III SA/Gd 351/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie NSA Marek Gorski, NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. T. na decyzję Wojewody z dnia 11 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej B. T. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 6 maja 2008 r. nr [...] Wójt Gminy, powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych odmówił wymeldowania B. T. z miejsca pobytu stałego w miejscowości S. G. ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie B. T. wystąpił N. T. podając, że wyprowadziła się ona z miejsca pobytu stałego w dniu 28 września 2007 r. , a do domu w S. przyjeżdża sporadycznie. Policja ustaliła, że B. T. przebywa pod wskazanym adresem dwa, trzy razy w miesiącu, głównie w weekendy. B. T. w toku postępowania podała, że wynajmuje mieszkanie w G., gdzie obecnie przebywa, do czasu zakończenia sprawy o podział majątku , w skład którego wchodzi m.in. dom mieszkalny w S. G. położonym na [...]. Stwierdziła, że nie wyprowadziła się z zamiarem stałego opuszczenia miejsca zamieszkania, a w domu pozostawiła rzeczy osobiste. Po zakończeniu postępowania o podział majątku , w zależności od tego, komu przypadnie dom, zadecyduje, gdzie będzie miejsce jej pobytu stałego. Organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie miejsca pobytu stałego będące niezbędną przesłanką wymeldowania jest zaniechaniem posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu, dobrowolnym wyprowadzeniem się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, przez złożenie stosownego oświadczenia lub odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Organ stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż B. T. nie opuściła miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji o ludności i dowodach osobistych, wobec czego nie zachodzą przesłanki do jej wymeldowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł N. T. argumentując w nim, że wbrew stwierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji B. T. miejsca stałego zamieszkania opuściła trwale i dobrowolnie. Decyzją z dnia 11 czerwca 2008 r. nr [...] Wojewoda, powołując się na art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych , po rozpatrzeniu odwołania N. T. od decyzji Wójta Gminy z dnia 6 maja 2008 r. nr [...] zaskarżoną decyzję uchylił w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie niniejszej zebrano materiał dowodowy w postaci zeznań stron, które były w miarę jednoznaczne, jednakże wskazywały na fakt opuszczenia lokalu przez B. T.. Zatem w kwestii meldunku B. T. należałoby ponownie przeanalizować całość zgromadzonych dowodów na okoliczność jej zamieszkiwania w dotychczasowym miejscu pobytu stałego. Ona sama zeznała, że opuściła sporny lokal do czasu podziału majątku wspólnego. Organ wskazał, że decyzję o odmowie wymeldowania wydaje się w sytuacji, gdy osoba zamieszkuje w lokalu, bądź jej nieobecność jest uzasadniona, albo nie opuściła go w sposób dobrowolny i trwały. Natomiast fakt, że między stronami istnieje spór o majątek i toczy się sprawa w sądzie w żaden sposób nie stanowi podstawy do utrzymania meldunku B. T. w lokalu. Meldunek służy potwierdzeniu stanu faktycznego pobytu osoby w lokalu, a w niniejszej sprawie bezsporne jest, że wymieniona w nim nie zamieszkuje. Zgromadzony materiał dowodowy powinien bezspornie uzasadniać decyzję wydaną przez organ meldunkowy. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2008 r. Wojewoda orzekł o sprostowaniu oczywistej omyłki w swojej decyzji z dnia 11 czerwca 2008 r. w ten sposób, że w wierszu 9 jest "[...]", a winno być "[...]. Skargę na decyzję Wojewody z dnia 11 czerwca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła B. T., domagając się jej uchylenia. Zarzuciła ona zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez przyjęcie, że skarżąca opuściła lokal, w którym jest zameldowana, mimo że w nim zamieszkuje i lokal ten jest jej centrum życiowym. Podała, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje, nie zamieszkuje w nim natomiast jej były mąż, który wystąpił z wnioskiem o jej wymeldowanie w celu pozbawienia jej udziału w majątku wspólnym. Zarówno N. T., jaki A. B. znęcają się nad skarżącą psychicznie i fizycznie oraz wszczynają przeciwko niej sprawy karne. Wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w S. sygn. I Ns 250/08 oraz II K 247/08. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Uczestnik postępowania N. T. odnosząc się do skargi podał, że skarżąca mieszka nie w miejscu zameldowania, a w G., co wynika choćby z jej oświadczeń składanych w toku spraw toczących się w Sądzie Rejonowym. Wypowiedział się również co do przebiegu spraw karnych z udziałem skarżącej i A. B.. Stwierdził, że w tej sytuacji utrzymanie zameldowania skarżącej w przedmiotowym lokalu byłoby fikcją meldunkową. Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. skarżąca wniosła o połączenie sprawy niniejszej ze sprawą o sygn. akt III SA/Gd 438/08 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku do wspólnego rozpoznania. Podtrzymała wniosek o dopuszczenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w S. sygn. I Ns 250/08 , dotyczącej podziału majątku wspólnego – na okoliczność intencji działania N. T. oraz o sygn. II K 247/08, dotyczącej pobicia skarżącej przez A. B. - na okoliczność zastraszania skarżącej, jak również wniosła o dopuszczenie dowodu z akt Prokuratury Rejonowej w S.sygn. akt Ds. 2804/08 – na tę samą okoliczność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, choć nie z powodów w niej wskazanych. Przepisem kodeksu postępowania administracyjnego, normującym katalog decyzji organu odwoławczego, jest art. 138 tegoż kodeksu. Organ odwoławczy nie może wydać decyzji, która w tym przepisie nie jest wymieniona. Przepis ten stanowi: Art. 138. § 1. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. § 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wskazać należy, że art. 138 § 2 k.p.a. - jak wynika z przytoczonej powyżej treści tego przepisu - upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji – zwanej kasacyjną - tylko w sytuacji w nim przewidzianej, t.j. wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Natomiast o ile organ odwoławczy dochodzi do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa, t.j. gdy postępowanie wyjaśniające lub ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona zasady prawa materialnego albo jest niezasadna, powinien orzec w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa, t.j. uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy. Również w sytuacji, gdy przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (art. 136 k.p.a.) umożliwiłoby organowi odwoławczemu załatwienie sprawy , powinien on wydać decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W sprawie niniejszej organ odwoławczy , wydając zaskarżoną decyzję, oparł się na treści art. 138 § 2 k.p.a. Jednak z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ pierwszej instancji miałby jedynie "ponownie przeanalizować całość zgromadzonych dokumentów na okoliczność zamieszkiwania (...) w dotychczasowym miejscu pobytu stałego". Organ odwoławczy stwierdził też w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "meldunek służy potwierdzeniu stanu faktycznego pobytu osoby w lokalu, a w niniejszej sprawie bezsporne jest, że wymieniona w nim nie zamieszkuje". Podkreślenia wymaga, że instytucja kasacji ma charakter wyjątkowy – decyzja oparta o przepis art. 138 § 2 kpa nie może być wydana w sytuacjach innych, niż przewidzianych w tym przepisie. Organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji nie może też w żaden sposób narzucać temu organowi treści rozstrzygnięcia. W sprawie niniejszej z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ pierwszej instancji miał przeprowadzić jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające, nie mówiąc już o przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Dokonanie powtórnej analizy już zebranego materiału dowodowego ( i to – jak wynika z uzasadnienia - tylko części tego materiału w postaci zgromadzonych dokumentów) nie może stanowić podstawy do wydania decyzji kasacyjnej. Z tego właśnie względu zaskarżoną decyzję należy uznać za wadliwą. Sąd oddalił wniosek skarżącej złożony na rozprawie o połączenie do wspólnego rozpoznania sprawy niniejszej oraz sprawy o sygn. akt III SA/Gd 438/08 tutejszego Sądu ze skargi B. T. na decyzję Wojewody z dnia 8 września 2008 r. nr [...]. Przesłanki do zarządzenia połączenia spraw z art. 111 § 1 p.p.s.a. nie zachodziły- skargi dotyczyły innych decyzji. Sąd nie uznał za zasadne połączenie spraw na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a., bowiem - choć skargi w obu sprawach zostały wniesione przez skarżącą na decyzje Wojewody w przedmiocie jej wymeldowania z pobytu stałego, to stan zaawansowania obu spraw był inny - sprawa o sygn. akt III SA/Gd 438/08 nie została jeszcze skierowana na rozprawę. Ewentualne uwzględnienie wniosku skarżącej złożonego na rozprawie wyznaczonej w celu rozpoznania jej skargi w sprawie niniejszej ( sygn. akt III SA/Gd 351/08) musiałoby spowodować odroczenie rozprawy, co stałoby w sprzeczności z przepisami dotyczącymi odraczania rozpraw, tj. art. 99, 109,110 p.p.s.a. Nie było też podstaw do przeprowadzania dowodów z akt spraw Sądu Rejonowego w S. i Prokuratury Rejonowej w S. na zgłoszone przez skarżącą okoliczności, gdyż sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego , do czego zmierzały wnioski skarżącej, a jedynie dokonuje kontroli legalności decyzji, czyli jej zgodności z prawem. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art.145 § 1 pkt 1c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę w sposób wnikliwy powinien dokonać oceny, na podstawie którego z przepisów zawartych w art. 138 k.p.a. powinien oprzeć treść rozstrzygnięcia – czy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 , czy art. 138 § 1 pkt 2 , czy też na podstawie art. 138 § 2 kpa. Organ odwoławczy powinien ocenić, czy organ pierwszej instancji zgromadził materiał wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, czy też konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania w trybie art. 136 k.p.a., czy też rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Uzasadnienie organ powinien sporządzić w sposób prawidłowy i spójny z rozstrzygnięciem. Organ powinien też mieć na względzie, że organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego, zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i rozważyć, czy do takich zmian nie doszło. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.