennej, w trybie art. 39 ust. 3 pkt 3 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761). Następnie decyzja ta, zawierająca pouczenie o środku i terminie zaskarżenia, przesłana została odwołującemu się za pośrednictwem poczty, listem poleconym, w dniu 10 lipca 2007 r. do Jednostki Wojskowej Nr [...], która zobowiązała się do przekazania jej odwołującemu. Organ stwierdził, że termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął 27 lipca 2007 r., bowiem 13 lipca 2007 r. Jednostka Wojskowa Nr [...] potwierdziła odbiór powyższej korespondencji. Minister Sprawiedliwości uznał, że pokwitowanie przez organ – Jednostkę Wojskową [...] – odbioru listu poleconego adresowanego do odwołującego się, przebywającego w tym czasie na misji wojskowej w [...], stworzyło domniemanie jego doręczenia. Reasumując, organ stwierdził, że odwołanie od decyzji personalnej Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr [...] z [...] czerwca 2007 r., złożone przez A. S. 10 kwietnia 2008 r. uchybiło terminowi, przewidzianemu w art. 129 § 2 Kpa. Postanowienie to A. S. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jego uchylenie. Uzasadniając swoją skargę A. S. wskazał, że nigdy nie otrzymał decyzji personalnej Nr [...] z [...] czerwca 2007 r., o czym świadczy również brak zwrotnego poświadczenia odbioru listu poleconego. Wyjaśnił, że na podstawie art. 100 ust. 3 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), został powołany do odbycia okresowej służby wojskowej, którą pełnił w ramach [...] do dnia 11 marca 2008 r. Po zakończeniu pełnienia okresowej służby wojskowej, zgodnie z art. 122 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej dwukrotnie zgłosił się do Aresztu Śledczego [...], celem podjęcia pracy, jednakże nie został do niej dopuszczony. W dniu 31 marca 2008 r. otrzymał kserokopię decyzji personalnej Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr [...] z [...] czerwca 2007 r. i wniósł od niej odwołanie. A. S. wskazał również, że Jednostka Wojskowa [...] nigdy nie była jego pełnomocnikiem, zwłaszcza, że decyzja o zwolnieniu dotyczyła bezpośrednio jego, a nie jednostki wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte już w zaskarżonym postanowieniu. Znajdując się w szczególnie trudnej sytuacji, wynikającej z faktu, że skarżący przebywał poza granicami kraju na misji wojskowej organ przekazał korespondencję kierowaną do A. S. w dniu 10 lipca 2007 r. na adres Jednostki Wojskowej Nr [...] z uwagi na to, iż art. 39 Kpa zezwala na doręczenie pism przez inne upoważnione osoby lub organy. Do niniejszej korespondencji były załączone dwa egzemplarze zwrotnego potwierdzenia odbioru; jedno dotyczyło doręczenia korespondencji do Jednostki Wojskowej, drugie zaś doręczenia bezpośrednio adresatowi. Organ przyznał, że nie otrzymał wprawdzie zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji od skarżącego, jednakże nie oznacza to, że skarżący nie wiedział o wydanej w jego sprawie decyzji. Jak wynika bowiem z notatki, sporządzonej przez kierownika działu kadrowoorganizacyjnego Aresztu Śledczego [...] skarżący telefonował w dniu 1 sierpnia 2007 r. z Bazy [...], z zapytaniem o tytuł prawny wpłynięcia na jego konto bankowe środków finansowych. W trakcie tej rozmowy skarżący poinformowany został o zwolnieniu ze służby z dniem 31 lipca 2007 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się również na orzeczenie Austriackiego Trybunału Administracyjnego, zgodnie z którym "dowód prawnie skutecznego doręczenia stronie aktu urzędowego może być także w inny sposób ustalony, aniżeli tylko przedłożeniem pisemnego dowodu doręczenia" (orzeczenie TA z 24 lutego 1990 r., L 1.251, B Nr 13819). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrolując zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego legalności, skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę wskazać należy, że skarżący od 24 kwietnia 2007 r. przebywał w rejonie Misji Wojskowej [...], w ramach [...]. Organ wiedząc o tym fakcie przesłał 10 lipca 2007 r. decyzję personalną Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr [...] z [...] czerwca 2007 r. zwalniającą A. S. ze Służby Więziennej - Jednostce Wojskowej Nr [...]. Faktem jest, że organ dołączył zwrotne poświadczenie odbioru do przesyłki dla skarżącego. Jednostka Wojskowa Nr [...] pokwitowała odbiór powyższej korespondencji 13 lipca 2007 r. Pomimo, iż w zgromadzonej w sprawie dokumentacji brak jest zwrotnego poświadczenia odbioru powyższej przesyłki przez skarżącego (czego zresztą organ nie kwestionuje), to Minister Sprawiedliwości uznał, że termin do wniesienia odwołania upłynął 27 lipca 2007 r. i odwołanie wniesione przez skarżącego w dniu 10 kwietnia 2008 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu. Z takim stanowiskiem organu w żaden sposób nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 129 § 2 Kpa, strona ma prawo skorzystać z odwołania, wnosząc je w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest - w myśli art. 134 kpa - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z przywołanego przepisu wynika, że jedną z przesłanek wydanego w trybie art. 134 Kpa postanowienia, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jest ustalenie faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi decyzji administracyjnej. Wskazać jednak należy, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 129 § 2 Kpa liczy się od dnia doręczenia (lub ogłoszenia) decyzji stronie. Zatem dla stwierdzenia, że strona dokonując czynności procesowej odwołania uchybiła temu terminowi, konieczne jest uprzednie ustalenie, w sposób niebudzący wątpliwości, że samo doręczenie kwestionowanej decyzji było skuteczne, a więc odbyło się zgodnie z zasadami szczegółowo uregulowanymi w Kpa. W rozpoznawanej sprawie właśnie ową skuteczność doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący kwestionuje, wskazując słusznie, że Jednostka Wojskowa Nr [...] nie była jego pełnomocnikiem. Wskazać należy, że w ujęciu doktrynalnym samo doręczenie pisma procesowego (w tym również decyzji administracyjnej) traktowane jest jako czynność materialnotechniczna, wywołująca określone skutki przez fakty. Wskazuje się zatem, że z tego właśnie względu, ustawodawca czynności materialnotechniczne doręczeń uregulował bardzo szczegółowo. Organ administracji obowiązany jest zaś w sposób ścisły przestrzegać tych wymogów formalnych, gdyż od skuteczności doręczenia zależą często uprawnienia materialnoprawne lub procesowe stron postępowania. Organ ma więc obowiązek dochowania zwłaszcza przepisów Kpa, dających ochronę interesom strony, która nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji (por. wyrok NSA z 27 czerwca 1989, IV SA 455/89 przywołany w komentarzu do Kpa autorstwa B. Adamiak, J. Borkowskiego, wydaw. CH. Beck, Warszawa 2006, s. 292 i wyrażone tam poglądy). Zgodnie zaś z art. 39 Kpa organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Doręczenie stanowi więc czynność materialnotechniczną administracji, wywołującą określone skutki prawne przez fakty. Potwierdzenie doręczenia pisma w formie pokwitowania ma znaczenie dowodowe przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonania określonych czynności. Pokwitowanie stwarza domniemanie doręczenia. Z braku pokwitowania doręczenia określonego pisma nie można domniemywać jego doręczenia. Stosownie do art. 39 Kpa wybór podmiotu doręczającego pisma należy do organu administracji państwowej. Ten organ, nie zaś inne podmioty obciąża wadliwość w dokonaniu doręczenia. Z punktu widzenia adresata, posłużenie się przez organ określonym podmiotem doręczającym, jest kwestią wtórną. W rozpoznawanej sprawie niekwestionowana jest zatem możliwość organu posłużenia się, przy doręczeniu przesyłki skarżącemu, innym doręczycielem niż poczta (zezwala bowiem na to zapis art. 39 Kpa). Kwestionowany jest natomiast fakt niedoręczenia decyzji za pokwitowaniem. Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w literaturze przedmiotu przyjmuje się również, że nieprawidłowe doręczenie decyzji przez organ I instancji powoduje, iż termin do wniesienia odwołania od tej decyzji nie biegnie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 1994 roku, sygn. akt SA/Gd 2813/93, Wspólnota 1994, nr 39, s. 14). Konsekwencją działań organu w rozpoznawanej sprawie było wydanie przez Ministra Sprawiedliwości postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania z naruszeniem przepisu art. 134 Kpa. Mając na uwadze przedstawione wywody Sąd uznał, że nie nastąpiło skuteczne doręczenie A. S. decyzji personalnej Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr [...] z [...] czerwca 2007 r. i dlatego też, w przedmiotowej sprawie nie można mówić o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ ponownie rozpoznając odwołanie skarżącego, od decyzji personalnej Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr [...] z [...] czerwca 2007 r., znak [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Więziennej, winien rozpatrzyć je, uwzględniając stanowisko Sądu odnośnie wadliwego doręczenia tej decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 209 tej ustawy.